Ook in zwangerschap en geboortezorg speelt racisme een rol

Nieuw onderzoek uit Groot Brittanië laat zien dat zwarte zwangere vrouwen meer risico lopen tijdens hun zwangerschap. Dat komt omdat systematisch racisme zorgt voor stress, wat tijdens de zwangerschap gezondheidsrisico's met zich meebrengt. "Toen ik werd gebeld om iets te vertellen over dit onderwerp dacht ik: dit weten we toch al?", zegt Bahareh Goodarzi. Ze is verloskundige en bovendien onderzoeker naar discriminatie in de geboortezorg aan het Amsterdam UMC. 

"We weten dat systematisch racisme leidt tot stress. En zwart geracialiseerde mensen die racisme ervaren hebben ook meer chronische stress. Dat doet iets met hoe je lichaam functioneert, met hoe vatbaar het is voor ziekte", vertelt ze. Het onderzoek van de Universiteit van Cambridge analyseert 44 verschillende onderzoeken en kijkt naar het onderliggende mechanisme. "Het gaat dus over lichamelijke processen als gevolg van racisme." Daardoor zijn deze onderzoeksuitkomsten rechtstreeks op Nederland te betrekken. 

Baarmoederscheur

Volgens Goodarzi benadeelt de geboortezorg ook mensen van kleur. "Het idee bestaat dat zwart geracialiseerde mensen een hogere pijngrens hebben." Om te onderzoeken wat dit betekent voor de zorgverleners, heeft ze zorgprofessionals in Amsterdam bevraagd over hun vooroordelen. Dat beeld werd daarbij bevestigd 

Daarnaast is gekeken naar cijfers over de baarmoederscheur. Dat is een ernstige, zeldzame aandoening waarbij het eerste symptoom hevige pijn is. In Nederland worden die cijfers goed bijgehouden. "Daarin zagen we een vertraging bij het inzetten van levensreddende medicatie bij mensen met een migratieachtergrond." Verlate zorgverlening is hier dus een direct gevolg van vooroordelen. "Dat idee ontstaat niet in de zorg. Dit soort ideeën zijn geworteld in de hele maatschappij", legt Goodarzi uit. 

Keizersnede

En dat is niet het enige voorbeeld. Wanneer vrouwen eerder een keizersnede hebben gehad, wordt bij een volgende zwangerschap beoordeeld of dit opnieuw nodig is. "We willen het liefst dat mensen vulvair baren", legt ze uit. Een vaginale bevalling geeft over het algemeen minder complicaties. "Maar als de risico's te groot zijn, doen we liever eerder een keizersnede." Om te bepalen hoe groot dat risico is, is een model ontwikkeld waarin ook etniciteit wordt meegenomen. "Als je wordt gecategoriseerd als niet-westers, gaat je kans omlaag om spontaan te baren", vertelt Goodarzi. 

Het is niet te verklaren waarom het beter zou zijn voor vrouwen van kleur om een keizersnede te hebben ten opzichte van een vaginale bevalling. "We zien wel dat mensen met een migratieachtergrond vaker complicaties hebben. Maar dat heeft niks te maken met het feit dat zij tot een bepaalde etniciteit behoren of een bepaalde huidskleur hebben. Dat heeft te maken met dat zij vatbaarder zijn voor allerlei aandoeningen, heel veel stress ervaren, en in de zorg zelf oneerlijk worden behandeld", legt ze uit. Een vicieuze cirkel dus. 

Racisme in de maatschappij

Dan is er nog de 'reguliere' discriminatie waar mensen van kleur mee te maken krijgen. "Mensen worden onjuist bejegend, krijgen te maken met micro-agressie", vertelt Goodarzi. "Dat heeft indirect gevolgen voor stress." Daarmee zijn we weer terug bij het begin. "Deze studie laat zien dat stress in je lijf gaat zitten. Daardoor kan je dus allerlei complicaties oplopen als je zwanger bent." Het zorgsysteem is dus doordrenkt met racisme, net als de samenleving als geheel. 

"Vergis je niet: systemisch racisme is heel diep geworteld. (...) We weten niet waar onze witte vlekken zitten", zegt ze. Ze hoopt dat racismebestrijding een rol gaat spelen in het onderwijs, omdat vooroordelen al op jonge leeftijd ontstaan. We kunnen in de geboortezorg dingen niet veranderen als er in de maatschappij niets verandert." Daarnaast pleit ze voor rechtvaardige zorg als kwaliteitsmaatstaf. Diversiteit en inclusiviteit worden nu onvoldoende meegenomen bij het beoordelen van de kwaliteit van zorg.