Paradijsvogel Alexine Tinne vond ‘vrolijk en dapper’ haar einde door messteek
- Nieuws
- Paradijsvogel Alexine Tinne vond ‘vrolijk en dapper’ haar einde door messteek
Vrijheid, eigenwijsheid, en non-conformisme. Risico’s opzoeken en niet bang zijn om te lijden. Compromisloze levenskunstenaars. Dit is wat, volgens Maartje van den Heuvel en Nathan de Vries, een paradijsvogel kenmerkt. En Alexine Tinne is misschien wel "de meest unieke vrouwelijke paradijsvogel die Nederland ooit heeft gekend". Nathan de Vries spreekt met conservator fotografie Maartje van den Heuvel over Tinne’s leven in Wat Blijft.
Paradijsvogel Alexine Tinne vond ‘vrolijk en dapper’ haar einde door messteek
Geboren in de Haagse upperclass in 1857, reisde Tinne als eerste Westerse vrouw naar Centraal-Afrika, en later ook dieper de Sahara in. Hier vond ze uiteindelijk ook de dood. Tinne was ook één van Nederlands eerste belangrijke fotografen. Hoe kreeg deze vrouw, geboren in het strakke Haagse keurslijf, opeens de vrijheid in haar bol? Wat bewoog haar? En wat blijft er, bijna 170 jaar later, nog van Tinne?
Tijd vooruit en grenzen verlegd
Als dochter van een hoge ambtenaar en een hofdame verkeerde Tinne in haar jonge jaren in hoge kringen. Ze had niemand minder dan koning Willen de Tweede en koningin Sophie als gezelschap. Jaren later, als volwassen vrouw, omringde ze zich met mensen van hele andere, en veel verschillende, klassen en achtergronden. Haar reisgezelschap was een "bont gezelschap" van "karaktervolle personen", beschrijft Van den Heuvel. Ze reisde door Noord-Afrika samen met Nederlandse zeelui, door haar vrijgekochte tot slaaf gemaakten en lokale Arabische mensen. Echt een soort vriendengroep, volgens Van den Heuvel. Ze benadrukt Tinne’s mentaliteitsverandering. Tinne was een vrouw van nobele komaf die zichzelf omringde met mensen uit alle lagen van de bevolking en uit alle hoeken van de wereld. Best uitzonderlijk, vooral destijds.
Ook haar modernistische, strakke manier van fotograferen was bijzonder in haar tijd. Geen "romantische foto’s met schepen, en mooie spiegelingen in het water, maar bebouwing, slagschaduwen en strakke lijnen", aldus Van den Heuvel. Tijdens haar reizen was fotografie belangrijk – ze wordt wel eens Nederlands eerste fotojournalist genoemd. En dat ging niet zoals tegenwoordig, met een compact cameraatje. Tinne bouwde een "fotostudio in een koets met een paard, want daar kon ze een donkere kamer creëren." Naast fotografie was een andere fascinatie landkaarten. En dan vooral kaarten waar de ‘witte plekken’ nog opzaten.
De reizen van Tinne werden steeds avontuurlijker. Ze is de Nijl diep afgezakt en heeft de woestijn getrotseerd. Niet in haar eentje maar met een hele entourage. Haar meubels, inclusief tapijten, nam ze met zich mee, zodat "ze niet in het zand hoefde te zitten, maar dat ze een soort huiskamer konden inrichten om zich wat meer thuis te voelen." Maar Tinne was niet bang om risico’s te nemen. Ze reisde zonder vooropgezet plan. Hoewel haar reizen deels wetenschappelijke expedities waren, was ze naar eigen zeggen toch vooral "toerist en avonturier." Reizen deed ze bovenal voor haar eigen plezier.
Een kort maar gelukkig leven
Deze onbevreesde en compromisloze vrouw overleed op 33-jarige leeftijd. Ze is in 1869 vermoord door de Toearegs, een bevolkingsgroep in de Afrikaanse woestijn. Ze was gefascineerd door hen, deze mensen met "mooie kledij, een heel trots volk met duidelijke eigen praktijken", beschrijft Van den Heuvel. Toen ze hen uiteindelijk vond, is ze in haar tentenkamp door hen doodgestoken.
Maar, drukte Tinne ons zelf op het hart: ze had misschien wel geen haast om dood te gaan, maar als het zou gebeuren, was dat ook goed. Dan had ze maar een kort, maar wel gelukkig leven. Ze vond, schreef ze zelf, "niets angstwekkend in de gedachte vrolijk en dapper mijn einde te vinden door een geweerschot of een messteek, in plaats van een saai leven verder te slepen, zoals ik zoveel heb zien doen."
Abonneer je op onze wekelijkse nieuwsbrief!
Elke zaterdag het beste van NPO Radio 1 in jouw mailbox.
