Jos Nargy over de vrije geest van Federico García Lorca: 'Hij daagde mannelijkheid uit'

Standvastig in fluïditeit

Lorca’s werk gaat in de kern over liefde, stelt Nargy: "Dan heb ik het niet per se over de romantische liefde, maar over liefde voor schoonheid en de wereld om je heen. Over lief zijn, en aandacht voor dingen hebben. Over stilstaan bij hoe bijzonder dit leven wel niet is."  

Voor Nargy ligt Lorca’s grootheid in zijn weigering om zich te laten vastpinnen. "Wat Lorca heel erg deed, en wat ik ook zie in mijn leven, is standvastig zijn in fluïditeit. Dat je iets niet hoeft te begrijpen om er liefde voor te ervaren. Daar gaat zijn toneelstuk El Público ook heel erg over. Kracht in fluïde-zijn, in plaats van moeten kiezen tussen zwart of wit. Ik geniet van zijn onduidelijkheid: dat je het niet direct kan begrijpen, en dat dat niet erg is, maar wel de schoonheid ervan kan ervaren." 

"Hij was iemand die zeer gevoelig was, maar ook zeker een diva", vertelt Nargy over Lorca. "Hij had ontzettend veel lol met zijn vrienden, zoals Salvador Dalí. Die twee mochten elkaar erg graag, er was misschien zelfs een beetje erotiek tussen die twee: Lorca was smoorverliefd op Dalí."  

Over Lorca’s toneelstuk El Público zegt Nargy: "Het mannelijke werd daarin heel erg uitgedaagd. Er zijn telkens heel kleurrijke figuren die van gedaante veranderen. Om dat te spelen voelt heel sierlijk, verdrietig, en blij. Heel kwetsbaar en heel sterk tegelijk." 

Lorca’s kunst was diep geworteld in zijn vaderland. "Hij was heel erg betrokken bij Spanje, en daardoor ook een van de grote cultuurmakers van zijn tijd. Hij trok rond met een jong toneelgezelschap, door het Spaanse boerenland, om daar ongeletterde mensen toneel te brengen". Die betrokkenheid was niet politiek in de traditionele zin. "Hij weigerde ‘links’ theater te maken, omdat kunst om schoonheid en vrijheid moet gaan", benadrukt Nagy. 

Gevaar in de ogen van het fascisme

Juist zijn onafhankelijke, vrije geest maakte Lorca een gevaar in de ogen van het fascisme. “Sommige mensen willen alleen absoluten: ‘een man is een man, een vrouw is een vrouw, en dat hoort zo, punt’, zegt Nagy. "Dichters en vrije kunstenaars bevragen dat."  

Lorca was zich bewust van het gevaar dat hij liep, maar werd tot het einde gedreven door de liefde voor zijn familie en zijn land. Hij werd vermoord nadat hij in de auto naar Zuid-Spanje stapte om zijn ouders te bezoeken. "Dat is op een heel nare en laffe manier gebeurd, omdat hij gay was", stelt Nagy. "Ik hou liever de aandacht op zijn leven en de kunst die hij maakte."  

Voor Nagy zijn de parallellen met nu duidelijk. "Als ik tegen een publiek zeg dat ik non-binair ben, hoor ik mensen zuchten en het afdoen als ‘modern gedoe’. Maar wij zijn er altijd geweest. Mensen verbieden, dat kán niet. Wij zullen er altijd zijn en zullen ook altijd mooie dingen maken, denk ik."