Oud-CEO Shell Nederland vindt huidige energiecrisis wel meevallen: 'In 1979 en 2008 was het dramatischer'

Het vertrek van de Verenigde Arabische Emiraten uit OPEC geldt als een flinke klap voor het kartel, dat al onder druk stond door geopolitieke spanningen, waaronder de oorlog met Iran. De Emiraten, goed voor een aanzienlijk deel van de olieproductie binnen OPEC, willen meer produceren dan hun huidige quotum toestaat en kiezen nadrukkelijker hun eigen koers, mede richting de Verenigde Staten.

Tegelijkertijd zorgen verstoringen rond de Straat van Hormuz — een cruciale route voor olie-export — voor nervositeit op de energiemarkten. Ongeveer 20 procent van de wereldwijde olieproductie passeert deze route.

Volgens Van der Veer is het beeld echter genuanceerder. "Er zijn meer flexibiliteiten met die pijplijn. Ook kunnen andere landen die dus niet aan de Straat van Hormuz liggen tijdelijk wat extra produceren en profiteren van de nu hogere prijzen. En dan is het ook nog zo dat de vraag natuurlijk wel degelijk reageert op die dure prijzen."

Ook wijst hij op de aanwezige buffers. "De voorraden in de wereld zijn behoorlijk groot. Die zijn niet opeens op. Dat moeten we ons ook realiseren."

Geen paniek

Een concreet knelpunt zit volgens Van der Veer bij kerosine. "Er zijn een aantal raffinaderijen in het Midden-Oosten behoorlijk getroffen. Ik heb nog geen rapporten gezien hoe groot die schade is. Maar grofweg geldt: in Noordwest-Europa vliegt 1 op de 6 of 7 vliegtuigen op jet fuel of kerosine uit het Midden-Oosten."

Toch verwacht hij dat de markt zich deels herstelt. "Er zal wel iets minder gevlogen worden omdat die kerosine zoveel duurder is geworden. Maar het is een specifiek probleem. Andere raffinaderijen zullen proberen iets extra kerosine te maken. Dus ik verwacht wel dat het krapper wordt en de prijs hoger ligt, maar het is niet iets waar je direct van in paniek moet raken."

'1979 was erger'

Volgens de oud-topman is de huidige situatie niet de zwaarste oliecrisis die hij meemaakte. "Ik denk dat de ergste crisis die ik heb meegemaakt die van 1979 is. Toen is, als je de olieprijs corrigeert voor inflatie, die veel hoger geweest dan nu. En in 2008 was de olieprijs 145 dollar, dat hebben we nu nog niet bereikt. Als je dat corrigeert voor inflatie zit je ongeveer op 200 dollar."

Hij plaatst de huidige situatie in historisch perspectief. "Als je de olieprijs, gecorrigeerd voor inflatie, meeneemt, hebben we slechtere tijden gekend. En als je kijkt naar het percentage van ons bruto nationaal product, bijvoorbeeld in Nederland, dat we aan olie besteden, dan is dat nu lager dan 30 of 40 jaar geleden. Er is wel degelijk wat aan de hand, dat moeten we serieus nemen. Maar om te zeggen dat dit de grootste crisis is waar we in zitten, daar ben ik het niet mee eens."

Van der Veer vindt bovendien dat sommige waarschuwingen te zwaar worden aangezet. "Ik vind dat er nogal sterk is gereageerd. De situatie in 2008 of rond 1979 was echt dramatischer. En als de olieprijs duurder is, dan moet dat geld ergens vandaan komen. Je kan dat niet allemaal gaan subsidiëren."