Sven Ratzke over David Bowie: 'Hij was geen ster, maar een artiest'

Berlijn als gedeelde liefde

 
Ratzke kruipt in zijn voorstellingen regelmatig in de huid van David Bowie. Zo maakte hij in 2015 ‘Starman’, waarvoor hij internationaal lof ontving. In 2019 volgde een tweede, intieme voorstelling over Bowie: ‘Where are we now’. En in 2024 'We Could Be heroes', een laatste duik in het Bowie-universum, waarmee hij komend jaar opnieuw op de planken staat. 

Zowel Ratzke als Bowie vonden in Berlijn een thuisbasis en inspiratiebron. “Berlijn is een betonnen stad, met een grauwe sfeer. Maar ook met geschiedenis: het Berlijn van de jaren twintig was progressiever dan nu,” vertelt Ratzke. “Een stad het anders zijn niet irriteerde, maar inspireerde. Dat is iets wat je daar altijd blijft voelen.”  

Zelf woont Ratzke afwisselend in Berlijn en Nederland; die combinatie heeft hem gevormd. “Berlijn is gevaarlijk, een minnaar en minares. Je moet er af en toe langsgaan, om je ziel te voeden. Voor een artiest is het de moeilijkste stad die er is: men heeft er iets terughoudends, maar als je ze eenmaal hebt, blijven ze je voor altijd trouw.” 

Bowie zou er midden jaren 70 neerstrijken, op zoek naar vernieuwing en anonimiteit. “Hij zocht in het nachtleven naar de plekken en mensen die hem inspireerden,” legt Ratzke uit. “Zoals Chez Romy van de Nederlandse transseksueel Romy Haag. En ook Der Djungel, een beetje de Roxy van de jaren zeventig.” Het resultaat was de Berlin Trilogy. “Volgens muziekjournalisten zijn dat de beste drie albums uit zijn carriere,” aldus Ratzke. 

Eeuwige inspirator

Nog voordat Bowie plotseling overleed, kreeg Ratzke diens toestemming om zijn muziek te verwerken in een theatervoorstelling. “Als ik terugkijk op mijn werk van tien jaar geleden, denk ik: ‘Ik had wel lef.’ Mensen hebben me ook voor gek uitgemaakt dat ik me aan David Bowie waagde. Uiteindelijk waren ze er enorm door aangedaan, juist omdat het eigen was.” 

Voor Ratzke is Bowie een inspirator wiens werk steeds nieuwe lagen prijsgeeft. “David Bowie bestaat voor mij uit honderden puzzeldelen die ik bij elkaar heb kunnen leggen,” zegt hij. “Hoe hij zijn personages creëerde, dat is eigenlijk theater. Dat riep erom op toneel gebracht te worden.” In eerste instantie was Bowie in Ratzkes voorstelling vooral een personage, net als in de jaren zeventig. “Nu voelt het veel dichterbij, alsof het een vriend is.” 

Wat Ratzke het meest bewondert, is Bowies houding als maker. “Hij was geen ster, maar een artiest. Een artiest maakt andere keuzes dan een ster. Dat het systeem jou niet regeert, maar dat jij er als mens boven staat.” Hij noemt het voorbeeld van Bowie die bewust optrad in de Amsterdamse Melkweg voor slechts vierhonderd man. “Prince is daar ook een voorbeeld van.” 

Erfenis

Tot zijn laatste adem bleef Bowie de regie houden over zijn eigen werk, benadrukt Ratzke. “Vlak voor zijn overlijden heeft hij Blackstar*uitgebracht. Achteraf kun je dat echt als een testament zien. Hoe je je carrière zo onder controle hebt – ongelofelijk eigenlijk, en ook heel inspirerend.”  

De erfenis van Bowie is voor Ratzke vooral een mentale en creatieve houding: “Uitgesproken te zijn, lef te tonen, niet vast te zitten, research te doen. Je te laten inspireren, naar een museum te gaan en een uur lang voor een schilderij te zitten. De uitwisseling. Daar was hij hét voorbeeld van.” Zo blijft Bowie niet alleen een icoon, maar een kompas voor wie de moed heeft om eigen wegen te bewandelen.