Hoe staat Rusland ervoor? 'Poetin is verzwakt en zit klem'

Het is altijd een grote happening, maar dit jaar rijden er geen Russische tanks over het Rode Plein in Moskou tijdens de zogeheten Overwinningsdag. Er wordt niet gezegd waarom, maar gedacht wordt dat dit komt vanwege angst voor Oekraïense drone-aanvallen, zegt Salemon. "Het wordt een schamele vertoning. Ze hebben geen regeringshoofden uitgenodigd. Er zijn ook nog maar weinig die willen komen."

Voor de gemiddelde Rus zal het nog steeds een spektakel zijn op tv. "Wij zien er hier meer van dan zij. Maar ook de elite en mensen die verder kijken dan hun neus lang is, weten dat dit aan de gang is. Het maakt Poetin, die zich laat voorstaan dat hij de sterke leider is, alles onder controle heeft en Oekraïne wel even onder de voet zou lopen, een beetje zwak. En dat is gevaarlijk voor hem."

Poetin geeft niet op

Poetin had gehoopt Oekraïne in drie dagen te veroveren, inmiddels zijn we vier jaar verder. "Eén ding is duidelijk: hij heeft niet genoeg mensen en middelen om de oorlog te winnen. En toch geeft hij nog niet op. Daar zit de crux: het eind is niet in zicht en het grootste deel van de bevolking is het zat. Een deel van de elite is het zat."

De boodschap van Poetin destijds: "Oekraïne zal weer bij ons horen en ik ga Rusland weer groot maken. Gaat u maar rustig slapen", vertelt Salemon. "Zolang het de Russen niet raakte in hun dagelijkse leven, dachten ze: oké. Maar nu voelt iedereen het, want het gaat economisch slecht. De prijzen zijn hoog en de rente is hoog. Daarbovenop komen ook de repressie en drone-aanvallen."

Verlangen naar einde oorlog

Naar schatting vallen er per maand zo’n 30.000 doden en gewonde militaire Russen, zegt de Rusland-kenner. "Rusland kan ze niet meer vervangen en biedt veel geld aan mensen die nog in dienst willen. Poetin zit klem. Het is een verbitterde man die doormoddert in een oorlog die ze niet gaan winnen. Sluit nou een akkoord, wordt er gezegd."

Tegelijk is er ook een radicale vleugel die zegt: pak door, ga escaleren, zegt Salemon. "Die oproepen om alle mannen te mobiliseren en desnoods kernwapens in te zetten. Poetin heeft vooralsnog niet gekozen, waardoor hij in een patstelling zit. Dat maakt hem niet sterk in de ogen van mensen, want ze verlangen naar het einde van de oorlog."

Machtsstrijd

Achter de schermen lijkt er een machtsstrijd gaande. Volgens gelekte berichten neemt hij zware maatregelen waaruit veel achterdocht blijkt. Zo heeft personeel veiligheidssystemen in huis, bezoekt hij geen militaire plekken meer en schijnt hij zelfs identieke werkkamers te hebben zodat nooit precies duidelijk is waar hij is. "Er is geen concrete aanwijzing voor een dreiging of een coup. Maar er zijn wel aanwijzingen dat Poetin na 25 jaar een beetje paranoïa wordt. Sinds coronatijd is hij geïsoleerd geraakt."

Tegelijk wil de elite niet ten onder gaan met Poetin: "Er is nu geen alternatief", zegt Salemon. "Er is een machtsstrijd gaande, maar op dit moment lijkt het alsof Poetin met behulp van de geheime diensten iedereen nog onder controle heeft. Er kan toch iets vervelends gebeuren als je een opstand begint."