Gorbatsjov en Reagan als voorbeeld? 'De oorlog tussen Oekraïne en Rusland zal niet aan een onderhandelingstafel worden beslecht'

Hollywoodverhaal

In de nieuwe bioscoopfilm ‘The Brink of War’ gaat het over de ontmoeting tussen Ronald Reagan en Michail Gorbatsjov die een einde maakte aan de Koude Oorlog. Het klinkt als een Hollywoodverhaal: de grootste vijanden ter wereld ontmoeten elkaar op een verlaten plek. Ze leren elkaar kennen en samen stoppen ze de Koude Oorlog. "En dat is in werkelijkheid niet zo gebeurd", legt oud-diplomaat Ron Keller uit. "Het is uiteindelijk wel een *happy end* geweest, maar in werkelijkheid zaten die twee totaal anders in die onderhandelingen."

Onderhandelingen

"Ze hadden elkaar al eens eerder ontmoet in de jaren tachtig en toen hebben we nog een enorme toename gezien van het aantal wapens over en weer", vertelt Keller. "Dus de rivaliteit tussen de Sovjet-Unie en het Westen was alleen maar verder aan het toenemen." Het idee dat Reagan en Gorbatsjov een einde wilden maken aan de Koude Oorlog is volgens Keller een mythe.

"We zaten nog heel sterk in de fighting mode en er is daar iets gebeurd en dat is denk ik achteraf gezien historisch geweest", vertelt Keller. "Het is niet zo dat ze naar Reykjavik gingen om samen af te spreken: 'We gaan minder wapens aanhouden en we gaan verminderen.'Ze gingen daar naartoe om tegen elkaar op te bieden."

Angst

Reagan ging naar Reykjavik met een plan en een aankondiging. "Met een dreiging van: 'Ik ga nu niet alleen meer kernwapens bijzetten, maar ik ga nu ook wapens in de ruimte brengen.’ Star Wars heette dat", legt Keller uit. Hij vertelt dat Reagan dat ter plekke aan Gorbatsjov liet weten. "Toen ik ambassadeur in Moskou was, heb ik hier met Gorbatsjov een aantal keren over gesproken. En Gorbatsjov zei: 'Ja, ik schrok me een hoedje, want ik dacht: de ruimte, dit kunnen we nooit compenseren.'"

"Ik heb later met zijn tolk gehoord dat hij dus echt een slapeloze nacht heeft gehad in Reykjavik en ter plekke heeft bedacht dat ze er niet tegenop konden", vertelt Keller. Gorbatsjov was bang dat hij de Koude Oorlog en de race zou verliezen. "De angst schoot in zijn been. En toen kwam hij op het idee van: ik ga tegen Reagan zeggen: zullen we gewoon eens iets heel anders doen? Zullen we nu eens praten over vermindering van een aantal wapens?"

Oekraïne

"De Sovjet-Unie is mede daardoor in elkaar gestort. En je zou bijna zeggen: de oorlog die we nu hebben in Oekraïne is een voortzetting daarvan", stelt Keller. "Poetin noemt de onderhandeling van Gorbatsjov dus de grootste vernedering aller tijden. En we moeten ook beseffen dat Gorbatsjov door de meeste Russen wordt gezien als de zwakste, de slechtste leider aller tijden", legt Keller uit.

Voor Keller is het daarom duidelijk dat Poetin de oorlog in Oekraïne hierover voert. "De oorlog in Oekraïne is voor Poetin het bewijs van: we bestaan nog steeds, we zijn nog steeds een supermacht en we laten ons niet kleiner maken."

Poetin en Trump

Het potentieel samen laten komen van Trump en Poetin in Reykjavik gaat volgens Keller niets hetzelfde effect hebben als in de jaren tachtig. "Ik vrees dat Poetin nog heel veel wapens heeft, dus helemaal niet het gevoel heeft: ik ben zwak. Anders dan Gorbatsjov", legt Keller uit. Daarnaast ontbreekt het bij hem aan het verantwoordelijkheidsgevoel voor Europa dat Reagan wel had. "Dus die omstandigheden zijn heel anders."

"Een oorlog tussen Oekraïne en Rusland, die we nu hebben, zal niet aan een onderhandelingstafel worden beslecht, omdat beide partijen niet willen verliezen", legt Keller uit. "Oekraïners willen hun land terug en willen hun vrijheid terug. En Poetin wil niet verliezen. Hij wil niet in de geschiedenisboeken terechtkomen zoals Gorbatsjov in de Russische boeken terecht is gekomen."

Wil je beter ingelicht zijn?

Beluister dan de volledige uitzending van Goed Ingelichte Kring van zaterdag 5 september 2026. Hierin bespreekt Patrick Lodiers met politiek strateeg Bas Erlings de strategie achter het lekken van politieke beslissingen. Ook gaat het over het nieuwe tv-seizoen met AD-columnist Angela de Jong. Verder komt politiek journalist Urs Klaver aan het woord over de stikstofplannen.