Bommeldingen en opwarmende vriezers: zitten de Russen erachter? 'We zien maar topje van de ijsberg'

Volgens Bos is er al langere tijd sprake van hybride oorlogsvoering. "Je moet altijd wat voorzichtigheid aanhouden, maar er is een dikke kans dat de recente incidenten weer passen in het patroon van Russische aanvallen. Waarbij ze onder de radar blijven en ons testen en bang maken."

Al zijn harde bewijzen daarvoor niet snel te vinden. "Dat is de hele tactiek. Het spel gaat erom dat ze onzichtbaar blijven onder de radar", zegt de veiligheidsexpert. "Het is niet direct aantoonbaar, maar het patroon laat zien dat er steeds meer en vijandiger getest wordt. Je moet wel kijken: in wiens agenda past dit? Dan durf ik langzamerhand stelliger te zeggen: we moeten het sterkst rekening houden met de Russen."

Zitten de Russen erachter? Geopolitiek expert Rob de Wijk wil eerst wel een keer goed bewijs zien. "Het is moeilijk te zeggen, het kan van alles zijn. Het ligt erg voor de hand om de Russen de schuld te geven. Maar er zijn ook groeperingen in de maatschappij die de boel willen ontregelen. Het is makkelijk om contact te onderhouden tussen groepen en dat internationaal te coördineren. In no time kan je duizenden mensen op de been krijgen."

'Ordinaire sabotage door Rusland'

De NCTV waarschuwde vrijdag dat door AI cyberaanvallen nog groter en efficiënter kunnen worden. "Dat heeft grote gevolgen voor digitale ontwrichting en spionage”" zegt De Wijk. "We weten dat de Russen daar inderdaad bij betrokken zijn. Bij een groot aantal van dat soort aanvallen is het 100 procent zeker dat het gewoon ordinaire sabotage is door Rusland. De bedoeling daarvan is het ondermijnen van de politieke eenheid in Europese landen, zodat er geen politiek besluit kan worden genomen om bijvoorbeeld Rusland aan te vallen."

Eerder zei Defensieminister Dilan Yesilgoz dat er veel meer gebeurt dan we weten. "Dit soort situaties zijn aan de orde van de dag, zegt ook De Wijk. “Dat is bijna niet meer bij te houden, heb ik begrepen. Er gebeurt een hele hoop, wat niet direct in de kranten komt te staan."

Het topje van de ijsberg 

We zien alleen maar het topje van de ijsberg, denkt veiligheidsexpert Bos. Wel ziet hij de politiek steeds meer wijzen naar agressors. "De politiek heeft ook geleerd, en maakt steeds duidelijker naar buiten, wat er aan de hand is. Alleen er zit nog ontzettend veel onder. Namelijk innesteling in systemen, waarbij voorbereidingen worden getroffen voor een volgende golf. Het wordt steeds erger, en gaat steeds meer van het digitale domein naar het fysieke domein. Dat zie je ook met de bommelding."