Nederlands koopvaardijpersoneel herdacht in Normandië

'Als je het echt hebt over de militaire inzet van de Nederlanders, dan is dat niet doorslaggevend geweest,' zegt militair historicus Tijmen Dokter. Er zijn twee Nederlandse schepen betrokken geweest bij beschietingen van de kust, de Sumba en de Flores, als onderdeel van een gigantische vloot die voor de kust van Normandië lag. Niet heel veel dus. 'Maar wat het mooie is aan de geallieerde oorlogsinspanningen, is dat daar tientallen landen aan meededen. Het zijn inderdaad vooral Britten, Canadezen, Amerikanen, maar dus ook Nederlanders, Belgen, Noren en bijvoorbeeld jongens uit Brazilië. Van over de hele wereld deden mensen mee om de nazi's te verslaan.' Aldus Tijmen Dokter. 

De onthulde plaquette gaat naast die kleine bijdrage van de marine ook over het koopvaardijpersoneel dat bij D-Day betrokken is geweest. 'Bij D-Day denken we vooral aan grijze bootjes die 's ochtends vroeg naar de kust toe gaan. De klep gaat omlaag en Tom Hanks rent naar buiten, waarna er hard wordt gevochten. En dat is zeker een belangrijk deel van D-Day. Maar eigenlijk zijn die dagen die daarop volgen echt cruciaal’, legt Dokter uit. Er liggen dan tienduizenden troepen op die stranden, die allemaal bevoorrading nodig hebben. Daarvoor is de koopvaardij van cruciaal belang. 'En daar doen echt veel Nederlandse schepen aan mee Er zijn dan ook veel Nederlanders omgekomen bij de koopvaardij in de hele Tweede Wereldoorlog. En dat is een verhaal dat veel minder bekend is dan het militaire verhaal.' 

Vaarplicht voor koopvaardijpersoneel 

Van 1939 tot 1945 waren er ongeveer 1200 Nederlandse schepen betrokken bij de koopvaardij met in totaal zo'n 32.000 bemanningsleden. Op 6 juni 1940 werd het complete Nederlandse koopvaardijpersoneel door één pennenstreek van koningin Wilhelmina verplicht om door te varen voor de geallieerde oorlogsinspanning. 'De vaarplicht leek een beetje op de dienstplicht, omdat je gedwongen wordt om door te varen. Maar het is niet zo dat die jongens allemaal een militair kamp in gingen en een uniform kregen,' vertelt Dokter.   

'De schepen waren geen zwaar gepantserde, bewapende oorlogsschepen, maar nog steeds gewoon diezelfde bootjes waarmee spullen vervoerd werden. Misschien was dat voor de oorlog hout; nu werden dat tanks en vliegtuigen.' Hun rol was groter dan alleen op D-Day. Zes jaar lang hebben ze over de hele wereld gevaren. Bijvoorbeeld van Amerika naar Engeland, maar ook in het Pacifisch gebied. En dat was niet zonder gevaar; je kon elk moment op een mijn varen of door een Duitse onderzeeboot worden beschoten. Bij hun inspanningen zijn dan ook zeker 3100 jongens gesneuveld.   

Om hen te herdenken is dus nu in Arromanches in Normandië, op de plek waar een kunstmatige haven van het koopvaardijpersoneel heeft geleden, een plaquette onthuld.