Grote demonstraties in Denemarken om Groenlandkwestie: 'Het is ongelooflijk zorgwekkend'

De Amerikaanse president Donald Trump is resoluut: Groenland moet en zal bij Amerika gaan horen. Groenlanders kijken angstig toe en sommigen denken er zelfs over na om naar Denemarken te vluchten voordat Amerika Groenland binnenvalt. "Het is ongelooflijk zorgwekkend. Groenland is de lakmoesproef voor Europa en de NAVO op dit moment", zegt de Deens-Nederlandse filosofe Stine Jensen in WNL In de Kantine.

"Er staat echt veel op het spel. Het gaat niet alleen om Groenland, het gaat om heel Europa", benadrukt ze. De filosofe vond het daarom hartverwarmend dat vrijdag ook in Amsterdam tegen de Groenlandkwestie gedemonstreerd werd. Jensen was erbij en sprak een aantal mensen. "Dit is een gevaar voor de internationale rechtsorde", zei één van de betogers. "Dit geluidsprotest is heel effectief. Ik hoop dat het uitgroeit tot iets veel groters."

Arctische oefening

Twee Nederlandse militairen zijn naar Groenland afgereisd om samen met andere Europese landen een grootschalige arctische oefening voor te bereiden. Voor Jensen is het sturen van 'slechts' twee militairen een slecht voorbeeld. "We moeten juist laten zien dat Europa volmondig achter Denemarken en Groenland staat."

Trump heeft inmiddels importtarieven opgelegd aan de landen die militairen naar Groenland hebben gestuurd. Jensen is daar verbaasd over. "Ze hoeven Groenland helemaal niet in te nemen. Ze zitten er al!" Amerikakenner Diederik Brink uitte daar eerder deze week in Goedemorgen Nederland ook al zijn verbazing over.

Gespannen relatie

Ondanks de grootschalige protesten, is de relatie tussen de Denen en Groenlanders ook allesbehalve rozengeur en maneschijn. "Er zijn ongelooflijk veel koloniale spanningen, die zijn er geweest en die zijn er nu. Sinds 2009 hebben ze al zelfbestuur, maar ze willen nog meer onafhankelijkheid. Sommigen willen volledige onafhankelijkheid, maar het is de vraag of ze helemaal op eigen benen kunnen staan. Ze zijn financieel afhankelijk van Denemarken."

Er zijn ook grote schandalen geweest, vertelt Jensen. "Het spiraalschandaal is er één van, net als de 'verdeensing' van Groenlanders." Jonge Groenlandse vrouwen kregen, zonder dat ze het wisten, vanaf dertien jaar een spiraal ingebracht door artsen. "Het idee was dat de Groenlandse bevolking zich niet te hard zou verspreiden."

Deze schandalen zijn steeds meer in de publieke belangstelling gekomen en de Denen hebben hun excuses voor het schandaal aangeboden. "Maar dat is traag op gang gekomen. Er ligt nogal wat spanning."

Plannen van Trump niet nieuw

De plannen van Trump om Groenland bij de VS te voegen zijn niet nieuw. "In 2019 riep Trump dit voor het eerst. Je zag toen allemaal cartoons met Trump Towers in Groenland. Toen werd er lacherig over gedaan, maar gebleken is dat alles wat Trump zegt serieus genomen moet worden", aldus Jensen.

Vóór Trump zijn al meerdere pogingen gedaan om Groenland in te lijven. In de negentiende eeuw wilden ze het land al kopen, net als na de Tweede Wereldoorlog. Een groot deel van het grondgebied van de VS is op een of andere manier gekocht, zoals bekend is van Alaska.

Deense Antillen

In 1917 kochten de VS de Deense Antillen voor 25 miljoen dollar in goud. Het zijn de huidige Amerikaanse Maagdeneilanden. Een Deense voorwaarde voor de verkoop in 1917 was dat de VS zich in een officiële verklaring niet zouden verzetten tegen de uitbreiding van Deense invloed en zeggenschap "over heel Groenland".

Nadat nazi-Duitsland Denemarken onder de voet had gelopen, kwam Groenland in 1941 onder Amerikaanse controle. Na de oorlog wilde Washington het weer voor een vermogen kopen, maar Kopenhagen weigerde. In een defensieverdrag werd in 1951 afgesproken dat de VS bases of "gebieden voor verdediging" konden krijgen, indien de NAVO dat ook nodig vond. Het verdrag geldt nog steeds.