Hoe zou een militaire operatie op Groenland eruit kunnen zien?

Bij een militaire operatie op Groenland zullen veel Amerikaanse gespecialiseerde militairen naar het eiland worden gestuurd. Deze militairen zijn getraind om in barre omstandigheden te opereren, vertelt Wijninga: "Gaat het in Venezuela om een subtropisch gebied, het andere uiterste is arctisch gebied: het Noordpoolgebied."

Nuuk en aantal havenplaatsen innemen

Om Groenland te kunnen overheersen moeten maar een paar bewoonde gebieden worden ingenomen, vertelt de defensiespecialist. Hierbij gaat het om de hoofdstad Nuuk en een aantal havenplaatsen: "Als je die in handen hebt, heb je eigenlijk het hele eiland in handen."

De Verenigde Staten heeft een militaire basis op het eiland, in het uiterste noorden. "Die basis is ingericht om lanceringen van intercontinentale raketten vanuit Rusland tijdig te signaleren en dat te kunnen doorgeven", zegt Wijninga. "Vanuit die basis kan je ook een operatie opzetten." Op Groenland zitten een paar honderd Deense militairen, die het eiland kunnen verdedigen. "Maar goed, zover zijn we nog niet. We zijn nu aan het speculeren. Het is niet zeker of het ook echt ernst is", zegt Wijninga. 

Frankrijk werkt samen met andere Europese landen aan een plan voor het geval de VS militaire actie onderneemt tegen Groenland. De VS wil Groenland, dat formeel bij Denemarken hoort, koste wat het kost hebben. En in een verklaring die het Witte Huis gisteren uitgaf, staat dat het militaire actie niet uitsluit om dat doel te bereiken. Mocht het zover komen, dan valt het ene NAVO-land het andere aan. 

Samenwerking VS en Denemarken gaat heel goed, aldus Rutte

NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte benadrukt dat de VS en Denemarken tot nu toe juist heel goed samenwerken als het om Groenland gaat: "Het is belangrijk om te benadrukken dat de Verenigde Staten een verdrag hebben met Denemarken over militaire aanwezigheid op Groenland." Hij vervolgt: "En als de Amerikanen die aanwezigheid willen vergroten is dat wat Denemarken betreft prima. Dat laat zien dat we gezamenlijk werken aan de veiligheid van het Noordpoolgebied." NAVO-correspondent Kysia Hekster vertelt meer in het NOS Radio 1 Journaal.

"Dit soort uitspraken van Amerika richting een bondgenoot zijn wel echt ongekend", zegt Hekster. De NAVO moet het juist hebben van eenheid en solidariteit tussen de leden. "Hiermee kan je toch echt wel spreken van een crisis."

Crisis binnen de NAVO

Bij de NAVO wil niemand echt praten met de pers, vertelt Hekster: "Dat laat zien dat de club verdeeld is en door vooral te proberen niet te veel op de Groenland-zaak te reageren, hopen de bondgenoten ook dat deze bui weer overwaait en het bondgenootschap weer verder kan."

Rutte opereert vooral achter de schermen, hij probeert het bondgenootschap bijeen te houden en de nadruk te leggen op het gemeenschappelijke belang. Hekster: "Wat je eigenlijk ziet, wat Rutte doet, is een verhaal houden over die gezamenlijkheid." 

Trump op Truth Social

Amerikaanse president Donald Trump is waarschijnlijk door Rutte gebeld. Trump schrijft op zijn eigen platform Truth Social dat de VS de NAVO altijd zal steunen, en dat Rusland en China de NAVO alleen vrezen als de VS meedoet: "Wij zullen er altijd zijn voor de NAVO, ook als zij er niet voor ons zijn."

Verdediging van Groenland door Europese landen

"Gisteren kwamen vijf grote landen met een gezamenlijke verklaring. Die was niet heel uitbundig", vertelt Hekster. Weinig Europese landen staan te trappelen om met uitbundige steunverklaringen aan Denemarken te komen: "Ze willen geen soldaten naar Groenland sturen, mocht het uiteindelijk komen tot een militaire confrontatie", zegt Hekster. "Niets is uitgesloten, hoor je veel." Ook zijn er andere landen die Trump betrokken willen houden bij veiligheidsgaranties voor Oekraïne, waar nu over wordt overlegd in the Coalition of the willing. "Die landen vinden dat belangrijker dan Groenland", zegt Hekster. "Dat is een hard gelag voor Denemarken."