Dankzij DNA-pionier Craig Venter betere behandeling kanker, corona en ontwikkelingsstoornis

Professor Martina Cornel van het Amsterdam Universitair Medisch Centrum noemt Venters ontdekking als een groot moment voor de ontwikkelingen in erfelijkheidsonderzoek. Toch gebruikte Bill Clinton té grote woorden volgens haar: "Het is zeker zo dat we sindsdien meer zijn gaan snappen van hoe een aantal ziekten ontstaan. Maar ontwikkelingen in de geneeskunde duren vaak veel langer dan je in eerste instantie verwacht en hoopt."

Toepassing

Het 'sequencen', het in kaart brengen van de volgorde van het DNA, heeft voor veel toepassingen gezorgd die vandaag de dag gebruikt worden: "Nu kan je voor een relatief goed betaalbare prijs het genoom van een kindje met een ontwikkelingsstoornis sequencen. En als je denkt, waarom ontwikkelt dit kind zich niet goed? Dan kan je daar soms een diagnose in vinden. Daardoor weten ouders van een kind wat het heeft en ook waardoor dat komt."

Ook bij het genezen van kanker speelt het onderzoek een grote rol. Het DNA van een tumor kun je in kaart brengen en daarmee de tumor beter behandelen. "Als je bij een schildklierkanker eigenschappen vindt die normaal bij een borstkanker voorkomen, dan zou je dus ook een geneesmiddel kunnen gebruiken wat je gewoonlijk niet bij zo'n schildklierkanker zou gebruiken." Dit wordt ook wel precisiegeneeskunde genoemd.

Naast het menselijk genoom, kan ook het virusgenoom veel eenvoudiger in kaart worden gebracht. Hierdoor wordt het volgen van de verspreiding van een virus makkelijker. "De ontwikkeling van mRNA-technieken, die gebruikt worden voor coronavaccins, werd ook versneld. We kunnen dus zeker zeggen dat sequencen, het in kaart brengen van het DNA, een stroomversnelling heeft veroorzaakt op heel veel gebieden."    

Toekomst

Er werd destijds ook gezegd dat diagnoses makkelijker gesteld zouden kunnen worden. Cornel ziet dat daar nog veel winst valt te behalen: "Dan moet je wel heel veel artsen in de gezondheidszorg meehebben. Die moeten die DNA-testen gaan aanvragen en er op tijd aan denken. Dat wordt vaak nog niet gedaan." 

Toch is Cornel positief over de toekomst, bijvoorbeeld over de ontwikkeling van gentherapieën. "Ook dat is een ontwikkeling waar iedereen van hoopt dat die veel sneller zal gaan dan het in werkelijkheid gaat. Maar toch zijn er nu wel therapieën waarvan we tien jaar geleden niet hadden kunnen dromen." 

Zo is er kort geleden spinale spieratrofie aan de hielprik toegevoegd. "Tien jaar geleden overleden die kinderen. In Nederland kunnen ze nu een bepaalde gentherapie krijgen waardoor ze in feite genezen." Omdat het nog zo'n recente ontwikkeling is, is het nog moeilijk te zeggen hoe het over tien jaar met deze kinderen gaat. "Maar de verwachting is dat het enorm veel verschil voor ze maakt."