EU-correspondent Alexander Bakker ziet druk op NAVO oplopen door Hegseth-plan: 'VS houden Europese inzet tegen het licht'

Volgens Bakker past de aankondiging in een bredere discussie binnen de NAVO over Europese defensie-uitgaven en de verdeling van verantwoordelijkheden. Pete Hegseth zou daarbij hebben benadrukt dat de huidige Amerikaanse inzet in Europa opnieuw wordt beoordeeld.

Bakker: "Hij zegt: 'We gaan nu dus ook onze huidige inzet in Europa tegen het licht houden.' En hij koppelde dat ook heel duidelijk aan die opstandigheid van sommige Europese landen, zoals Spanje. Maar ook landen die in de ogen van de Amerikanen niet genoeg spenderen aan defensie."

Daarbij wijst hij op landen die volgens Washington hun defensie-uitgaven niet op orde hebben. "In dit geval zijn dat Tsjechië, Albanië en Kroatië. Die beweerden dat ze aan die oude NAVO-norm van 2% van het BBP voldeden. Maar de NAVO controleert dat streng en ze zijn door de mand gevallen. Ze komen niet eens aan die 2%", aldus Bakker.

Hegseth doelt op een bredere evaluatie van de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Europa. De Verenigde Staten gaan de komende zes maanden bekijken welke troepen en bases op het continent behouden blijven. De afgelopen weken werd al bekend dat ze 100 van de 150 gestationeerde gevechtsvliegtuigen laten verdwijnen, net als alle acht tankvliegtuigen, een vliegdekschip, een onderzeeër met kruisraketten en ander materieel.

Volgens Hegseth moet die herbeoordeling ervoor zorgen dat Europa meer verantwoordelijkheid neemt voor zijn eigen verdediging, terwijl de VS ongehinderd vanuit Europa moeten kunnen blijven opereren. Europese bondgenoten maken zich al langer zorgen over berichten dat een deel van de ongeveer 80.000 Amerikaanse militairen in Europa mogelijk wordt teruggetrokken.

De herbeoordeling staat niet op zichzelf. In de aanloop naar de NAVO-top in Ankara wordt ook gekeken naar eerder gemaakte afspraken over defensie-uitgaven, waaronder de verhoging naar 3,5 procent voor militaire uitgaven en 1,5 procent voor bredere weerbaarheid.

Meer zorgen voor eigen veiligheid

Volgens Bakker is de toon tussen Europa en de VS de afgelopen tijd wisselend. "De afgelopen week leek het allemaal weer wat beter te gaan tussen Europa en Amerika, bijvoorbeeld bij de G7 waar de Amerikaanse president bereidheid toonde om zich in te zetten voor Oekraïne", zegt Bakker. "Maar Hegseth was vandaag weer uiterst kritisch. De Amerikanen zeggen al langer: Europa moet meer zorgen voor zijn eigen veiligheid."

Daarbij speelt ook de discussie over de verdeling van defensieprioriteiten. Volgens Hegseth zouden Europese landen te weinig investeren in klassieke militaire slagkracht. "Hij zegt: te lang zijn de prioriteiten hier niet gegaan naar straaljagers en tanks, maar naar wat hij dan noemt gendergelijkheid en klimaat", aldus Bakker.

Volgens Hegseth speelt ook mee dat sommige Europese landen tijdens de recente spanningen rond Iran geen toestemming gaven voor Amerikaanse militaire operaties vanaf hun grondgebied. Daarover uitte de Amerikaanse minister zich donderdag opvallend scherp. Ook waarschuwde hij dat landen die onvoldoende investeren in defensie mogelijk gevolgen zullen merken, bijvoorbeeld via een lagere Amerikaanse bijdrage aan NAVO-uitgaven.

De kern van de discussie gaat volgens Bakker uiteindelijk over de geloofwaardigheid van artikel 5, de afspraak dat NAVO-bondgenoten elkaar te hulp schieten bij een aanval. "De Amerikanen blijven de Europeanen verzekeren dat ze in actie zullen komen bij artikel 5. En inderdaad, dat zal dus met minder spullen zijn dan eigenlijk altijd werd verwacht. Maar het is ook de vraag: kunnen de Europeanen dat allemaal op tijd vervangen?"

Hij wijst op B-52-bommenwerpers, iets dat Europa niet heeft. "Nou sprak ik daar weer iemand over die ook hardop afvroeg of je dit überhaupt nodig hebt in die plannen, of dat een capaciteit is waar je echt om staat te springen in de huidige manier van oorlogsvoering. Maar het is natuurlijk allemaal heel ongelukkig met een oorlog op ons continent en een serieuze Russische dreiging. Dus de timing is natuurlijk slecht."