Waarom geldgesprekken met vrienden zo lastig blijven

De verwachtingen liepen uiteen

Volgens Gevers begon de discussie niet bij het betaalverzoek, maar al voordat het weekend begon. Een deel van de vriendengroep dacht dat iedereen iets zou meenemen zonder de kosten achteraf te verrekenen. Anderen gingen ervan uit dat alle uitgaven in de app 'Wie Betaalt Wat' terecht zouden komen. Dat verschil werd zichtbaar tijdens het gezamenlijke diner. "De meeste mensen hadden iets van 15 à 20 euro gekocht, maar er was ook iemand die een visplank van ongeveer 200 euro meenam en die achteraf in de Wie Betaalt Wat zette." 

Daarna volgden ook andere declaraties. "Toen dacht iedereen: dan zet ik mijn soep er ook in en mijn salade." Zo liep de rekening steeds verder op. De grootste irritatie ontstond pas nadat iedereen weer thuis was. "Dat verrekenen gebeurt vaak achteraf. Dan zit je thuis gefrustreerd op je telefoon te kijken. Maar die frustratie spreek je meestal niet meer uit naar elkaar."

Financiële verschillen worden zichtbaarder

Volgens financieel journalist Malu de Bont is dit herkenbaar voor veel vriendengroepen. Waar vrienden tijdens hun studententijd vaak nog een vergelijkbare financiële situatie hebben, verandert dat in de jaren daarna. "Dan tekent zich toch een verschil af. De ene helft kan een huis kopen, terwijl de andere helft nog in een huurwoning zit waar een groot deel van het salaris naartoe gaat. Dan ga je voelen hoe verschillend die budgetten eigenlijk worden."

Dat heeft volgens De Bont niet alleen met inkomen te maken, maar ook met de economische omstandigheden waarin millennials opgroeiden. Waar eerdere generaties vaak met één salaris een huis konden kopen en profiteerden van een ruime basisbeurs, zijn starters tegenwoordig veel vaker afhankelijk van ouderlijk vermogen. "We zijn eigenlijk de eerste generatie waarbij het voor grote financiële stappen zo veel uitmaakt in welk gezin je bent geboren."

'We praten overal over, behalve over geld'

Toch blijkt juist geld een onderwerp waar vrienden liever omheen draaien. "We praten overal over, maar niet over geld", concludeert Gevers in haar documentaire. Volgens haar komt dat doordat vrienden elkaar nog altijd als gelijken zien, terwijl de financiële verschillen steeds groter worden. "Dat is best ongemakkelijk om te benoemen. Er zit veel schaamte bij." 

Zelf merkte Gevers tijdens het weekend dat ze de controle over haar eigen uitgaven kwijtraakte. Als documentairemaker verdient ze minder dan sommige vrienden. "Iedereen kon kopen wat ze wilde en dat zomaar in de Wie Betaalt Wat-app zetten. Ik had eigenlijk geen enkele controle meer over wat ik dat weekend zou uitgeven." Toch vond ze het lastig om dat in een groep uit te spreken.

Begin met duidelijke afspraken

Volgens De Bont hoeft geld geen bron van frustratie te zijn, zolang vriendengroepen er vooraf open over praten. Haar eerste advies is daarom simpel: spreek van tevoren een gezamenlijk budget af en houd daarbij rekening met degene die het minste te besteden heeft. Wie vervolgens meer wil uitgeven, kan dat altijd vrijwillig doen zonder de kosten achteraf te verdelen. Daarnaast pleit ze ervoor om financiële verschillen niet te koppelen aan iemands karakter of inzet. "Het moment dat we ons minder gaan identificeren met ons geld, ontstaat er ook meer ruimte voor nieuwsgierigheid naar elkaars situatie." Zo kunnen vrienden volgens haar juist van elkaar leren: de één weet hoe je met weinig geld iets bijzonders organiseert, de ander laat zien op welke manieren je iets groots kunt vieren.