Sleutel voor woningnood bij gemeenten, zegt EIB-directeur Taco van Hoek: 'Project met honderd woningen kan binnen anderhalf jaar'

Veel mensen stemden met het oog op het woningtekort op lokale partijen, Volt, D66 en GroenLinks-PvdA. Directeur van het EIB, Taco van Hoek, heeft in Sven op 1 met name bedenkingen bij de plannen van de grote partijen. "Je ziet dat GroenLinks-PvdA erg sterk inzet op binnenstedelijk. Daar zit toch echt wel een serieus probleem voor de woningbouw."

Grote projecten

Ook over de plannen van D66 is Van Hoek sceptisch. "D66 zat natuurlijk erg sterk op die grote projecten. Hele nieuwe steden zelfs. Dat gaat op afzienbare termijn geen woningen opleveren."

Het EIB analyseerde eerder verkiezingsprogramma's. "Zeker bij die grootschalige oplossingen duurt het vaak tien à vijftien jaar voordat je ergens kan beginnen en dan wordt het nog in stukjes gebouwd. Over sommige projecten van 300 woningen doe je 25 jaar om te bouwen. De huidige woningzoekenden hebben daar niet veel aan - en daar zou het zich toch sterk op moeten richten."

"Je ziet binnen die partijen ook wel verschuivingen", constateert Van Hoek, die een sleutelrol ziet weggelegd voor lokale partijen. "Jesse Klaver had het over bouwen binnen steden én ook wel in het groen. Dat is toch wel een ander geluid."

Sleutelrol gemeenten

"Wat ook wel interessant is", vindt Van Hoek. "Lokale partijen zouden ook weleens een constructieve rol kunnen spelen in kleinschaligere praktische pragmatische oplossingen te zoeken."

Het is altijd zo geweest dat gemeenten een grote rol spelen in de woningbouw. "De sleutel ligt bij het ruimtelijk beleid. In die ruimtelijke ordening spelen gemeenten een cruciale rol. Je moet snel woningen zien te realiseren en wat uit ons onderzoek ook naar voren komt, is dat je ziet dat gemeenten die kleinschalige oplossingen zoeken hun doelstellingen prima weten te realiseren."

Van Hoek ziet dat ook op provinciaal niveau terug. "Er zijn provincies zoals Zeeland, Friesland of Limburg - dat is een provincie die veel meer heeft gerealiseerd dan ze in de plannen hadden zitten - die laten zien dat het wel kan. Je ziet dat diverse provincies prima hun doelstellingen weten te realiseren. Die kenmerken zich in de regel doordat ze relatief veel overzichtelijke projecten hebben."

130 gemeenten maken ambities waar

Grofweg een derde van de Nederlandse gemeenten maakten hun bouwambities de afgelopen tijd waar. "Dat zijn er ruim 130. Je hoort vaak waarom dingen niet kunnen. Ik hoorde laatst een wethouder over dat zij kleinschalige projecten niet aannemen omdat ontwikkelaars en bouwers dat niet willen omdat ze er niet genoeg aan kunnen verdienen. Dan rijst toch de vraag hoe dat in 130 gemeenten dan wel kan. We mogen tenslotte aannemen dat de ambtenaren daar niet zelf de stenen aan het stapelen zijn."

"Vaak is het ook zo - en dat vind ik ook wel opzienbarend - dat er bij die kleinschalige projecten geen subsidie bij hoeft", ziet Van Hoek. "We hebben torenhoge huizenprijzen in dit land en die huizenprijzen zijn opbrengsten van nieuwbouwprojecten. Als jij gewoon onder normale omstandigheden woningen kunt bouwen en niet enorme investeringen hoeft te doen in infrastructuur, herstructurering, bedrijven verplaatsen en tal van andere gecompliceerde zaken, dan kan zo'n project met honderd woningen binnen anderhalf jaar staan."