Kraamverzorgenden hele dag paraat voor 12 euro: 'De sector loopt leeg'

Beschikbaar zijn, niks mogen doen en daar vervolgens nauwelijks voor betaald krijgen: het is de realiteit voor bijna alle kraamverzorgenden. Vooral voor mensen met een gezin maakt dat het beroep bijna onhaalbaar. Je moet je kinderen de hele dag ergens anders onderbrengen, zoals bij een oppas of een opvang, terwijl je voor diezelfde dag nog 15 euro krijgt. Het gevolg is dat de hele sector leegloopt omdat het geen aantrekkelijk beroep is. Door het tekort aan kraamverzorgenden krijgen nieuwe ouders én hun baby's niet altijd de zorg die ze nodig hebben. "Als dit zo doorgaat, gaan er kindertjes opgenomen worden", zegt kraamverzorgende Carolien van Wijk

Rechtszaak

Michelle Westhoeve is advocaat van de twee kraamverzorgers die een zaak aanspannen tegen hun werkgever. "Het is natuurlijk heel gek om je eigen werkgever, als je daar nog werkt, aan te klagen", vertelt ze. Toch vinden ze het heel hard nodig. Niet alleen voor zichzelf, maar vooral om een bredere beweging in gang te zetten. "De werkdruk is hoog en de betaling daarvoor is ronduit slecht", zegt Westhoeve. De grootste crux zit in die wachtdiensten. "Acht uur naast de telefoon zitten wachten op een oproep is arbeidstijd. En als het arbeidstijd is, vinden zij dat dat het ook moet worden beloond. Tenminste met het minimumloon." 

Kraamverzorger Carolien van Wijk staat pal achter de zaak die wordt aangespannen. "Ik wil mij inzetten voor de jongere generatie", zegt ze. Vooral de gevolgen voor gezinnen baren haar grote zorgen. "Zij moeten hun kinderen wel naar de opvang brengen, maar krijgen zelf niks betaald. Dat kan gewoon niet meer." Logischerwijs kiezen steeds minder mensen voor dit beroep. "Als je achter de kassa zit verdien je gewoon beter dan in de kraamzorg. Daardoor loopt de hele kraamzorg leeg", zegt ze. 

Het is niet de eerste keer dat deze kwestie wordt opgeworpen. "De vakbonden hebben hier al langer aandacht voor gevraagd", legt advocaat Westhoeve uit. Een cao komt tot stand in overleg met werkgevers, maar die kunnen een hogere vergoeding niet zomaar betalen. Zij krijgen immers een bedrag van de overheid om deze zorg te verlenen. Cao-onderhandelingen liepen daardoor tot nu toe op weinig uit, ondanks dat werkgevers de onvrede goed snappen. Westhoeve hoopt dat deze zaak ook de politiek wakker schudt, want verdere mogelijkheden zijn er eigenlijk niet. "De bonden kunnen niet gaan staken", zegt ze. De kraamzorg kan niet zomaar zonder personeel komen te zitten. 

Druk op de zorg

Ondertussen loopt de druk verder op. Uit een enquête van Nieuwsuur bleek eind vorig jaar dat twee op de drie kraamverzorgenden niet de zorg kan leveren die nodig is. Carolien van Wijk herkent dat beeld uit de praktijk. "Dertig jaar geleden was ik 10 dagen aan het werk, 8 uur per dag", legt ze uit. Een nieuw gezin kreeg toen standaard 80 uur ondersteuning in de eerste periode na de geboorte. "Dat is nu teruggeschroefd naar 49 uur. En ze zijn er zelfs over uit dat als het heel druk is in de zomerperiode, mensen nog 24 uur krijgen in 8 dagen", vertelt ze. 

Volgens haar is dat veel te weinig om goede zorg te verlenen. "Er zijn heus wel gezinnen waar het wel kan. Maar juist de schrijnende gevallen waar je wat langer zou willen blijven, die moet je ook teleurstellen", vertelt ze. Kraamzorg is een menselijk beroep, waarbij maatwerk belangrijk is. Er zijn situaties waar je als kraamverzorgende extra ondersteuning wil bieden of een vinger aan de pols wil houden. Van Wijk noemt bijvoorbeeld vermoedens van huiselijk geweld of een moeder die kampt met psychische problemen. Je wil de ruimte hebben om dan flexibel om te gaan met de tijd. "Maar dat kan dus niet." 

'Mooiste beroep dat er is'

Westhoeve heeft er vertrouwen in dat deze rechtszaak positief zal aflopen. "Je ziet de laatste paar jaren heel veel Europese uitspraken over bijvoorbeeld brandweer en ambulance. Dus mensen die met piepers snel ter plaatse moeten zijn. Daar baseren we ons ook op", vertelt ze. In die zaken heeft de Hoge Raad geoordeeld dat het inderdaad gaat om arbeidstijd, die dus evenredig beloond moet worden. Een betere beloning moet volgens Van Wijk bijdragen aan een sector waarin kraamverzorgenden goed hun werk kunnen doen. Aan de liefde voor het vak ligt het niet: "Dit is het mooiste beroep dat er is."