Seksueel grensoverschrijdend gedrag binnen religieuze gemeenschappen wordt serieus genomen: “Als er één plek veilig zou moeten zijn, dan is het de kerk.”

Dat herkent Anneloes van ‘t Licht maar al te goed. Zij werd als tiener seksueel misbruikt door haar vader en broer. Haar vader was een gerespecteerd ouderling binnen de Gereformeerde Gemeenten. Inmiddels zet Van ‘t Licht zich met haar stichting Ik Was een Kind in voor slachtoffers van seksueel misbruik.

De stichting ontstond na de EO-documentaire Ik Was een Kind, waarin Van ‘t Licht haar eigen verhaal vertelde. "Na de uitzending kreeg ik honderden berichten. De rode draad was hoe ongelooflijk eenzaam mensen zich voelden. "Wat begon als één ontmoetingsavond voor lotgenoten groeide razendsnel uit. "Eén avond werden er tien, tien avonden werden er vijftig. Sinds eind januari hebben we al zo’n achthonderd deelnemers gehad."

Behoefte aan herkenning

Volgens Van ‘t Licht is professionele hulp belangrijk, maar blijkt de behoefte aan laagdrempelig contact minstens zo groot. "De stap om over seksueel misbruik te praten is enorm. Dan helpt het als je kunt praten met mensen die weten waar je het over hebt."

Daar komt volgens haar bij dat veel mensen die professionele hulp zoeken te maken krijgen met lange wachtlijsten. De stichting biedt daarom vooral herkenning, erkenning en steun. "We creëren veilige plekken waar mensen worden gezien, gehoord en geloofd. Dat lijkt misschien weinig, maar het is enorm belangrijk."

Niet geloofd

Juist dat laatste ontbreekt volgens Van ‘t Licht vaak. Van de honderden deelnemers aan de bijeenkomsten zegt het overgrote deel zich niet geloofd of serieus genomen te hebben gevoeld.

Zelf maakte zij dat ook mee. Toen zij als slachtoffer naar buiten trad, ontkende haar familie het misbruik. "Zelfs mijn moeder, broers en zussen geloofden me niet. Sommigen draaiden het zelfs om en suggereerden dat ik mijn vader zou hebben verleid. Dat is natuurlijk absurd. Geen enkel kind verleidt een volwassene."

Volgens haar is ongeloof soms een reflex. "Mensen willen geloven dat de wereld veilig is. Dat de kerk een veilige plek is. En dat iemand die ze vertrouwen ook echt betrouwbaar is."

Geen typisch kerkelijk probleem

Van het Licht benadrukt dat seksueel misbruik niet vaker voorkomt binnen kerken dan daarbuiten. "Het gebeurt in gezinnen, op scholen, op de werkvloer en ook binnen kerken." Wel vindt zij dat religieuze gemeenschappen extra verantwoordelijkheid dragen. "Als er één plek veilig zou moeten zijn, dan is het de kerk."

Tegelijkertijd kunnen machtsverhoudingen en gesloten gemeenschappen ervoor zorgen dat misbruik gemakkelijker verborgen blijft. Zeker in kerken waar mannen een dominante positie innemen en vrouwen minder snel serieus worden genomen.

Wat moet er veranderen?

Volgens Van ‘t Licht begint verandering met erkenning. "Elke kerk moet erkennen dat dit ook bij hen kan gebeuren." Daarnaast pleit ze voor meer bewustwording en trainingen voor kerkgangers om signalen van grensoverschrijdend gedrag te herkennen. Ook zouden er meer veilige plekken moeten komen waar slachtoffers zonder oordeel hun verhaal kunnen vertellen. "Herstel begint bij erkenning", zegt Van ‘t Licht. "Als mensen eindelijk worden gezien, gehoord en geloofd, is dat de eerste stap naar herstel."