Hoeveel hitte kan een mens aan?

Klimaatverandering maakt dat we vaker last hebben van extreme hitte. Ook in Nederland wordt dat merkbaar. Recent werd voor het eerst code rode afgegeven vanwege de hoge temperaturen. Extreme warmte kan ervoor zorgen dat de lichaamstemperatuur gevaarlijk oploopt.

Gezondheidsrisico's

"De hoogste lichaamstemperatuur die we kunnen tolereren, de kerntemperatuur in het lichaam, is 43 graden. Daarboven gaan de eiwitten stuk en dan leidt dat tot de dood", legt Daanen uit. Bij welke buitentemperatuur die kritische grens van 43 graden wordt bereikt, is moeilijk te zeggen. Factoren als luchtvochtigheid, wind en zonnestraling spelen een grote rol. En ook pas je je automatisch aan aan die hitte. "Zo gauw als de lichaamstemperatuur een klein beetje stijgt, dan gaan we al ons gedrag aanpassen. We gaan de schaduw opzoeken. We gaan zweten. We gaan minder inspannen", vertelt hij. "Dus gelukkig wordt die 43 graden heel zelden bereikt." 

Wordt die grens toch bereikt, dan kan dat fataal zijn. Volgens Daanen ontstaan er dan op twee plekken in het lichaam ernstige problemen. In de hersenen gaan de eiwitten stuk. "Dat zijn de bouwstenen van je lichaam", vertelt hij. "En in het maag-darmkanaal kan dat leiden tot massieve lek. Dat kan ook een doodsoorzaak zijn." Op lange termijn kan de hitte ook schadelijk zijn, vooral voor de nieren. Deze krijgen door de uitdroging minder bloed toegevoerd. "Maar ook de kans op nierstenen neemt toe", vertelt Daanen. 

Tips

Hoe kan je nou zorgen dat het nooit zover komt? "Meestal maken wij onderscheid tussen gebied, gebouw en gebruiker", vertelt hij. Het gebied, dus de omgeving, kan worden verkoeld met meer groen en water. "Daar ligt ook een hele belangrijke taak voor stedenbouwers", vertelt hij. Gebouwen kan je koel houden door bijvoorbeeld zonwering. "Airco is natuurlijk helemaal fantastisch, maar daar zit een milieunadeel aan. En het kost natuurlijk wat." 

Daarnaast kunnen mensen zelf veel doen om beter met de warmte om te gaan. "Dat wordt vaak onderschat maar de mens heeft een goed vermogen om zich aan te passen aan de hitte." Idealiter past je lichaam zich in twee weken aan aan de hitte. Je kan bijvoorbeeld in een warmere omgeving je inspannen - en dit steeds iets meer uitbouwen. "Dan gaat het lichaam steeds meer vocht vasthouden. Met dat extra vocht in het lichaam kun je de huid beter doorbloeden, zodat je je lichaamswarmte via de huid beter af kunt geven." 

Het is daarbij belangrijk dat je tijdens hitte luchtige kleding draagt. Het zweet op je huid moet kunnen verdampen. Alleen dan koelt het lichaam af.  Maar het allerbelangrijkste advies blijft simpel: voldoende  drinken. "Dat lijkt heel logisch", zegt hij. Toch is het dorstgevoel vaak geen betrouwbare graadmeter. "We moeten al een beetje uitgedroogd zijn om te drinken." Met die kennis kom je de warme dagen een stuk veiliger door.