Verduurzaming energie kan een stuk zuiniger

Het onderzoek is in opdracht van de milieuorganisatie uitgevoerd door adviesbureaus Copper8, Quintel en Polaris Sustainability. De kernboodschap: de hoeveelheid benodigde grondstoffen ligt niet vast, maar hangt sterk af van beleid en keuzes. Het gaat dus niet alleen om het vervangen van fossiele energie. Volgens de onderzoekers moet vooral ook het energieverbruik omlaag. Denk aan beter geïsoleerde woningen, minder energie-intensieve industrie en een verschuiving van auto en vliegtuig naar openbaar vervoer en fiets. Zulke systeemveranderingen kunnen de vraag naar kritieke materialen al met 29 tot 32 procent terugdringen.

Slimmere technologie

Ook technologische innovatie speelt een belangrijke rol. Nieuwe batterijtypen, zoals lithium-ijzerfosfaat (LFP), hebben bijvoorbeeld nauwelijks nog kobalt en nikkel nodig. Daarnaast kunnen windturbines in de toekomst zonder zeldzame aardmetalen worden gebouwd, aldus de onderzoekers. En door producten langer te gebruiken en slimmer te ontwerpen, neemt de materiaalvraag verder af. Combineer je deze technologische vooruitgang met energiebesparing, dan kan de totale vraag naar zogeheten transitiemetalen tot 2050 met 42 tot 49 procent dalen. In het meest ambitieuze scenario ligt de vraag in 2050 zelfs zo’n 90 procent lager dan in huidige prognoses.

Geen diepzeemijnbouw

Die afname heeft grote gevolgen voor de natuur. De metalen die nodig lijken voor de verduurzaming worden nu ook gezocht in kwetsbare gebieden, zoals de diepzee. Daar liggen bijvoorbeeld mangaanknollen met kobalt en nikkel. Volgens Greenpeace laat het rapport juist zien dat zulke ingrepen niet nodig zijn. Met een lagere materiaalvraag kan Nederland de verduurzaming van het energiesysteem realiseren zonder nieuwe winning in zogeheten ‘off-limits’-gebieden, zoals de diepzee of kwetsbare natuur op land. De uitdaging ligt volgens Greenpeace dan ook niet in het aanboren van steeds nieuwe bronnen, maar in het bouwen van een systeem dat simpelweg minder nodig heeft.