Waarom een afscheid op werk bij pensioen zo belangrijk is 'Zelfs jaren later een lagere levenstevredenheid'

'Je sluit je werkende leven af'

Van Solinge onderzocht wat het afscheid van werk betekent voor mensen die met pensioen gaan. "Goed afscheid nemen van je werk is wel heel belangrijk om ook goed een nieuwe fase van je leven, van het pensioen in te gaan", zegt ze. Dat heeft volgens haar te maken met de overgang die pensionering met zich meebrengt. Wie tientallen jaren heeft gewerkt, laat niet alleen een baan achter, maar ook een dagelijkse structuur, collega’s en een bepaalde rol in de samenleving. Het afscheid markeert dat die periode voorbij is en dat er een nieuwe fase begint.

De gevolgen van een gebrekkig afscheid kunnen bovendien langer duren dan alleen die ene laatste werkdag. Mensen die helemaal geen afscheid hebben gehad, blijken volgens het onderzoek ook twee tot drie jaar later een lagere levenstevredenheid te hebben dan mensen die op een plezierige manier afscheid namen. 

Niet iedereen wil in de schijnwerpers

Een goed afscheid betekent overigens niet dat iedereen een grote receptie met toespraken wil. Sommige mensen willen juist liever in stilte vertrekken. Toch vindt Van Solinge het belangrijk dat ook dan wordt gekeken naar wat bij iemand past. "Er zijn altijd mensen die niet graag in de schijnwerpers staan", zegt ze. Een werkgever kan dan samen met de werknemer zoeken naar een andere manier om de overgang vorm te geven. 

Volgens Van Solinge zou de werknemer daar bovendien zelf meer over kunnen nadenken. Niet alleen over het feestje, maar ook over de laatste periode van het werkende leven. Welke kennis wil je nog overdragen? Met wie wil je nog spreken? En wat wil je eigenlijk zelf afsluiten? "Daarnaast kan het erg goede reclame zijn voor een bedrijf als een gepensioneerde na zijn afscheid nog positief over het bedrijf praat", aldus onderzoeker Van Solinge.

Eén fles wijn na veertig jaar

Hoe belangrijk die persoonlijke aandacht is, blijkt uit een fragment van cabaretier Joep van ’t Hek. Na veertig jaar bij BNNVARA kreeg hij bij zijn afscheid een kistje met één fles wijn. Van ’t Hek was daar bepaald niet van onder de indruk. Volgens Van Solinge zit het probleem niet eens in de waarde van het cadeau. "Ik denk niet gezien worden. Het persoonlijke toch?" Een dure fles wijn had volgens haar waarschijnlijk niet veel verschil gemaakt. Een fotoboek met herinneringen of foto’s uit iemands loopbaan had juist kunnen laten zien: we weten wat je hier hebt betekend.

Ook bij gedwongen pensioen is afscheid belangrijk

Dat geldt volgens Van Solinge ook voor mensen die niet vrijwillig met pensioen gaan. Uit recenter onderzoek van NIDI blijkt dat ongeveer één op de tien mensen het verplichte pensioen rond 67 jaar als een gedwongen of onvrijwillig vertrek ervaart. Juist dan kan afscheid ingewikkeld zijn. Iemand staat misschien helemaal niet te springen om te vertrekken, maar volgens Van Solinge betekent dat niet dat een passend afscheid onmogelijk is. "Iemand is misschien niet zo heel erg happy om te gaan. Maar er zijn altijd mogelijkheden om toch gepast wel afscheid te nemen."