Het gaat niet goed met de waterplanten in Nederland

Uit de analyses van het CBS en FLORON blijkt dat het vooral de algemene soorten zijn die op steeds minder plekken voorkomen, vertelt onderzoeker Michiel Verhofstad van FLORON. "Dat gaat dan bijvoorbeeld om verschillende fonteinkruiden, die van relatief voedselrijke omstandigheden houden. Daar tegenover staat een toename in de verspreiding van planten die bijvoorbeeld van voedselarme vennen afhankelijk zijn." Dat lijkt wat vreemd, in het licht van de problemen met stikstof die dagelijks in de kranten staan. Stikstof is per slot van rekening zo'n voedingsstof, waar waterplanten in vennen dus last van zouden kunnen hebben. Verhofstad was naar eigen zeggen ook echt geschrokken van de resultaten van de CBS-analyse.

Toch is de toename van waterplanten in voedselarme systemen en de afname in de voedselrijke wateren wel te begrijpen. "Het draait om veel meer dan stikstof alleen", zegt ecoloog Gerben van Geest. "Bijvoorbeeld hier, in de Overasseltse en Hatertse vennen, is veel werk gedaan om de waterkwaliteit weer op orde te krijgen. Bomen zijn gekapt om de stroom van grondwater richting het ven weer op gang te krijgen. En ook de waterbodem, waar nog heel veel voedingsstoffen in zitten opgeslagen, is schoongemaakt. Daarvan zie je nu de resultaten."

De afname van waterplanten is een belangrijke waarschuwing voor de Europese 'Kaderrichtlijn Water', zeggen beide onderzoekers. "De afname van waterplanten zegt dat de waterkwaliteit niet op orde is! En dat terwijl de deadline van 2027 snel dichterbij komt." Van Geest merkt op dat er voor die Kaderrichtlijn naar een beperkt aantal wateren wordt gekeken. Uit die analyse komt opmerkelijk genoeg een iets rooskleuriger beeld. "Maar kijk je naar álle beschikbare gegevens, zoals het CBS nu heeft gedaan, dan is de trend toch echt naar beneden.”

 

Ook Verhofstad vindt dat de analyse laat zien dat er echt meer moet gebeuren. Wat dat precies is, dat verschilt van gebied tot gebied, denkt hij. "De achteruitgang van waterplanten en de waterkwaliteit kan aan heel veel verschillende zaken liggen. Dat zul je goed moeten onderzoeken, voor je weet wat eraan te doen is. Maar dat de waterkwaliteit in 2027 op heel veel plekken nog steeds niet op orde zal zijn, dat is wel duidelijk!