Duizenden hardlopers finishen met lichaamstemperatuur boven 40 graden: wanneer wordt het gevaarlijk?

De Zevenheuvelenloop, die deze zondag plaatsvindt, is een van de bekendste hardloopevenementen van Nederland. Tienduizenden deelnemers leggen jaarlijks de traditionele afstand van 15 kilometer af over het heuvelachtige parcours tussen Nijmegen, Berg en Dal en Groesbeek. Ook de Zevenheuvelennacht, een hardloopwedstrijd over 7 kilometer op zaterdagavond, maakt deel uit van het evenement.

Gaat Mike Foppen zijn record verbeteren?

Eén van die deelnemers is de Nijmeegse atleet Mike Foppen. Hij kent het parcours als geen ander en behoort al jaren tot de Nederlandse top op de lange afstanden. Voor Foppen is de Zevenheuvelenloop een thuiswedstrijd. Morgen staat hij weer aan de start.

Vorig jaar leverde de Zevenheuvelenloop hem een Nederlands record op. Foppen liep de 15 kilometer in 42 minuten en 42 seconden en verbrak daarmee het oude nationale record van Khalid Choukoud, dat sinds 2019 op 43.13 stond. "Het kwam als een verrassing vorig jaar", zegt hij in WNL In de Kantine. "Het klikte allemaal die dag."

Of hij er morgen weer een halve minuut vanaf loopt, sluit hij niet uit. "Ik denk dat ik echt in goede doen ben en ik heb doorgetraind. We gaan zien wat het brengt."

Een record lopen is natuurlijk mooi, maar snelle tijden en persoonlijke prestaties mogen niet ten koste gaan van de gezondheid. Zeker bij een hardloopwedstrijd is het belangrijk om de grenzen van je eigen lichaam te kennen, benadrukt hoogleraar Hopman. Iedere editie komen namelijk deelnemers over de finish met een lichaamstemperatuur van boven de veertig graden, ook tijdens een herfsteditie zoals de Zevenheuvelenloop. "Meer dan vijftien procent, zo'n kleine 5000 mensen."

Alleen hoeft dat niet direct gevaarlijk te zijn. "Ons lichaam zit heel ingenieus in elkaar, de zaken worden goed geregeld. Bij 42 graden wordt het echt gevaarlijk, omdat dan je eiwitten kapotgaan. Dan verlopen de processen in het lichaam niet meer goed en dan kom je te overlijden." De grens tussen 40 en 42 graden lijkt klein, "maar de mensen die met 40 over de finish komen hebben niet meer klachten dan mensen die met 39 graden over de finish komen. In die zin is het niet gevaarlijk."

2006 was een rampjaar

Toch ging het tijdens de Nijmeegse Vierdaagse in 2006 binnen een paar uur goed mis. Door de extreme hitte, met temperaturen die opliepen tot boven de 30 graden, raakten veel wandelaars oververhit en onwel. Op de eerste wandeldag overleden twee deelnemers. De organisatie besloot daarop de Vierdaagse voortijdig af te gelasten.

Dit incident was de aanleiding voor een grondig onderzoek, waaraan Hopman deelnam. "We hebben de drie belangrijkste mogelijke verklaringen onderzocht: oververhitting, uitdroging of hartproblemen." Daaruit bleek dat bij de Vierdaagse uitdroging het grootste probleem is. "Wandelaars drinken te weinig. Mensen denken dat er geen toilet is, waardoor ze minder drinken, maar je transpireert enorm op zo'n dag, zonder dat je het in de gaten hebt."

Bij een hardloopwedstrijd zoals die in Nijmegen ontdekte Hopman tot haar verrassing dat de temperaturen van hardlopers ver konden oplopen. "Dat is het begin geweest van het onderzoek waar we al jaren mee bezig zijn: de koelwaarde. Als het misgaat en mensen gaan zwalken of vallen flauw, dan moet je die lopers eruit plukken en zo rigoureus mogelijk koelen. Dat is de enige behandeling."

Caroline Goedhart

In 2016 overleed de 25-jarige Caroline Goedhart aan de gevolgen van een hitteberoerte tijdens de Dam tot Damloop. Ze werd vlak voor de finish onwel, waarna ze op een verkeerde manier werd verzorgd. Ze kreeg een isolatiedeken om haar heen en werd niet in de schaduw gelegd, terwijl ze juist moest afkoelen.

Hopman betreurt deze gang van zaken. "We wisten er destijds echt te weinig van. Het is allemaal erg goed geëvalueerd. Als je ziet hoe ze het nu oppakken... Ze hebben zelfs koelbaden. Alle complimenten aan het Rode Kruis hoe ze dit opgepakt hebben bij hardloopwedstrijden."

Ze waarschuwt jongeren dat ze hun eigen lichaam niet moeten overschatten. "We zien dit meestal bij relatief jonge mensen, met leeftijden tussen de 20 en 35. Ze hebben iets minder ervaring met wedstrijden en ze hebben een jong lijf, waardoor je veel kan hebben. Je kunt diep gaan. Maar dat is wat anders dan de signalen van een hitteberoerte."