Steeds meer meldingen van extreem vervuilde huizen: 'Achter elk huis zit een verhaal'

Volgens Kaal gaat het bij ernstige woningvervuiling om situaties die direct voelbaar zijn. "Je stapt naar binnen en ervaart meteen weerstand," legt ze uit. "Door de geur, door schimmel of door ongedierte. Je weet het eigenlijk gelijk."

In zulke huizen liggen vaak etensresten, is er sprake van muizen of ratten en is bewegen soms nauwelijks mogelijk. Ook Yasmin Le Comte herkent dat beeld. Zij maakt deze woningen schoon en deelt haar ervaringen online. "De geur is vaak heel penetrant," zegt ze. "Soms kun je niet eens lopen en moet je kruipen. Het voelt snel claustrofobisch."

Hoarding en onderliggende problematiek

Een deel van deze gevallen hangt samen met hoarding, oftewel verzamelproblematiek. Mensen hebben dan grote moeite om spullen weg te doen, ook als die voor anderen weinig waarde hebben. Kaal onderzocht dit binnen de zorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB). "Uit onderzoek bij één zorginstelling bleek dat bij ongeveer 17 procent van de cliënten sprake was van matige tot ernstige vervuiling of hoarding," zegt ze. Dat is volgens haar een aanzienlijk aandeel.

De oorzaken zijn divers. "Er spelen vaak meerdere factoren tegelijk," legt Kaal uit. "Denk aan psychische problemen, traumatische gebeurtenissen, maar ook moeite met plannen en overzicht houden." Juist die combinatie komt vaker voor bij mensen met een LVB.

Stijging in meldingen

Opvallend is dat het aantal meldingen lijkt te stijgen. Gemeenten signaleren vaker dit soort situaties, al is niet helemaal duidelijk waarom. "Het kan zijn dat het probleem toeneemt," zegt Kaal. "Maar het kan ook dat er simpelweg beter wordt gesignaleerd en gemeld."

Le Comte merkt in de praktijk dat ze steeds vaker wordt ingeschakeld, ook door instanties. Tegelijk denkt ze dat het taboe iets afneemt. "Mensen durven misschien eerder hulp te vragen," zegt ze.

Gratis schoonmaken uit sympathie

Twee jaar geleden begon Le Comte met het schoonmaken van een vervuild bedrijfspand van haar vader. Toen ze dat online deelde, stroomden de hulpvragen binnen. "Mensen zeiden: ik zie door de bomen het bos niet meer, kun je helpen?" vertelt ze. Sindsdien helpt ze mensen kosteloos, met steun van samenwerkingen en sponsoren. "Ik wil er geen geld voor rekenen," zegt ze. "Vaak hebben mensen dat niet en vallen ze tussen wal en schip."

Volgens haar gaat het niet alleen om schoonmaken, maar ook om begrip. "Je vraagt je altijd af: wat is hier gebeurd?" zegt ze. "Achter elk huis zit een verhaal." Tegelijk benadrukt Kaal dat één oplossing niet voor iedereen werkt. Zeker bij complexe problematiek, zoals hoarding, is meer nodig dan alleen opruimen. "Zonder vertrouwen en motivatie kan het zelfs averechts werken," zegt ze.