Vergrijzing bij gemeenten, maar Arnhem ziet oplossingen: 'Bereiken nu meer jongeren en mensen met diverse achtergrond'

De vergrijzing op het gemeentehuis gaat sneller dan de totale beroepsbevolking (23 procent van de werknemers gaat met pensioen in de komende tien jaar) en dat zorgt voor grote problemen. Ook omdat de gemeente er steeds meer taken bij krijgen. Bij de gemeente Arnhem voelen ze de druk en kampen met een hoge uitstroom, zegt wethouder organisatie Maurits van de Geijn. "Op sommige functies is de arbeidsmarkt momenteel gewoon heel krap en tegelijkertijd vergrijst ons personeelsbestand. Dat betekent dat grote groepen medewerkers straks tegelijk vertrekken, met verlies van veel kennis en ervaring, zonder dat deze direct opgevuld worden." Van der Geijn ziet vooral problemen ontstaan op specialistische functies, zoals IT, energie, privacy en financiën. "Voor die functies is het lastig om mensen te vinden."

Vertraging bij projecten

Als gemeenten niet ingrijpen, heeft dat directe gevolgen voor inwoners, waarschuwt de Arnhemse wethouder. “Projecten kunnen dan niet doorgaan of lopen vertraging op. Bij energieprojecten zien we bijvoorbeeld al dat het langer duurt voordat we kunnen starten, simpelweg omdat we de juiste mensen nog zoeken. Of de kosten lopen enorm op doordat we het extern moeten regelen.”

Volgens Patricia Honcoop van A&O Fonds Gemeenten hebben gemeenten bovendien te maken met een hardnekkig imago. “Het beeld van de ambtenaar die uit het raam zit te staren leeft nog steeds, terwijl er veel meer gebeurt dan alleen paspoorten en rijbewijzen afgeven.” Wethouder Van de Geijn noemt dat beeld ook een fabeltje: “De werkdruk is juist hoog. Er wordt ontzettend hard gewerkt door bevlogen mensen die zich inzetten voor hun stad.”

Nieuwe doelgroep werven

Om nieuwe doelgroepen aan te spreken en het personeelstekort aan te pakken, kiest Arnhem voor een creatieve aanpak. De gemeente werft niet langer alleen op concrete vacatures, maar op talent en competenties via een zogeheten gemeentepool. “We kijken naar wat iemand kan, wat iemand drijft en hoe iemand leert”, legt Van de Geijn uit. “Kandidaten komen in dienst en werken een paar jaar op verschillende projecten en rollen zo de organisatie binnen. We werven dus niet specifiek voor een functie, maar kijken naar iemands kwaliteiten en motivatie.”

De proef is tot nu toe een succes vanuit zowel de werkgever als de medewerker. Voor vijftien plekken kwamen maar liefst 650 reacties binnen. “We bereiken nu veel meer jongeren en mensen met een diverse achtergrond. Precies wat we zochten”, zegt de wethouder. Inmiddels loopt de derde ronde van de gemeentepool.

'Jongere generatie minder honkvast'

Toch blijft het een uitdaging om jonge medewerkers vast te houden. “Jongere generaties zijn minder honkvast, dat zie je overal”, aldus Van de Geijn. De afwisseling binnen de gemeentepool moet dat deels ondervangen. “Ze kunnen verschillende rollen vervullen en ontdekken wat bij hen past, terwijl wij zien waar hun talenten liggen.”

Arnhem staat daarin niet alleen, benadrukt hij. “Veel gemeenten zoeken op innovatieve manieren naar oplossingen. Het is nodig, maar het kan dus ook”, besluit hij.