Stervensbuddy wil voorkomen dat mensen die buiten de euthanasiewet om hun leven beëindigen alleen sterven

Uit onderzoek van het Erasmus MC blijkt dat tussen 2019 en 2023 ongeveer 2000 mensen in Nederland overleden na het innemen van zelfverzamelde middelen, waaronder het veelbesproken middel X. Bij 800 van hen was niemand aanwezig op het moment van overlijden. Mogelijk speelt de angst voor juridische gevolgen bij naasten daarbij een rol.

Peltenburg richtte daarom twee jaar geleden Stervensbuddyzorg op. Vrijwilligers van het initiatief zijn aanwezig bij mensen die bewust voor hun levenseinde hebben gekozen. "Wij zijn buddy's voor mensen die gaan sterven. We zijn bij hun laatste uren of minuten aanwezig om ze moreel te steunen", vertelt hij in Villa VdB. "Niet om ze te helpen, want dat mag niet. Daar staat drie jaar gevangenisstraf op."

Aanwezig zonder te helpen

De vrijwilligers komen altijd met z’n tweeën. Terwijl de ene buddy de stervende en eventuele naasten bijstaat, legt de ander het verloop vast op camera. Dat beeldmateriaal kan later dienen als bewijs voor de politie en recherche dat de vrijwilligers niet hebben geholpen bij de zelfdoding. Ook krijgt de overledene zo de gelegenheid om op beeld toe te lichten dat het om een weloverwogen beslissing ging. De juridische grenzen zijn daarbij scherp. "Je mag bijvoorbeeld wel informatie geven, maar geen instructie", legt Peltenburg uit. De buddy's mogen niet betrokken zijn bij het verzamelen van middelen of aanwijzingen geven over het gebruik ervan. Wel mogen ze iemand bij de hand vasthouden, comfortabeler in bed leggen of op een andere manier verzorgen. "Het sterven is natuurlijk een heel bijzonder en intiem moment", zegt Peltenburg.

Hoogleraar ethiek van de gezondheidszorg Theo Boer noemt het initiatief om die reden een goed idee. Hij vindt het belangrijk dat mensen niet alleen sterven en dat ze met anderen afscheid kunnen nemen. Wel plaatst hij een kanttekening bij de manier waarop in Nederland volgens hem steeds vaker de dood als oplossing wordt gezien. Boer benadrukt dat bij iemand met een doodswens de eerste reactie moet zijn om te luisteren en door te vragen. Niet om direct mee te gaan in de wens om te sterven.

Niet iedereen zet de stap

Inmiddels heeft Stervensbuddyzorg in twee jaar tijd 26 casussen begeleid. Toch hebben slechts zes mensen daadwerkelijk hun laatste uren met de vrijwilligers doorgebracht. Anderen kwamen tijdens de gesprekken terug op hun besluit. Sommigen gaven aan dat het al hielp om te weten dat de buddy's er waren als het moment daar zou komen. Voor Peltenburg laat dat zien hoe waardevol de gesprekken kunnen zijn. Tegelijkertijd vindt hij dat de huidige wetgeving rondom hulp bij zelfdoding moet worden herzien. Volgens hem lopen mensen met een wens voor een zelfgekozen levenseinde nu tegen de grenzen van de euthanasiewet aan. "Wij zijn goedbedoelende vrijwilligers, maar dit is eigenlijk te idioot voor woorden", aldus Peltenburg. "De maatschappij, en zeker de mensen boven de 65, roepen al jaren dat ze meer zeggenschap willen hebben over hun levenseinde."

Raakt dit onderwerp u persoonlijk en wilt u erover praten? Bel gratis en anoniem met 113 of chat via 113.nl.