Waarom de werkvloer na alle ophef nog steeds niet veiliger voelt: 'Er wordt nog te weinig geluisterd'

Sociale veiligheid vs. psychologische veiligheid

Van der Loo begint direct met een belangrijk onderscheid: "Sociale veiligheid is de bescherming tegen agressie, dat is alle incidenten die we voorbij hebben zien komen. Dan heb je het over intimidatie, aanranding, discriminatie, pesten, al dat soort zaken. Dat maakt ongeveer 2% van alle gevallen uit." Maar de meeste problemen op de werkvloer zitten ergens anders, ziet van der Loo: "Bij psychologische veiligheid gaat het veel meer over het feit: kun je jezelf uitspreken? Kun je anderen aanspreken? Durf je dat? Het is meer het vriendelijke broertje van sociale veiligheid."

Psychologische veiligheid helpt om die 'hardere' incidenten te voorkomen: "Want als je je mond opendoet en in een vroeg stadium elkaar aanspreekt op gedrag, dan is de kans dat het ontspoort veel kleiner."

Door alle ophef rondom veiligheid op de werkvloer zijn mensen volgens Van der Loo voorzichtiger geworden: "Je merkt dat mensen meer met de rem erop praten." Is dat niet paradoxaal? "Dat is een boomerang-effect - het was bedoeld om makkelijker met elkaar om te gaan en makkelijker je mening te geven en naar elkaar te luisteren. Dat is verworden naar een soort angst om überhaupt nog wat te zeggen. Dat is het onbedoelde effect ervan geweest."

Google

De aandacht voor het onderwerp werd volgens Van der Loo aangejaagd door een opvallende speler: Google. "Je zou denken, wat heeft een bedrijf vol met engineers ermee te maken? Maar zij hebben een groot onderzoek gedaan naar het verschil in gewone teams, slechte teams en buitengewone teams. Daar hebben ze vier jaar lang naar gezocht en de belangrijkste factor was: hoe mensen met elkaar omgaan. Dat noemden zij psychologische veiligheid. Dat maakte het verschil in effectiviteit op de werkvloer."

'Luister één minuut langer'

Van der Loo pleit ervoor dat werknemers vaker met elkaar om tafel gaan om een veilig werkklimaat te creëren: "Dat begint met een gesprek: hoe zouden we een veilig werkklimaat vormgeven? Wat zouden we prettig vinden? Een belangrijke factor is dan vaak: naar elkaar luisteren." En juist daar gaat het mis.

"63% van de Nederlanders zegt: ‘Ik geef zeer vaak mijn mening binnen het team’. En slechts 24 procent zegt dat ze luisteren naar de mening van anderen. Dus dan kun je de afspraak maken: luister één minuut langer dan je normaal zou doen."

De rol van teamleiders: 'Onbereikbaar en te druk'

We mogen meer verwachten van teamleiders, vindt Van der Loo: "Vaak zie je dat goede professionals dan als beloning manager of teamleider worden gemaakt. Die zijn vaak onbereikbaar, blijkt ook uit onderzoek. Die zijn aan het vergaderen en met allemaal andere dingen bezig." Hij vergelijkt het met een voetbalteam: "Er zal toch nooit een team zijn dat een trainer aanstelt die vervolgens de spelers maar gewoon laat spelen en zegt: ‘als je een probleem hebt, roep je me maar’. Zo gaat het nu wél in organisaties."