Jeugdbende terroriseert Lelystad: 'Deze bendeleden zijn vaak maar 14 of 15 jaar oud'

Kempenaarbende

"Het is een groep jongeren die woont in een buurt die De Kempenaar heet, onderdeel van de wijk De Bolder in Lelystad", vertelt Sandra van den Heuvel van Het Misdaadbureau. "Deze groep jonge mannen houdt zich onder andere bezig met inbraken, overvallen, drugshandel en het ronselen van minderjarigen om criminele klusjes te doen."

Peter Schouten is advocaat van één van de slachtoffers, een taxichauffeur die de agressie van de Kempenaarbende van dichtbij heeft meegemaakt. "Het gaat om twee taxichauffeurs, een vader en zijn zoon. De zoon werd overvallen in zijn taxi. Ze stapten bij hem in en hij werd met een pistool op zijn hoofd geslagen. Daarbij moest hij zijn nep-Rolex afgeven."

Schouten legt uit dat het handelsmerk van de Kempenaarbende de intimidatie en bedreiging is die pas na de overval begint. "Zij vinden dat je geen aangifte van dat soort zaken mag doen." De taxichauffeur moest uiteindelijk met zijn familie onderduiken vanwege de dreiging van deze jeugdbende.

Slachtoffers en politieagenten geïntimideerd

"Dat is ook het probleem in heel Lelystad", vertelt Schouten. "Er vindt veel intimidatie plaats, waardoor slachtoffers vaak niet naar de politie gaan." Dat niet alleen: zelfs politieagenten zouden geïntimideerd worden door leden van de Kempenaarbende. "Ik ben nu bijna een jaar met deze zaak bezig en heb eindelijk bewijs gekregen van het Openbaar Ministerie dat politieagenten zijn geïntimideerd en beledigd." Wat volgens Schouten niet in het bericht van het OM stond, maar wat hij zelf hoorde, is dat ook kinderen van politieagenten op school worden bedreigd door bendeleden. "Deze bendeleden zijn vaak ook maar 14 of 15 jaar oud."

"De meeste bendeleden zitten nu vast", stelt Schouten. "Er gebeurt nog steeds van alles, maar dan weet je natuurlijk niet zeker of dat leden van de Kempenaarbende zijn." Schouten staat inmiddels meerdere slachtoffers bij en spreekt van een "zeer ernstige situatie" in Lelystad. "Eén van de geweldplegers van die bende heeft in vijf jaar tijd tweehonderd registraties voor gewelds- en drugsdelicten in de politiesystemen. Hij is 19 jaar oud."

Huis van oude vrouw als rovershol

"Als je de verhalen leest over deze bende en waar ze van verdacht worden, dan is het echt absurd", vertelt Maaike Timmerman. "Ze gebruikten ook de woning van een hoogbejaarde vrouw als een soort rovershol." "Het was echt de uitvalsbasis van de groep", zegt Van den Heuvel. Het Openbaar Ministerie laat weten dat het om de woning van een hoogbejaarde, zieke en doodsbange vrouw gaat. Die woning zou lange tijd zijn gebruikt als plek waar de groep samenkwam. Vanuit de aanleunwoning werden inbraken gepland en gepleegd: minstens vijf inbraken en twaalf pogingen tot inbraak. "Die oudere vrouw werd zelf ook slachtoffer", vertelt Van den Heuvel. "Ze werd uitgescholden, haar telefoon werd afgepakt en er is zelfs geweld tegen haar gebruikt. Ook sliepen ze tegen haar wil in haar woning en reden ze ongegeneerd rond op haar scootmobiel."

Jeugdbende

"Dit zie ik niet vaker", vertelt bijzonder hoogleraar jeugdcriminologie Frank Weerman. Hij noemt de Kempenaarbende een extreem voorbeeld van jeugdcriminaliteit. "Je ziet wel vaker veelplegers die ontzettend veel strafbare feiten plegen, zoals de kern van deze groep, bestaande uit jongvolwassen daders."

Weerman stelt dat we bij bendes en jeugdbendes vaak een beeld hebben dat afkomstig is uit films. "Dat zijn vaak Amerikaanse voorbeelden, maar zelfs in Amerika is dat niet het gangbare beeld." Volgens hem bestaan er wel degelijk gangs met veel vuurwapens en geweld, maar vaker gaat het om groepen jongeren die affiniteit hebben met een bepaalde buurt of groep. "In Nederland zie je dat veel minder. Hier zie je vooral rivaliteit tussen buurten en plaatsen."

'Mama was er echt klaar mee'

Op zijn 25e was hij leider van een criminele bende, maar nu begeleidt Roy van Schoten jongeren om hen op het rechte pad te houden. De periode dat hij vastzat in de gevangenis veranderde zijn leven volledig. "Ik kreeg uiteindelijk acht jaar gevangenisstraf. In 2016 werd ik opgepakt en in 2021 kwam ik vrij."

Het kantelpunt kwam voor Van Schoten tijdens een telefoongesprek met zijn moeder. De eerste drie maanden had hij geen contact met de buitenwereld. "Op een gegeven moment kwam ik daaruit en vroeg ik mijn advocaat: 'Zou jij mijn moeder willen vragen of ze op bezoek wil komen?' Toen zei hij: 'Sorry, ik heb slecht nieuws: je moeder wil het contact verbreken.'" "Eerst dacht ik nog: over twee of drie weken komt ze wel weer", vertelt Van Schoten. "Dat was altijd zo. Als Roy in de problemen zat, was mama er. Ze stond altijd naast me. Maar mama was er echt klaar mee."

Een jaar lang had hij geen contact met zijn moeder. "Dan kun je nog zo’n grote en stoere jongen zijn, maar op het moment dat ik mijn moeder huilend aan de telefoon had, brak ik." Hij vertelt dat hij jarenlang alles had gedaan om zijn gevoelens niet toe te laten, waaronder de pijn en het verdriet door pesten op de basisschool. "Ik stopte alles weg met drank en drugs." "Ik trok de deur van mijn cel dicht en nadat ik vijftien jaar geen traan had gelaten, heb ik twee dagen lang gehuild als een baby." Toen werd Van Schoten zich bewust van het feit dat hij met zijn gedrag niet alleen zichzelf, maar ook zijn omgeving had beschadigd.

Jongeren op het juiste pad

Nu helpt Van Schoten jongeren weer op het juiste pad te komen. "Daar zet ik me nu echt voor in", vertelt Van Schoten. "Al mijn ellende en verkeerde keuzes die ik heb gemaakt, gebruik ik nu in mijn werk en daarmee kan ik jongeren inspireren." Van Schoten benadrukt de kracht van het uitspreken: "Tegenwoordig praten jongeren niet meer, omdat er een taboe rust op jezelf kwetsbaar opstellen. Daardoor vreten jongeren zich van binnen helemaal op." Van Schoten ziet dat jongeren vaker op straat zijn, minder met hun ouders praten en vooral veel invloed van buitenaf krijgen. "Als je een referentiekader hebt en raakvlakken met die jongeren, dan kom je bij ze binnen, tot de kern."

Benieuwd naar het hele verhaal van Roy van Schoten over zijn verleden als bendeleider? Of wil je meer horen over de Kempenaarbende van advocaat Peter Schouten en hoogleraar Frank Weerman? Beluister dan de nieuwste aflevering van Het Misdaadbureau, onder andere via de NPO Luister-app.