Van vakantie naar werk zonder stress: zo houd je het vakantiegevoel vast

Waarom ontspannen zo lastig is

Bril herkent het gevoel uit eigen ervaring. Tijdens een vakantie in de Franse Jura zag ze hoe haar vriend de eerste dagen maar moeilijk kon loskomen van zijn werk. "Hij was de eerste vijf dagen ontzettend onrustig. Hij droomde 's nachts over zijn werk en bleef er maar over piekeren." Dat zette haar aan het denken. "Hoe rust je eigenlijk uit? Ik denk dat dat inmiddels een maatschappelijk thema is, omdat ontzettend veel mensen overspannen zijn."

Volgens Bril begint de spanning vaak al voordat de vakantie is begonnen. Werk moet worden afgerond, koffers moeten worden gepakt en er is stress over de reis. Eenmaal op de bestemming ontstaat vervolgens de druk om zo snel mogelijk te ontspannen. "Je moet uitrusten, omdat je straks weer moet werken. Dat levert juist extra spanning op."

Niet iedere vermoeidheid vraagt om hetzelfde

Tijdens haar zoektocht naar manieren om beter uit te rusten, kwam Bril uit bij de Zweedse psycholoog Lina Ejlertsson. Die maakt onderscheid tussen verschillende vormen van vermoeidheid, zoals emotionele, sociale en cognitieve vermoeidheid. "Als je beter begrijpt waardoor je moe bent, wordt het ook makkelijker om daar iets aan te doen." Wie de hele dag achter een laptop zit, hoeft volgens Bril bijvoorbeeld niet per se op een strandbed te gaan liggen. Juist bewegen of iets anders doen kan dan beter helpen. "Elke soort vermoeidheid vraagt om een andere strategie."

Stap uit het 'jaagsysteem'

Volgens Bril draait vakantie vooral om het loslaten van het zogeheten jaagsysteem: de constante drang om doelen af te vinken en productief te zijn. "Dat systeem helpt je op je werk, maar als je wilt uitrusten moet je juist het zorgsysteem activeren." Dat betekent niet dat je de hele dag niets hoeft te doen. Integendeel. Wandelen, afwassen op de camping of een kaartspel spelen met de kinderen helpt juist om uit die doelgerichte stand te komen. Een vakantie vol strakke planningen werkt volgens haar juist averechts. "Ik zie veel mensen met een enorme tiplijst en precies uitgestippelde restaurants. Dan blijf je eigenlijk de hele tijd doelen najagen."

Zo houd je het vakantiegevoel langer vast

Lange tijd werd gedacht dat het vakantie-effect direct verdwijnt zodra iemand weer aan het werk gaat. Nieuw onderzoek laat volgens Bril iets anders zien: het positieve effect kan nog 42 dagen merkbaar zijn. Dat vraagt wel om een zachte landing. "Plan je eerste werkdag niet meteen vol vergaderingen en duik niet direct je hele mailbox in." Ook adviseren onderzoekers om tijdens de vakantie echt afstand te nemen van het werk. "Niet alleen fysiek, maar ook mentaal. Anders blijf je met onvoltooide taken in je hoofd rondlopen."

Zelf probeert Bril het vakantiegevoel ook na thuiskomst vast te houden door bewust haar aandacht te verbreden. "Even flaneren, met aandacht om je heen kijken of een praatje maken met iemand op straat. Zo kom je toch weer een beetje in die vakantiestemming."