Mogen politieagenten nog standaard vingerafdrukken afnemen? Dat is de vraag na uitspraak Europees Hof

In maart beantwoordde het Europese Hof van Justitie vragen die door een Frans gerecht waren gesteld. Het Hof oordeelt dat biometrische gegevens zoals vingerafdrukken en foto’s alleen verzameld mogen worden door de politie als dit strikt noodzakelijk is. Deze uitspraak deed de wenkbrauwen rijzen in advocaten- en politiekringen, want een politieagent is in Nederland juist verplicht om bij elke verdachte van een feit waar voorlopige hechtenis op toegestaan is, vingerafdrukken en foto’s te verzamelen.

De grote vraag: wat nu? "Voor de politieman betekent het dat hij bij elke verdachte moet overwegen of het strikt noodzakelijk is om die vingerafdrukken af te nemen", aldus Wendt. Hij heeft zich met twee collega’s verdiept in de gevolgen van deze uitspraak. Wendt denkt dat dit gaat betekenen dat een politieagent steeds moet motiveren waarom vingerafdrukken afgenomen worden, zodat een verdachte dat later ook kan terugzien.

Bezwaar maken

Advocaten proberen al vooruit te lopen op wat deze uitspraak gaat betekenen. Zo vertelt advocaat Michael Berndsen aan de redactie van Dit is de dag: "Ik maak sinds deze uitspraak bij elk verhoor bezwaar tegen het afnemen van vingerafdrukken, in de hoop dat mijn cliënten daar profijt van hebben zodra duidelijk wordt hoe we hier in Nederland mee omgaan."

"Je ziet dat zo’n uitspraak van het Hof voortkomt uit het startpunt van het mensenrecht privacy", aldus Wendt. "Vanuit die gedachte is het begrijpelijk dat je niet bij het minste of geringste zomaar je vingerafdruk moet afgeven aan de overheid. Dat is dus ook bij de winkeldief, of bij  de gemiddelde vechtpartij in het uitgaansleven. Dan ben je dus verplicht om ze af te geven. Zowel de draaideurcrimineel als de 20-jarige die voor het eerst in een vechtpartij terecht is gekomen."

'Laat maar zitten'

Paul Janssen is voormalig coördinator identiteitsmanagement bij de Nationale Politie en hij maakt zich zorgen over de gevolgen van deze uitspraak. Hij vreest dat politieagenten er dan vaker voor kiezen om een deugdelijke identiteitsvaststelling maar te laten zitten. "Ze komen om in het werk. En dan willen we ook nog eens hebben dat zij gaan beslissen of ze wel of niet vingerafdrukken gaan doen. Dan zie ik het al gaan, de meldkamer verwacht ik daar ben.. laat maar zitten."

In de podcast Het Verkeerde Oordeel (EO/NPO Luister) is te horen dat wanneer de politie de identiteit van een verdachte niet goed achterhaalt, de verkeerde persoon vervolgd en veroordeeld kan worden. De makers van deze podcast constateerden op basis van cijfers van de politie dat nu al niet alle verdachten die langs de identificatiezuil moeten, ook daadwerkelijk langs die zuil gaan. 

De politie en het ministerie van Justitie konden nog niet reageren op wat deze uitspraak in de praktijk voor politieagenten en verdachten gaat betekenen. Universitair docent Wendt wijst erop dat het wetboek in een moderniseringsoperatie zit: "Dat is een perfecte mogelijkheid om dit aan te passen."