Hebben we geleerd van corona? 'Bij echte pandemie staan we weer met lege handen'

Volgens Osterhaus kunnen we veel meer doen om voorbereid te zijn op een nieuwe pandemie. Wat hem betreft moet er veel meer financiering naar onze pandemie-voorbereidheid. "Dat is nu echt nog lang niet voldoende en dat zouden we veel beter moeten doen."

Hij vindt dat andere Europese landen dat veel beter doen: "In alle andere Europese landen zie je dat er wel wat gebeurt. Er zijn allemaal projecten die deelsuccessen opleveren. Wat ontbreekt, is een internationale, Europese coördinatie. Dat was in Amerika wel mogelijk."

Hij vindt dat er Europa-breed een gezamenlijke, grote oefening moet komen om goed voorbereid te zijn op toekomstige pandemieën. "Net als bij Defensie zie je dat elk land zijn eigen dingetje doet. Uiteindelijk is het niet goed gecoördineerd."

Betere coördinatie dan toen

Veldepidemioloog Arnold Bosman ziet op het vlak van Europese coördinatie juist enorme verbetering. "In vergelijking met corona zie ik de Nederlandse overheid nu snel en adequaat spreken. Ik hoor veel mensen met één mond spreken, zelfs de politiek. Ook Jetten benadrukte dezelfde boodschap als het RIVM."

Bosman ziet een grote, onzichtbare coördinatie vanuit Europa. "Die is vrij onderbelicht. Zo heeft het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) heel adequaat dreigingsanalyses gepubliceerd en richtlijnen die Nederland één op één heeft overgenomen. Bij corona zat daar veel licht tussen."

Taskforce en hulpverlening

Ook is er sinds 2022 de European Health Task Force, volgens Snijder een direct gevolg van corona. "Het is een taskforce die gelijk reageert. Dat gebeurde ook nu bij het cruiseschip en dat is nieuw. We zijn nog niet zover als de Amerikanen, maar het is een heel stuk in de goede richting."

Ook wijst hij erop dat Spanje het EU Civil Protection Mechanism heeft ingeroepen. Dit is een Europees samenwerkingsverband dat hulpverlening coördineert bij rampen. "Zo konden ze de opstandige president van de Canarische eilanden die de boot eigenlijk niet wilden hebben, toch gerust stellen. Europa heeft vliegtuigen geregeld zodat de mensen van het eiland afkwamen. Ik zie daar wel dingen vooruit gaan en dat mag erkend worden."

'Straks weer met lege handen'

Osterhaus ondersteunt dat. "Dit is al veel beter dan wat we aan het begin van corona hebben gezien. Het is eens stapje in de goede richting." Toch plaatst hij er ook een kritische kanttekening bij. "Ik heb er moeite mee dat dit maar een klein stukje van de respons is. Als het bijvoorbeeld gaat om communicatie: als dit grootschaliger wordt, gaat dat niet lukken met 27 Europese landen. De financiering is lang niet voldoende."