appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Afspeellijst Je afspeellijst is leeg
STER Advertentie

Hoe het ‘ruimteweer’ ons klimaat beïnvloedt

Wikimedia
woensdag 20 december 2017 | NTR | Didier Jansen

Kosmische straling heeft een effect op het ontstaan van wolken in de atmosfeer, is nu aangetoond. Supernova’s en de activiteit van de zon blijken invloed te hebben op ons klimaat.

Er is concreet bewijs gevonden voor wat al eerder werd vermoed, namelijk dat kosmische straling de vorming van wolken kan aanwakkeren. Deze straling zorgt ervoor dat kleine deeltjes in de atmosfeer elektrisch geladen worden, wat de vorming van grotere deeltjes mogelijk maakt. Doordat zich aan die deeltjes water hecht, ontstaan de zwevende waterdruppeltjes die samen wolken vormen.

Meer wolken, minder warmte

Dat kosmische straling invloed heeft op de vorming van wolken, heeft weer gevolgen voor het klimaat. Als er meer wolken zijn, komt er minder warmte van de zon op aarde terecht en geeft dat dus een koelend effect. De variatie in kosmische straling kan daarom van belang zijn voor klimaatmodellen. Hoe (en of) het die modellen zal beïnvloeden, dat is op dit moment nog moeilijk te zeggen.

Hoe doe je dit soort onderzoek?

De wetenschappers gebruikten voor hun onderzoek een nevelvat, een ruimte die damp bevat. Hiermee kunnen omstandigheden in de atmosfeer worden nagebootst. Op een mix van zwavelzuur en waterdamp in zo’n nevelvat lieten de onderzoekers gammastraling los, als simulatie van kosmische straling. Dat leidde tot een kleine maar meetbare toename in de vorming van deeltjes waarop druppels kunnen vormen. Hiermee is de hele keten van straling tot wolken nu in kaart gebracht.

Supernova's

Kosmische straling - atoomkernen die door de ruimte schieten - is vooral afkomstig van supernova’s, explosies van sterren op het eind van hun levenscyclus. In de 230 miljoen jaar die het zonnestelsel erover doet om een rondje door de Melkweg te maken, reizen we door zones met meer of minder supernova’s. Dit heeft dus langetermijneffecten op ons klimaat.

Maar de zon bepaalt mede hoeveel van die straling onze planeet bereikt. Een zonnevlam, een uitbarsting op het oppervlak van de zon door plotseling vrijkomende energie, verhindert dat kosmische straling de aarde bereikt. Dat betekent minder wolken en een licht opwarmend effect. Met de link die nu is aangetoond tussen straling uit de ruimte en de hoeveelheid wolken op aarde, wordt het ‘ruimteweer’ dus belangrijk voor klimaatwetenschappers. 

Hoe werkt het precies?

Het hele proces verloopt als volgt: als straling onze atmosfeer binnendringt, kan het daar moleculen omzetten in ionen, oftewel elektrisch geladen deeltjes. Deze ionen helpen de opbouw van kleine kernen van zwavelzuur en watermoleculen, waar vervolgens steeds meer water aan kan hechten. Deze vormen uiteindelijk de zwevende waterdruppeltjes die wij in grote hoeveelheden herkennen als wolken.

 Dit artikel is verzorgd door de wetenschapsredactie van De Kennis van Nu (NTR).

NPO Radio 1 houdt je dagelijks op de hoogte over de laatste ontwikkelingen in de wetenschap

Maandag t/m vrijdag rond 16.20 uur in Nieuws en Co

Correctie melden

STER Advertentie
Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1