Moeten EU en VS 'regime change' in Iran afdwingen? 'Liever dat demonstranten zelf regering omwerpen'

Het Iraanse regime gaat keihard in tegen de protesten, maar Iraniërs houden al weken vol. De onderdrukking en het opleggen van het geloof staan centraal bij de protesten. Shalmashi zegt dat het "heel moeilijk" te willen is dat het buitenland harder ingrijpt, omdat Iraniërs dat eigenlijk zelf zouden moeten doen. "Het is nog nooit zo dichtbij geweest als nu, ze moeten gezien en beschermd worden."

Wanhoop

Tegelijkertijd is er "geen zicht op de misdaden van het regime", omdat het internet in het land is afgesloten en videobeelden nauwelijks kunnen worden gedeeld. Volgens Shalmashi moet de revolutionaire garde, een onderdeel van het Iraanse leger, op de terreurlijst gezet worden door bijvoorbeeld de EU. Maar de regisseur meent dat een eventuele inmenging vanuit Trump alleen de "wanhopige Iraniër" tevreden stelt. "Je zou nog liever willen dat het gewoon lukt, niet met inmenging van het buitenland dat vervolgens zegt hoe het land ingericht moet worden."

Militair ingrijpen

De Iraniërs zouden anders namelijk altijd een "schuld en erfenis" hebben bijvoorbeeld bij de VS, aldus Shalmashi. Janne Nijman, jurist in Internationaal publieksrecht, is "onder de indruk" van de strijd van het Iraanse volk voor hun rechten en vrijheden. Maar internationale inmenging om een 'regime change' te bewerkstelligen, is volgens haar "volkenrechtelijk" onmogelijk. "Voorzichtigheid is geboden en militair ingrijpen is om allerlei redenen moeilijk."

Revolutionaire garde

Het Iraanse leger bestaat uit ongeveer één miljoen mensen, waarvan zo'n 200 duizend bij de revolutionaire garde hoort, legt Mart de Kruif, oud-commandant der Landstrijdkrachten, uit. De Kruif stelt dat de kans "heel klein" is dat zij de demonstranten zullen gaan steunen. Trump zou op afstand wel doelen kunnen uitschakelen, "maar militairen op de grond krijgen, is onmogelijk." Bovendien denkt De Kruif dat Trump "bluft" en niet zomaar zoveel mensen van het Amerikaanse leger in bijvoorbeeld Teheran zal plaatsen. 

Alternatieve leiders

Reza Pahlavi, de zoon van de voormalige Sjah van Iran, omschrijft zichzelf als de kroonprins van het land en wil de macht terugpakken en van Iran weer een monarchie maken. Midden-Oosten-deskundige Paul Aarts legt uit dat die monarchie werd omvergeworpen omdat dat ook een autocratie en dictatuur was, maar dat herinneren voornamelijk de oude Iraniërs zich. "Het idee dat iemand aan de macht zou komen die nauw verbonden is met Trump en Netanyahu, is voor de meeste Iraniërs een no-go. Hij maakt geen kans. Het is uitgesloten dat hij een betekenisvolle rol zal spelen", zegt Aarts over Pahlavi. 

Beller Sarah komt uit Iran en heeft "geen idee" hoe het met haar familie daar gaat. "Je ziet allerlei beelden online komen van lichamen die op straat liggen of dat het regime ze heeft", vertelt Sarah. Het is dus elke keer de vraag of het een familielid van haar is. Luisteraar Truus Jonker had een Iraniër opgevangen die zich kritisch had uitgelaten over het regime en het geloof in het land en vervolgens werd opgepakt. "Dat moet je daar niet doen", legt Truus uit. "Dat regime heeft niets met godsdienst te maken, alleen met dominante, conservatieve mannen."