Spotify komt met AI-keurmerk, maar 'doet zelf mee aan het uitknijpen van artiesten door die melding erbij te zetten'

De streamingdienst wordt overspoeld door AI-nummers en -artiesten. Voor sommige gebruikers is het niet altijd even duidelijk dat het om kunstmatig gegenereerde muziek gaat. Volgens Beerends zijn er "heel goede redenen" om ons te verzetten tegen het gebruik van AI in muziek. Zo wordt bestaande, door mensen gemaakte muziek gebruikt om AI-modellen te trainen. En dat is "jatwerk", zegt de cultuursocioloog. Bovendien leidt het tot "eenheidsworst", omdat "generatieve AI niets kan produceren buiten wat erin gestopt wordt." 

Uitknijpen van artiesten

Ook het enorme energie- en watergebruik dat nodig is voor AI, is nog een reden om ertegen te zijn, stelt Beerends. "Ik denk alleen dat we ons vergissen dat zo’n melding van Spotify enige zoden aan de dijk gaat zetten. Spotify doet zelf mee aan het uitknijpen van artiesten door die melding erbij te zetten." De cultuursocioloog legt uit dat Spotify met die melding eigenlijk zegt dat je dus prima kunt luisteren naar deze muziek, omdat je nu zeker weet dat het om AI-gegenereerde content gaat. 

Training

Bovendien gaat Spotify dit keurmerk alleen gebruiken bij content die volledig gegenereerd is door AI. En dus niet wanneer onderdelen van nummers gemaakt of aangevuld zijn door AI. "Spotify zegt dus: het is prima om het te gebruiken in je maakproces. Maar dat is niet zo, want de artiesten die in de training van die AI zitten, krijgen geen ene cent", legt Beerends uit. 

Hulpmiddel

Popjournalist Atze de Vrieze ziet juist de voordelen dat onderscheid. "Je kunt elementen zelf spelen en stukken toevoegen door AI. Je kunt het ook gebruiken om bijvoorbeeld een vrouwelijke stem toe te voegen terwijl je zelf een man bent." Het kan dus ook slechts als hulpmiddel ingezet worden, al gebeurt dat nu niet. "De meeste AI-producties zijn bedoeld als fraude, daar wordt geld mee gegenereerd en daar is de industrie niet blij mee. En gebruikers willen ook weten of iemand echt is." 

Fijngevoeligheid

"Ik denk dat authenticiteit heel belangrijk is. Muziek moet een ziel hebben en dat vindt de meerderheid van de consumenten gelukkig ook", zegt Bastiaan van Ramhorst, directeur bij Stichting BREIN. Volgens Van Ramhorst is het "belangrijkste probleem" dat artiesten geen vergoeding krijgen voor de muziek die gebruikt wordt om AI-modellen te trainen. Componist en zanger Diederik Ensink vreest dat de "fijngevoeligheid" van de luisteraar langzaam wegebt, waardoor AI-muziek meer de norm zal worden. "Het sabelt ons neer en maakt ons vlak. Op een gegeven moment wordt het constant hetzelfde kunstje."

'Moet volledig vernietigd worden'

Countrymuzikant Erik Lindeman maakte veel gebruik van AI bij het maken van zijn muziek, en gebruikt het nu om een goede basis te leggen die vervolgens uitgevoerd wordt door sessiemuzikanten. "Het is AI, het is een hulpmiddel. Maar er zit een groter creatief proces in. De intentie is om het live te spelen." Beller Pim Smit moet er niets van weten. "Het gebruik van AI om puur muziek mee te maken zonder fysieke betrokkenheid, moet volledig vernietigd worden. Ik heb er echt bezwaren tegen. Ik heb er veel naar geluisterd, het blijkt gewoon één pot nat te zijn."