Internationaal recht terecht geschonden in Iran? 'Broos systeem, daarom moeten we er zuinig op zijn'

Volgens Schrijver is een gewapende aanval onder omstandigheden soms onvermijdelijk, maar die moet wel in overeenstemming zijn met het internationaal recht. De Tweede Wereldoorlog heeft geleid tot een geweldverbod binnen de Verenigde Naties, in dat handvest staan wel uitzonderingen, maar volgens de emeritus hoogleraar is het nu maar de vraag of de uitzonderingen nu van toepassing waren. 

Het gaat om twee uitzonderingen: als je gewapend wordt aangevallen, dan mag je jezelf verdedigen. En de Veiligheidsraad kan vaststellen dat er misschien een aanval gaat beginnen. "Iran had geen gewapende aanval op Israël en Amerika ondernomen. Men zegt het dreigde, maar dat moet je wel kunnen aantonen en je moet bereid zijn dat ook aan de Veiligheidsraad te melden", aldus Schrijver. 

'Ondermijnt het imago van de EU'

Volgens Anna-Alexandra Marhold, universitair docent aan de Universiteit Leiden, gaan we nu heel selectief om met het internationaal recht en dat ondermijnt volgens haar het imago van de EU. Dat imagoprobleem hebben we wat haar betreft ook al langer. "Wij vinden als EU dat we heel goed zijn met mensenrechten, maar in de praktijk komt het er vaak op neer dat wij regels strooien met een mensenrechten sausje erover." Marhold is ook lid van de Adviesraad Internationale Vraagstukken, het onafhankelijke adviescollege voor de Nederlandse regering en het parlement. Wat haar betreft hebben we juist als klein land er baat bij dat andere landen zich aan de regels houden en is het belangrijk dat we ons hard blijven maken voor het internationaal recht. "Als we dat niet doen, dan is het hek van de dam, dan kan iedereen doen wat hij wil." 

Spanje spreekt zich uit

Wie niet lijkt te worstelen met dit vraagstuk is de Spaanse premier Pedro Sánchez. Hij veroordeelde expliciet de "eenzijdige militaire actie" van de VS en Israël tegen Iran en waarschuwde dat die bijdraagt aan "een vijandiger en onzekerder internationaal bestel." Trump dreigt daarom nu alle handel met het land op te zeggen. In een toespraak woensdagochtend liet de premier volgens correspondent Edwin Winkels weten dat hij niet onder de indruk is van dit dreigement. Volgens Winkels gebruikt Sánches het laatste jaar het internationale platform om zijn eigen stem te laten horen als een van de laatste progressieve regeringen in in Europa. 

Begrip

Premier Jetten heeft dus juist begrip uitgesproken voor de acties van de VS en Israël en die houding zie je meer in de EU. Bondskanselier Merz ging volgens Romana Abels, EU-correspondent voor Trouw. nog verder. Die zei zondag: wat heb je nog aan het internationaal recht als je de hele tijd sancties afkondigt die geen enkel effect hebben? "Maar als je die lijn gaat volgen dan kom je snel bij Trump zijn aanpak: gewoon slaan en dan kijken we wel wat er van komt."