Staat artistieke vrijheid ook in Nederland onder druk? 'Waarborgen is verantwoordelijkheid van politiek en cultuursector'

Op dit moment komt de druk op kunst vooral uit de maatschappij, maar de Raad is bang dat dit met het opkomende populisme straks ook vanuit de politiek zal komen. 

Thorbecke-adagium

Het advies van de Raad voor Cultuur is daarom aan de hand van het Thorbecke-principe geschreven, vertelt Boutellier: "Thorbecke vond dat de politiek en overheid zich terughoudend moesten opstellen over uitingen over kunst."

Maar het kan ook zijn dat de overheid moet ingrijpen als kunst voor zóveel problemen zorgt dat het ingrijpende gevolgen heeft voor de samenleving. "Dan moet de overheid ook beschermen." Daarom is Boutelliers advies aan de politiek: "Wees terughoudend, maar bescherm wel."

Schurende onderwerpen

Yoeri Albrecht van debatcentrum De Balie ziet ook dat de "toenemende intolerantie" voor bepaalde onderwerpen ervoor zorgt dat het maken van een programmering steeds lastiger is. "Of je nu programmeert over inentingen, geaardheid van de jeugd of homoseksualiteit, het wordt steeds moeilijker want de overheid bezuinigt al vijftien jaar op cultuur. We moeten zorgen voor steeds meer bescherming met steeds minder geld."

Daarom hoopt Albrecht op een "andere instelling van de overheid." "Laat de ruimte voor een ander om te experimenteren en zich te uiten. Er ligt een verantwoordelijkheid van de overheid om in woord en daad cultuur te beschermen."

'Begin bij onderwijs'

Filosoof Coen Simon denkt niet dat een wet de bescherming van artistieke vrijheid moet waarborgen, maar zoekt de oplossing bij het onderwijs. "Artistieke vrijheid is belangrijk, omdat we vrijheid van denken moeten hebben. Dat betekent ook dat je die vrijheid kunt onderwijzen. Op het vmbo wordt nu ook filosofie aangeboden. Dat is het enige vak waar je geen foute antwoorden kan geven. Dat zegt iets over vrijheid van denken."