Leerlingen krijgen heel veel toetsen, cijfers tellen 'te zwaar' mee in schoolvoortgang: 'Dat geeft stress'

Vooral op basisscholen zouden toetsen te erg te gericht zijn op een klein deel van het taal- en rekengebied, aldus de Onderwijsraad. Daarom zouden toetsen moeten worden ingezet als middel om te leren. Comvalius krijgt ook de indruk dat toetsen "te zwaar" meetellen. "Soms telt een onderdeel van een toets bijvoorbeeld 10 of 20 keer mee", legt de onderwijsexpert uit. Dan gaan leerlingen dus heel goed leren voor bepaalde onderdelen van een toets en voor andere niet, waardoor ze eigenlijk alleen maar leren om een bepaald cijfer te halen. 

Voortgang

Comvalius experimenteerde met individuele toetsen. "Ik denk dat het onzin is dat iedereen dezelfde toets krijgt. Het moet gaan over wat je nog niet weet. Met individuele toetsen kunnen ze kijken wat ze al wisten en wat ze de volgende keer beter moeten doen." Haar leerlingen hadden daar profijt van. "Het is heel belangrijk dat je de voortgang ziet. Het heeft geen zin om te toetsen op dingen die je al weet." 

Heel veel cijfers

Martijn Meeter, hoogleraar Onderwijswetenschappen aan de VU, stelt dat er "veel te veel" toetsen worden afgenomen op de middelbare school. "Gemiddeld genomen krijgt een leerling 102 cijfers per jaar. Dat is ongeveer 1 per dag dat ze op school zijn. Dat geeft stress." Die cijfers variëren van toetsresultaten tot tussentijdse opdrachten. "Het wordt wel minder, scholen hebben door dat dit van de gekke is."

Bijhouden

Die vele toetsmomenten komen volgens Meeter doordat leerlingen veel vakken krijgen en docenten graag willen dat hun leerlingen aandacht hebben voor hún vak. "Een goede manier om dat te doen is een toets geven, want dan is jouw vak even belangrijk." Meeter onderstreept dat toetsmomenten wel belangrijk zijn, omdat het "moeilijk" is om inzichtelijk te maken hoe een leerling ervoor staat. "Een leerkracht heeft zo'n 23 kinderen in de klas. Dat van alle 23 bijhouden is heel moeilijk." 

Stampen, stampen, stampen

Waar de hoogleraar voor waarschuwt, is het geven van cijfers op de basisschool. "Cijfers zorgen ervoor dat kinderen niet meer op feedback letten. Als je een 7 hebt, kijk je niet naar je fouten", legt Meeter uit. Geheugenexpert Hedderik van Rijn legt uit dat die toetsen ook "helemaal niet goed" werken op de lange termijn. "Toetsen op inzicht is heel belangrijk, toetsen op feiten is dom. Als je gaat stampen voor een cijfer, leer je op een slechte manier."

Doorstroomtoetsen

Freddy Weima, voorzitter van de PO-Raad, meldt dat er gesprekken plaatsvinden met het ministerie en de onderwijsinspectie om "hier wat aan te veranderen." Zo zijn er verschillende doorstroomtoetsen, die allemaal ook tot verschillende uitkomsten voor leerlingen leiden. Matthijs van den Berg, directeur Kennis bij de Inspectie van het Onderwijs, vindt het advies van de Onderwijsraad ook goed. "Die resultaten wegen soms te zwaar, daarom zijn we van plan om dat minder te laten meewegen op het kwaliteitsoordeel van de school."