Nederlandse grootouders koploper in oppassen op kleinkinderen

Dubbele fuik 

Grootouders zitten tegenwoordig in een ‘dubbele fuik’, zegt gezondheidseconoom Xander Koolman. "Ze zorgen vaak voor hun eigen ouders én voor hun kleinkinderen." Volgens Koolman nemen vrouwen nog steeds het grootste deel van deze zorgtaken op zich, maar anders dan vroeger hebben zij vaak ook een goedbetaalde baan.

Toen zijn kinderen Bert om een vaste oppasdag vroegen, zag hij dat helemaal niet zitten. "Ik wilde niet standaard in het rooster worden opgenomen." Hij en zijn vrouw werkten toen allebei nog, maar zijn vrouw ging wel oppassen. 

Inmiddels is hij met pensioen en gaan ze met z’n tweeën. Toch geeft hij aan dat hij ook nu goed op zijn agenda moet letten met betrekking tot het oppassen op de kleinkinderen en andere werkzaamheden. Maar het geeft hem ook veel voldoening: "het geeft me gewoon heel veel plezier”. 

Drie oppasdagen nodig 

Gijs heeft twee kinderen van twee jaar en zes maanden oud. Zijn ouders en schoonouders passen allebei een dag op, maar om rond te komen hebben ze eigenlijk nog een derde oppasdag nodig. "Mijn ouders werken ook en als ze een zware week hebben gehad, dan kan die extra dag er niet bij." 

Schuldgevoel 

Zijn ouders voelden zich vaak schuldig als ze een oppasdag weigerden. “We hebben nu de afspraak dat ze daar ook nee tegen kunnen zeggen.” Volgens Gijs zijn de grootouders onmisbaar om hun leven te organiseren, temeer omdat de kinderopvang voor hen te duur is.

Gaby van der Hurk doet onderzoek naar de rol van grootouders in het leven van jonge gezinnen. Die rol is de afgelopen vijftien jaar groter geworden: ze passen vaker en ook meer uren op. Daarmee zijn Nederland en België koplopers in Europa. De stijgende kosten van de kinderopvang en het feit dat beide ouders werken, zorgen ervoor dat er vaker een beroep op opa’s en oma’s wordt gedaan.

Impact op grootouders 

Van der Hurk onderzoekt nu wat de impact hiervan is op grootouders. De conclusies daarvan worden binnenkort verwacht. Wat al wel duidelijk is, is dat de gevolgen zowel positief als negatief zijn. "Het geeft voldoening en plezier en grootouders blijven er cognitief en fysiek fit door.” Maar de belasting heeft ook negatieve gevolgen, waarbij het oppassen als te zwaar wordt ervaren en opa's en oma's zich onder druk voelen gezet en geen 'nee' durven zeggen.  

Grenzen en wensen 

Volgens haar is het belangrijk dat ouders en grootouders met elkaar in gesprek gaan over de grenzen en wensen rond de hulp. "Grootouders moeten kunnen bespreken of ze sporadisch of structureel willen oppassen. Ook moeten ze kunnen aangeven dat ze niet zulke lange dagen willen oppassen." 

Dat gesprek heeft Gijs ook gevoerd met zijn (schoon)ouders. "Ze zeiden ook dat ze het moeilijk vonden om nee te zeggen. We hebben nu afgesproken dat wij het gewoon mogen vragen en zij gewoon ja of nee kunnen zeggen."