Moet Nederland na VK ook boetes opleggen voor asociaal gedrag in ov? 'Kan meer weerstand en boosheid veroorzaken'

Hard telefoneren, zonder oortjes of koptelefoon filmpjes afspelen, vapen, afval achterlaten of met de schoenen op de stoel. Er is heel wat asociaal gedrag in de trein wat voor enorme ergernis kan zorgen. Maar elkaar aanspreken op zulk soort gedrag vinden we maar moeilijk, snapt Visser. "Als je iemand aanspreekt, kan het escaleren en dat willen we te allen tijde voorkomen."

Rationaliteit

Volgens Visser zijn mensen niet zulke "rationele wezens" als we zelf denken en "willen we bij de groep horen", zelfs voor een korte periode zoals in de trein. "Als je iemand aanspreekt, kan het escaleren en dat willen we te allen tijde voorkomen", legt de gedragspsycholoog uit. "Het is niet jouw verantwoordelijkheid en dus zeg je niets. Je brein denkt: ik ben toch zo weg."

Weerstand en boosheid

Tegelijkertijd volgt men een sociale norm. "Er is een bepaalde drempel. Als je twijfelt, is het slimmer om het wel te doen dan niet, mensen zullen je bijvallen", zegt Visser. Elkaar aanspreken op asociaal gedrag kan dus werken. En boetes? Die kunnen "meer weerstand en boosheid" veroorzaken, stelt de gedragspsycholoog. Visser ziet dan ook meer in een "duidelijk beleid" vanuit de NS over wat wel en niet is toegestaan in de coupés. 

Overheid

Sarah van Amerongen, woordvoerder van de NS, meent dat het treinbedrijf niet verantwoordelijk is voor het invoeren van boetes. "Wij moeten niet bepalen wat beboet moet worden, dat moet de maatschappij bepalen. Alles wat buiten strafbaar is, is binnen ook strafbaar. En dat volgen wij." Het zou dus de taak zijn van de overheid om dat in te stellen, zoals nu in het VK gebeurt. 

'Goedemorgen'

"Let op elkaar. Zet die tas weg, dan kan iemand op de stoel gaan zitten, waar die ook voor bedoeld is. Probeer op een fijne manier met elkaar om te gaan in de trein", adviseert Van Amerongen. "Als je de conducteur ziet, zeg dan goedemorgen. Dat is voor hen ook leuker, het is ook hun werkdag", voegt de woordvoerder van NS daar nog aan toe.

Vervaagd 

Beller Catherine Sitsen zit graag in de stiltecoupé omdat ze daar rustig kan lezen, maar er wordt ook "regelmatig gekletst". Daar zegt Sitsen dan wat van, wat soms voor rollende ogen kan zorgen. "Je zit daar toch voor de stilte? Mensen durven elkaar niet meer aan te spreken, maar ik vind het echt naar, vervelend en frustrerend." Luisteraar Ellen van Trigt stoort zich ook aan de harde geluiden van "TikToks en Netflix-series" in de trein. "Ik denk dat het echt zou moeten komen vanuit elkaar wijzen op wat eigenlijk heel gewoon is. Dat is zo vervaagd."

Rapportage

Luisteraar Marc de Hoogh heeft een aantal ideeën om dit soort issues aan te pakken in het ov. Zo zouden mensen bijvoorbeeld bij de conducteur dingen moeten kunnen rapporteren en zouden "kleine bedragen" als boetes opgelegd kunnen worden bij geluidsoverlast. "Het is niet bedreigend, dus iets van een tientje of 25 euro", stelt De Hoogh voor. Beller Adinda Slingerland ergert zich vooral aan hoe "vies" de treinen zijn geworden. "Dat gevoel zorgt er ook voor dat het in stand blijft, omdat de NS blijkbaar niet goed genoeg in staat is om de treinen schoon te maken en wordt het gedrag erger. Blijkbaar wordt dat de norm."