PFAS-norm overschreden in Nederlands drinkwater: 'Totaalverbod moet op termijn komen, dat is klip en klaar'

De zorgen rondom de schadelijke effecten van PFAS zijn groot. Het chemische middel heeft namelijk onder andere effect op ons immuunsysteem. En dat terwijl PFAS inmiddels in zowat alles voorkomt. Op dit moment zitten de PFAS-waarde nog wel ver onder de maximale Europese norm, maar die is jaren geleden vastgesteld, voordat er meer duidelijkheid was over de effecten van de stof. Europarlementariër Ter Laak bevestigt dat er in de EU gewerkt wordt aan een PFAS-verbod. "Het heeft gewoon gezondheidsschade voor mensen en dat willen we voorkomen." 

Pacemakers

Ter Laak vertelt dat de verwachting is dat er "voor het einde van het jaar" meer duidelijk wordt over een totaalverbod, maar stelt ook dat dat "heel lastig" is. "In één keer verbieden is heel lastig. In pacemakers zit bijvoorbeeld ook PFAS, dus je wil niet dat dat verbod opeens ingaat. Artsen willen wel een verbod, zodat er innovaties komen voor bijvoorbeeld pacemakers zonder PFAS." De hoop is dan ook dat een PFAS-verbod ervoor zorgt dat de industrie op zoek gaan naar alternatieven. 

Alternatieven?

Jacob de Boer, emeritus-hoogleraar Toxicologie aan de VU Amsterdam, staat ook achter een totaalverbod en meent ook dat een totaalverbod ervoor zal zorgen dat de markt met alternatieven zal komen. Daar plaatst De Boer wel een kanttekening bij: "Op dit moment is het zo dat een fabriek die een nieuwe stof gaat maken dat moet registreren, maar het wordt niet goed getest van tevoren."

Baby's

Dat testen moet dus gebeuren, maar dit "wereldwijde probleem" moet op het internationale toneel aangepakt worden, stelt De Boer. "Er wordt geen baby meer geboren zonder PFAS in het lijf. We moeten het wereldwijd regelen, net als bij DDT. We hebben alternatieven." Joke Herremans, coördinator PFAS bij het RIVM, vertelt dat de PFAS-waardes in het drinkwater geen verrassing zijn. "Dit zagen we al in 2023." 

Internationaal proces

Hoewel er PFAS in drinkwater voorkomt, is de PFAS-waarde in ons eten "drie keer groter", vertelt Herremans. "Daar is de EU zich bewust van en werkt aan nieuwe richtlijnen, maar het is een internationaal proces en dat duurt even." Ondertussen kan men "gewoon" het kraanwater blijven drinken, benadrukt Herremans. "De hoeveelheid is redelijk. Maar stap niet over op flessen water, dat heeft meet nadelen voor het milieu en je portemonnee. Varieer ook je eten en eet geen zelf gevangen vis, daar zitten nog meer stoffen in dan alleen PFAS."

Zichtbaarheid

"Een totaalverbod zou wat ons betreft hartstikke goed zijn", stelt Bibian Scheepstra van de Zeeuwse Milieufederatie. Er zijn al zaken gestart tegen de overheid om hen te wijzen op de "zorgplicht richting de burger" die zij hebben, vertelt Scheepstra. Die zaak heeft de Zeeuwse Milieufederatie niet gewonnen, maar ze "heroriënteren" zich op een vervolg. Scheepstra meent namelijk dat de "onzichtbare stof" PFAS "zichtbaar" gemaakt moet worden.

Beller Jan Schrijver vindt dat er "zeker" een totaalverbod moet komen. "Het zit niet alleen in water, het zit in de natuur, eieren en alles wat je binnenkrijgt. De natuur heeft er veel last van en het is een van de giftigste en minst afbreekbare stoffen die gemaakt worden." Luisteraar John van der Zeeuw is "bang" voor welke alternatieven komen bij een PFAS-verbod. "We moeten alternatieven goed testen, zodat die niet over 10 jaar problemen geven."