Kinderen beschermen met leeftijdscontrole op social media? 'Klein onderdeel van complex probleem'

Huidige methodes, zoals de 'Ik ben 18'-knop, zijn te makkelijk te omzeilen, vindt de Europese Commissie. Daarom hebben zij een blauwdruk ontwikkelt voor open source-app waar een ID-bewijs of paspoort gescand kan worden, waar alleen de leeftijd uit wordt opgeslagen, en toegang kan geven tot 18+-sites. Maar er is ook kritiek, zo waarschuwen experts voor privacyschendingen. "Dat mensen zich zorgen maken en blijven opletten, is alleen maar goed. Maar dit is open source en je kunt dus zien of die data worden weggesluisd", verduidelijkt Verschoor. 

Volwassenwereld

Open source houdt dan ook in dat "iedereen" de achterkant van zo'n app kan inzien. "Als ze het wel bewaren, kan iedereen met technische kennis dat controleren. Daardoor heb ik er wel vertrouwen in", zegt Verschoor. De tech-expert vreest echter wel dat de Europese Commissie na de lancering van zo'n app het erbij laat. "Kinderen krijgen met 8 al een mobiele telefoon en komen in de volwassenwereld. Het blokkeert bepaalde social media en sites, maar het haalt de schermtijd niet weg." 

Complex probleem

De schermtijd van jongeren is namelijk enorm hoog en leidt bijvoorbeeld al tot een toename in bijziendheid onder kinderen. Volgens Wouter van den Bos, universitair hoofddocent Ontwikkelingspsychologie aan de UvA, meent dat zo'n leeftijdsapp slechts een "klein deel" is in het "complexe probleem" rondom social media. "Het gaat niet per se over wel of geen toegang, maar ook over schermtijd en wat ze zien en de technieken die worden gebruikt." 

Kijkwijzer

Bovendien zijn social media volgens Van den Bos ook een middel waar jongeren "heel veel" uit kunnen halen, bijvoorbeeld om te communiceren met hun leeftijdsgenoten. "We moeten kijken welke elementen we op welke leeftijd geschikt vinden", zegt de ontwikkelingspsycholoog. "Het is een beetje als de Kijkwijzer, daar zit ook niet één leeftijd op." Daarom zou er per onderdeel of stukje content gekeken moeten worden of iets wel of niet geschikt is voor bepaalde leeftijden, aldus Van den Bos. 

'Niet de oplossing'

Maartje Knaap van Bits of Freedom stelt dat jongeren inderdaad beschermd moeten worden op en voor social media, maar dat een leeftijdscontrole "niet de oplossing" is. "De platforms zijn nu eenmaal verslavend gemaakt en zijn erop gericht oom jou zo verslaafd mogelijk te maken", legt Knaap uit. "We zouden met wetgeving die hyper-gepersonaliseerde algoritmes aan banden kunnen leggen. Er is al regelgeving en daaronder kunnen stappen worden gezet." 

Waterbedeffect

Kim van den Sparrentak, Europarlementariër namens GL-PvdA, schaart zich daarachter, mede door de pilots die met de app zijn gedaan in andere landen. "Je creëert een waterbedeffect, omdat het internet heel groot is en jongeren weten, bijvoorbeeld met VPN’s, heel goed dingen te omzeilen." Van den Sparrentak meent ook dat er vooral iets gedaan moet worden aan het aan banden leggen van de gepersonaliseerde algoritmes en technieken om gebruikers zo verslaafd mogelijk te maken. "We moeten het internet beter maken."