appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Afbeelding

OVT Fragmenten podcast

Fragmenten uit OVT, het programma over de onvoltooid verleden tijd, met discussies, reportages en ooggetuigenverslagen.

Podcast afleveringen

Het Spoor Terug: 75 jaar na de bevrijding #1

zondag 26 juli 2020, 08:00 uur

Deel 1: de stand van zaken na de roesVijf jaar lang was uitgekeken naar een nieuw begin. Alles zou anders en beter worden. Maar na het feesten viel het al gauw tegen. Zo’n 250 duizend landgenoten hadden de oorlog niet overleefd en in mei 1945 werd de volle omvang van dat verlies duidelijk. Nederland was failliet, het economische leven ontwricht, de voedsel en brandstofsituatie desastreus, de woningnood ongekend groot, een deel van de landbouwgrond stond onder water en flink wat steden lagen nog in puin. Waar moest de moed, de energie en het vermogen vandaan komen om de boel te herstellen. “Wat was de vrede mooi toen het nog oorlog was”. Ooggetuigen spreken over de eerste jaren na de oorlog.

De Vakantieman: Pieter van Os in Albanië

zondag 26 juli 2020, 08:00 uur

Deze week tipt onze Vakantieman (m/v) het dorpje Voskopojë, een fascinerend dorpje in Albanië met resten van 24 orthodoxe kerken, als reisbestemming. Schrijver en journalist Pieter van Os neemt ons mee naar dit met fresco's bezaaide kleine dorpje wat ooit een grote stad is geweest, en thuishaven van het vergeten volk de Aroemenen.

De spookspelen van Tokyo 1940

zondag 26 juli 2020, 08:00 uur

Het voelt een beetje treurig om vandaag OVT te presenteren. Niet omdat we dat natuurlijk niet met plezier doen, maar omdat we eigenlijk de komende weken zouden plaatsmaken voor de Olympische Spelen. Die zouden afgelopen vrijdag van start zijn gegaan in Tokio. Opvallend genoeg is het niet voor het eerst dat een moderne editie van de Olympische Spelen is afgelast: uitgerekend óók in Tokio zouden in 1940 de Olympische Spelen worden gehouden.Met historicus Ivo van de Wijdeven, die voor Historisch Nieuwsblad over deze zogeheten ‘Spookspelen’ schreef, blikken we terug op dat historische non-event.

De ware aard #2: het getemde beest

zondag 26 juli 2020, 08:00 uur

Stelt u zich een mens in oerstaat voor, zo vraagt Thomas Hobbes de lezer in het filosofische meesterwerk Leviathan. Zo’n mens in natuurtoestand leeft in continue angst, redeneert Hobbes, want in een wetteloze wereld kan je op ieder moment straffeloos worden bestolen of neergeknuppeld. Het leven van de oermens is kortom, ‘solitary, poor, nasty, brutish, and short.’Beatrice de Graaf, kenner van de geschiedenis van veiligheid en terrorisme, en filosoof Thomas Muntz zijn te gast over Hobbes’ mensbeeldbepalende boek.

Ooit was Italië het brandpunt van de Europese cultuur, het land van Dante en Boccaccio, het land van da Vinci en Michelangelo. Het land van de voorbeeld-republiek Venetië en de bankiers van de Medici. Kortom: Italië was het land dat voordeed hoe het moest. Tot in de 19e eeuw was een opvoeding niet compleet zonder een Grande Tour door dat magische land in het zuiden.Nu is Italië, althans in de ogen van de zuinige Noord-Europese landen, een schoolvoorbeeld van hoe het niet moet, het land dat onze regeringsleider niet zonder strikte voorwaarden en garanties te hulp wil schieten.Waar is het mis gegaan tussen ons en Italië? Waar is de bewondering omgeslagen in achterdocht? Historicus Arthur Weststeijn, auteur van het boek Het Italiaanse Experiment, komt erover praten.

Na het bezoek aan de plantage in Suriname valt de Nederlandse realiteit Peggy en Maartje rauw op het dak. Anti-zwart racisme is anderhalve eeuw na de afschaffing van de slavernij nog steeds niet uit de Nederlandse samenleving verdwenen. Het maakt dat Peggy zich hier steeds minder thuis voelt. Terwijl zij wacht op de uitslagen van haar DNA-test, worstelt Maartje met de verantwoordelijkheid voor het koloniale verleden. Moeten er excuses komen? Herstelbetalingen? De twee besluiten hun families samen te brengen om erover te praten.

De Vakantieman: Suze Zijlstra in Indonesië

zondag 19 juli 2020, 08:00 uur

Deze week tipt onze Vakantieman (m/v) Fort Rotterdam, een 17e eeuws fort in Makassar op het eiland Sulawesi in Indonesië, als reisbestemming. Historicus Suze Zijlstra deed bij Fort Rotterdam onderzoek voor haar aankomende boek De voormoeders. Hierin gaat ze op zoek naar de vaak onzichtbare geschiedenis van haar vrouwelijke Indonesische voorouders, die ook op Fort Rotterdam hebben gewoond.

Het eerste slavernijonderzoek met Humphrey Lamur

zondag 12 juli 2020, 08:00 uur

Humphrey Lamur, emeritus hoogleraar sociologie en antropologie, onderzocht als een van de eersten in Nederland het slavernijverleden. Waar kwam deze pionier achter, en hoe was het om in die tijd hier onderzoek naar te doen?

Afro-Nederlandse studies met Zawdie Sandvliet

zondag 12 juli 2020, 08:00 uur

We kennen misschien de Afro-American Studies, maar er bestaat ook zo iets als Afro-Nederlandse studies. Althans, aan de Hogeschool van Amsterdam dan. Daar geeft Zawdie Sandvliet het vak, dat hij zelf ontwikkelde. Hoe ontstond dit vak, en wat is het eigenlijk? We praten erover met Zawdie en Tenisha Nahar, een van zijn studenten.

Hoe kijken we in Nederland naar de voormalige kolonie Indonesië? En hoe kijken Indische Nederlanders daarnaar? Historicus en journalist Lara Nuberg ging op onderzoek uit in haar eigen familie. Het resultaat, de radiodocumentaire 'Wat ervan overbleef' wordt op 12 juli om 21:00 uitgezonden bij RadioDoc op NPO Radio 1.Lara Nuberg is te gast.

De Vakantieman: Astrid Sy in Syrië

zondag 12 juli 2020, 08:00 uur

Deze aflevering tipt de Vakantieman (m/v) het verwoeste en weer opgebouwde klooster Mar Sarkis in Syrië als reisbestemming. Andere Tijden-presentator Astrid Sy werd hier verliefd op middeleeuwse geschiedenis en het Midden-Oosten.

De wortels van racisme, 12-07-2020, 1e uur

zondag 12 juli 2020, 08:00 uur

Als we het over racisme hebben, moeten we praten over de wortels ervan: het koloniale verleden. Daarom praten we met de pionier in Nederlands slavernijonderzoek Humphrey Lamur, socioloog Zawdie Sandvliet en zijn student Tenisha Nahar en historica Lara Nuberg.

De plantage zelf Maartje’s moeder komt aan in Suriname en begrijpt weinig van het verdriet over het slavernijverleden. De verwaarloosde staat van het historisch erfgoed in Paramaribo helpt niet mee om het invoelbaar te maken. Toch gaan Maartje en haar moeder samen met Peggy, haar tante en oudoom mee naar Tout Lui Faut. Op een vroege, warme woensdagmorgen gaan ze op pad: drie generaties nazaten van tot slaafgemaakten en twee generaties nazaten van een slaveneigenaar. Wat zou er over zijn van de plantage? Een Prospektor / VPRO / NPO Radio 1 productie van Maartje Duin i.s.m. Peggy Bouva, met ondersteuning van het NPO-fonds en het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

Het Surinaamse zwijgenPeggy en Maartje reizen af naar Suriname om oudere leden van de familie Bouva te spreken. Wat hebben zij van hun ouders en grootouders meegekregen over de slavernij? Hoe minder informatie er is overgeleverd, lijkt het, des te groter de pijn en het verdriet. Niet iedereen wil mee naar plantage Tout Lui Faut om eer te bewijzen aan hun voorouders. 

Geen excuses voor slavernij

zondag 5 juli 2020, 08:00 uur

‘Excuses kunnen leiden tot polarisatie,’ en kun je mensen die nu leven wel verantwoordelijk houden voor iets uit een ver verleden? Zo sprak onze premier afgelopen woensdag in het kamerdebat over institutioneel racisme in reactie op de roep van de Tweede Kamer om excuses voor het slavernijverleden. Waar komt die weerstand vandaan? En wat is precies het probleem bij het maken van excuses? Historicus Karwan Fatah-Black, die dit jaar de Keti Koti-lezing hield, komt praten over de politieke koudwatervrees voor excuses.

Verbod politieke partijen

zondag 5 juli 2020, 08:00 uur

Deze week maakte minister van Binnenlandse Zaken Ollongren in een brief aan de kamer de besluiten van het kabinet bekend over de herziening van ons parlementair stelsel. Één van de besluiten sprong er bij ons uit: er komt een wet op politieke partijen. Met deze wet zou het makkelijker moeten worden om politieke partijen te verbieden.Waarom hebben we zo’n wet nodig? En waarom komt die er juist nu? Te gast is jurist Bastiaan Rijpkema.

Pestkop, lafaard en slachtoffer: Roy Cohn

zondag 5 juli 2020, 08:00 uur

Hij was verantwoordelijk voor de executie van Julius en Ethel Rosenberg, hij was één van de meest prominente leden van de New Yorkse high society, communistenjager met McCarthy én leermeester van Donald Trump. We hebben het over Roy Cohn, de Amerikaanse jurist die tot grote hoogte rees en daarna heel diep viel. Hij wordt omgeschreven als kwaadaardig en meedogenloos, vooral jegens de LGBT-community, waar hij zelf deel vanuit maakte maar wat hij altijd heeft ontkend.Afgelopen week verscheen de documentaire Bully. Coward. Victim. The story of Roy Cohn. op HBO, gemaakt door Ivy Meeropol, kleindochter van Julius en Ethel Rosenberg.Te gast is onderzoeker aan de universiteit Leiden Sara Polak. Met haar praten we over Cohn’s identiteit en invloed.

De val van Srebrenica

zondag 5 juli 2020, 08:00 uur

Op zaterdag 11 juli is het precies 25 jaar geleden dat de Serviërs de door Nederlandse troepen beschermde moslimenclave Srebrenica innamen, en in de weken daarna een massaslachting aanrichtte. Om de val van Srebrenica te herdenken is er de komende week op Radio 1 dagelijks extra aandacht voor deze dramatische geschiedenis. Deze podcastserie is gericht op jongeren omdat zij zich de val zelf niet kunnen herinneren en voor hen het verhaal vaak grotendeels onbekend is.De makers van die serie Misha Melita en Marjolein Koster zijn te gast.

Strandroof op een wegkwijnend eiland

zondag 5 juli 2020, 08:00 uur

Dertien december 1703 joegen de uitlopers van een orkaan over de Wadden. Even buiten het dorp West Vlieland liep het dagen eerder van het anker geblazen Britse koopvaardijschip Mary and Sara op een zandbank en verging. De Eilanders zagen hun kans en eigenden zich de waardevolle bezittingen aan boord van het schip toe. Maar daar kwamen ze niet zomaar mee weg, en Het Hof kwam met een zware delegatie naar het eiland en begon de dorpelingen en een Amsterdamse opkoper te ondervragen.Historicus Anne Doedens en zijn eilander compagnon Jan Houter troffen de verslagen van deze ondervragingen aan in het Nationaal Archief en schreven er het boek Strandroof over.Ze noemen het verhaal een Nederlands Montaillou, want de vondst geeft een inkijkje, niet alleen in de werkwijze van de speurders van het Hof, maar vooral ook in de samenleving van een kwijnend dorp, geïsoleerd gelegen aan een onafwendbaar oprukkende zee.

Waarom staat 'het Oranjegevoel' in de Canon?

zondag 28 juni 2020, 08:00 uur

Het vormt het laatste van de vijftig vensters, die de Canon van Nederland vormen: ‘het Oranjegevoel’. Een venster over oranje mutsjes bij de Elfstedentocht, ‘onze’ Leeuwinnen, en een emotie die volgens de commissie de laatste jaren ‘vooral een niet-politieke, verbindende rol’ speelt. Het vormt een van de weinige vrolijke thema’s van de Canon, die de leidraad vormt voor de geschiedenisles op de lagere en middelbare school. Maar is het niet wat al te triviaal? En wordt met ‘het Oranjegevoel’ geprobeerd om na deemoedig stemmende vensters over VOC, slavernij en Srebrenica toch nog wat vaderlandstrots te kweken? We bespreken het met Abdelkader Benali, een van de leden van de commissie van de Canon van Nederland.

Historische boeken met Bart Funnekotter

zondag 28 juni 2020, 08:00 uur

Elke maand worden de nieuwste historische boeken besproken door afwisselend Wim Berkelaar en Bart Funekotter. Deze week is Funnekotter aan de beurt. Hij las voor ons:Operatie Chastise van Max Hastings (Hollands Diep) Vergeten volkeren van Philip Matyszak (Omniboek) De reis van onze genen van Johannes Krause & Thomas Krappe (Nieuw-Amsterdam) Het rijk van de Habsburgers van Martyn Rady (Omniboek)

Solidaire priester

zondag 28 juni 2020, 08:00 uur

Hij was een priester zoals er wel meer waren in de jaren zeventig. Minstens zo begaan met de medemens dan met God. Het geloof was iets dat je in 'de praktijk' bracht, niet zozeer door woorden maar door de juiste solidaire daden. Dat was de levensregel van priester en politicus Herman Verbeek, een van de grondleggers van Groen Links.Historicus Stefan van der Poel schreef een klein portret van hem, getiteld, 'priester, politicus en publicist', en is te gast.

70-jaar Korea-oorlog

zondag 28 juni 2020, 08:00 uur

Afgelopen donderdag was het precies 70 jaar geleden dat de Korea-oorlog begon. Het noorden viel het zuiden binnen. Het begin van wat al snel een internationaal conflict werd, waarbij aan de kant van het zuiden veel westerse landen meevochten onder leiding van de Amerikanen, en aan de kant van het noorden Chinese troepen en Russische luchtsteun. Drie jaar later eindigde het in een wapenstilstand zonder dat een van beide partijen er veel mee was opgeschoten. Ook een kleine 5.000 Nederlandse vrijwilligers vochten mee destijds.En om daarop terug te blikken hebben we een van die oud strijders te gast: de nu 92-jarige Klaas Schuitemaker. En daarnaast Casper van der Veen, kenner van de Koreaanse geschiedenis en schrijver van het boek De Kim-dynastie.

Russische oorlogskathedraal

zondag 28 juni 2020, 08:00 uur

Op 23 juni is Ruslands nieuwste kathedraal geopend en het is een opmerkelijke: een camouflagegroene oorlogskathedraal. De trappen zijn gemaakt van omgesmolten nazi-tanks en de muren worden niet alleen gesierd door Bijbelse taferelen maar vooral door schilderingen van slagen uit de Tweede Wereldoorlog, of zoals deze in Rusland wordt genoemd, de Grote Vaderlandse Oorlog. Wat zegt deze zeer atypische kathedraal over de (niet-bestaande?) scheiding tussen kerk en staat in Rusland en over het gebruik van de Tweede Wereldoorlog als katalysator voor het patriottisme? Te gast hierover is historicus en schrijver Hubert Smeets.

Ontheiligde kermis-kerk

zondag 21 juni 2020, 08:00 uur

Ophef in de Achterhoek vorige week: na een optreden van DJ Pim Pam Pompen werd de kerk van Lievelde ontheiligd verklaard. Het kerkbestuur was zich van geen schuld bewust toen de organisatie van het volksfeest vroeg de kermis te verplaatsen naar de kerk, maar de pastoor zag dat anders: de coronakermis heeft de kerk vervloekt.Wat is ontheiliging? En wie bepaalt wat heilig is? Reden voor een gesprek met religiewetenschapper Ernst van den Hemel.

De tolk van Srebrenica

zondag 21 juni 2020, 08:00 uur

Het is alweer bijna 25 jaar geleden dat de genocide in Srebrenica plaatsvond. Hasan Nuhanovic is een van de weinige Bosnische moslimmannen die de genocide overleefde, omdat hij als tolk voor het Nederlandse VN-bataljon enige bescherming genoot. Zijn vader, broer en moeder werden wel aan de Bosnisch-Servische soldaten uitgeleverd en vermoord. Zo’n 8000 andere moslimvluchtelingen, voornamelijk jongens en mannen, trof hetzelfde lot. Nuhanovic schreef een boek over Srebrenica, en de jaren die eraan vooraf gingen, dat deze week in het Nederlands verschijnt: De tolk van Srebrenica.Te gast over dit boek zijn Frank Westerman, die meerdere boeken schreef over Srebrenica, en Alma Mustafic, die als 14-jarige de genocide in Srebrenica meemaakte en overleefde, maar daarbij wel haar vader verloor.

Jan Pieterszoon Coen moest een beeld

zondag 21 juni 2020, 08:00 uur

Als er een vaderlands schandbeeld is dan is dat wel het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen, de zeventiende-eeuwse gouverneur generaal van Ons Indië. Het beeld van Coen, verantwoordelijk voor de uitroeiing van de bevolking van de Banda-eilanden in 1621, is weer volop onderwerp van discussie.Het zou weg moeten omdat het een symbool is van het foute koloniale verleden. Maar hoe kwam het beeld er eigenlijk in 1893? ‘Welke vlek er ook op hem moge kleven, Coen staat voor het kleed ener grootheid, die in den volle zin van het woord toch ook een zedelijke grootheid is’, schreef een van de initiatiefnemers voor het beeld, de katholieke politicus en voorman Herman Schaepman. Historica en kenner van de negentiende eeuw, Lotte Jensen komt praten over de negentiende-eeuwse canonisatie van Coen.

De misdaden van Jan Pieterszoon Coen

zondag 21 juni 2020, 08:00 uur

‘Stop de genocideverheerlijking’. Onder die leus wordt het protest tegen de nagedachtenis aan Jan Pieterszoon Coen deze week georganiseerd. Het beeld van ‘de slachter van Banda’ moet weg, vinden de demonstranten, want Coen staat voor het foute koloniale verleden. Het imago van Coen is nu inktzwart, maar hoe zit het eigenlijk met de Gouverneur Generaal van Ons Indië? Was zijn strafexpeditie naar de Banda eilanden in 1621 inderdaad een volkerenmoord? En was het eigen initiatief of bracht zijn functie als hooggeplaatste topman van de VOC dergelijke gewelddadigheden met mee?Historicus en tv-presentator Hans Goedkoop maakte in 2013 in de tv-serie over De Gouden Eeuw een aflevering over JP Coen op de Banda-eilanden en komt praten over Coen.

Een gedeeld verhaalPeggy - nazaat van tot slaafgemaakten - vindt het prima dat Maartje - nazaat van slaveneigenaren - een podcast maakt over hun gedeeld verleden. Maar wel op een aantal voorwaarden. De titel, bijvoorbeeld, moet echt anders. Ook binnen hun beide families roept het onderwerp heftige reacties op. De een wil niet als dader worden gezien, de ander niet als slachtoffer. Maartje schiet in een totale kramp. Kan het wel, een geschiedenis vertellen vanuit meerdere perspectieven? En waar staat ze zelf eigenlijk in dit verhaal?  Een Prospektor / VPRO / NPO Radio 1 productie van Maartje Duin i.s.m. Peggy Bouva, met ondersteuning van het NPO-fonds en het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

In het begin van de twintigste eeuw trokken jonge Nederlandse gelukszoekers à la Ik vertrek naar Suriname om directeur te worden op koffieplantages. Ze komen terecht in een samenleving die in beweging is: de slavernij is voorbij, contractarbeiders worden op ongunstige voorwaarden vanuit Brits Indië naar het landje gelokt. Zo ook Oscar en Janna Brouwer in de roman Plantage Wildlust die deze week verscheen.Hoe ziet het leven er honderd jaar geleden uit op de Surinaamse plantage? Auteur Tessa Leuwsha is vanuit Suriname te gast.

Toen de Franse schrijver Marcel Proust in 1902 in Den Haag voor het eerst oog in oog stond met Vermeers schilderij Gezicht op Delft, raakte hij diep onder de indruk. Een levenslange fascinatie was geboren. Bijna twintig jaar later nog schreef hij in een brief aan de kunstcriticus Jean Luis Vaudoyer dat het schilderij hem meer had getroffen dan wat dan ook, en dat het het mooiste schilderij te wereld was. Vooral het lichte, zonbeschenen dak aan de rechterkant van het tafereel trof hem als een toppunt van precisie en schoonheid.De brief van Proust aan Vaudoyer gaat vrijdag de 19e juni onder de hamer. Proustkenner en filosoof Maarten van Buuren komt vertellen over Proust en zijn obsessie met het gele muurtje op het schilderij van Vermeer.

Institutioneel racisme met Zihni Özdil

zondag 14 juni 2020, 08:00 uur

Racisme bestaat in Nederland, verkondigde premier Mark Rutte vorige week. Maar van ‘institutioneel racisme’ weigert hij te spreken, het is ‘sociologisch jargon’, aldus de premier. Liever spreekt hij van ‘systemisch’ racisme. Waarom eigenlijk? En waar komt de term ‘institutioneel racisme’ vandaan?Historicus Zihni Özdil schreef al eerder over deze term in zijn boek Nederland mijn vaderland, en is te gast.

Moord op Palme opgelost

zondag 14 juni 2020, 08:00 uur

Het was deze week groot nieuws: de moord op de Zweedse sociaal democratische premier Olof Palme is opgelost. Dat wil zeggen: Stig Engström, de Skandia-man, is door het OM aangewezen als de dader. Case closed, na 34 jaar. Olof Palme was het boegbeeld van het Zweedse sociaal democratische paradijs en hij was evenzeer het boegbeeld van de internationale sociaal democratie.Zijn tragische dood in 1986 was een schok, voor Zweden en voor de sociaal democratie. Publicist en sociaal democraat in hart en nieren, Felix Rottenberg legt uit waarom.

Leopold II en de nieuwe beeldenstorm

zondag 14 juni 2020, 08:00 uur

Het beeld van Columbus in Boston is onthoofd; dat van slavenhandelaar Edward Colton is in Bristol in het water geworpen; dat van oorlogsheld Churchill is met graffiti beklad en de beeltenis van Leopold II, de koning der Belgen, is na in brand gestoken te zijn, preventief geruimd door het stadsbestuur van Antwerpen. Er is een wereldwijde beeldenstorm uitgebroken na de moord op George Floyd.Nadia Nsayi, publicist, schrijver van het boek Dochter van de kolonie, een boek over haar koloniale Congolese achtergrond, komt praten over de achtergrond van de hedendaagse anti-racistische beeldenstorm.

Blinde vlekNu Peggy heeft voorgesteld om samen onderzoek te doen naar de plantage van hun voorouders, heeft Maartje een kennisachterstand in te halen. Samen met haar moeder leest ze Anton de Koms ‘Wij slaven van Suriname’. In dat boek las ook Peggy voor het eerst wat haar voorouders hadden doorstaan. Hoe kon het slavernijverleden verdwijnen uit het collectief geheugen? En waarom staat het pas de laatste jaren zo in de belangstelling?   In het familiearchief in Middelburg zoeken Maartje en haar moeder naar eigendomsbewijzen van de plantage. Wisten graaf van Lynden en zijn vrouw echt niet wat zich afspeelde in Suriname? 

Al decennia wordt er in Amerika hevig geprotesteerd tegen politiegeweld tegen zwarte Amerikanen. Toch blijft ingrijpende hervorming van de Amerikaanse politie uit – en wij vroegen ons af waarom. Volgens socioloog en politiewetenschapper Jaap Timmer van de Vrije Universiteit vormt het bestaan van het Tweede Amendement, oftewel het recht op wapenbezit, één belangrijke en meestal onderbelichte factor in dit vraagstuk. Timmer is gast.

Afgelopen donderdag was het 100 jaar geleden dat het Verdrag van Trianon werd getekend; het onbekendere broertje van het Verdrag van Versailles. Dit verdrag, waarbij Hongarije tweederde van haar grondgebied verloor, wordt door het Hongaarse historisch onderzoeksinstituut Veritas betitled als ‘de grootste Hongaarse tragedie van de twintigste eeuw, waarvan de wonden zelfs in onze tijd nog niet zijn geheeld’. Historicus en politiek analist Ivo van de Wijdeven vertelt waarom de ‘schande’ van Trianon - zoals het in Hongarije wordt genoemd - nog steeds niet verwerkt is en hoe deze nalatenschap bijdraagt aan de reputatie van Hongarije als dwarsligger in de EU.

Het sprookje van Lance Armstrong

zondag 7 juni 2020, 08:00 uur

Lance Armstrong overwon kanker, won daarna zeven keer de Tour de France en werd uiteindelijk ontmaskerd als dopinggebruiker. De grootste bedrieger in de sport ooit? Of toch de beste renner aller tijden? Of misschien wel beide?De komende weken is een tweedelige documentaire te zien over de opkomst en ondergang van dit wielerfenomeen. We bespreken die met schrijver en wielerjournalist Arthur van den Boogaard.

Vreemd maar waar: de afgelopen week vormde een meer dan een halve eeuw oud citaat van Martin Luther King Jr. in Amerika plotseling de aanleiding voor een verwoed debat. Zijn zoon, MLK III, deelde het citaat op Twitter en daarna ging het los, in kranten, op tv en op social media. Want wat had MLK precies bedoeld, toen hij in 1967 de volgende woorden sprak: “A riot is the language of the unheard,”oftewel: “Rellen vormen de taal van de ongehoorde mens”? En wat betekent dat, voor hoe we naar de huidige protesten - en ja, soms toch ook de rellen en het geplunder - moeten kijken? We bespreken het met amerikanist Markha Valenta van de Universiteit Utrecht.

Zijn Brabantse ome Theo die de naam van Montgomery consequent verkeerd uitspreekt, het werpen van de atoombom op Japan - een vredesdaad -, het gezeur over de verdwenen fiets, over de levensmiddelenbonnen en het verlies van het Oranje Bondsteam tegen de Liberation Army Team: het komt allemaal voor in De zomer van 1945. Het boek van wereldbrabander Wim Daniëls komt De schrijver is te gast.

Wat zeggen onze voorouders over wie wij zijn? Kunnen we trots zijn op hun heldendaden zonder ons te schamen voor wat ze hebben misdaan? Maartje weet heus wel dat zij niet verantwoordelijk is voor de daden van haar voorouders. Toch zit het haar niet helemaal lekker dat ze in haar stamboom vol illustere historische figuren steeds meer sporen vindt van slavernij. Ze is op van de zenuwen voor de ontmoeting met de nichtjes Jessica en Peggy Bouva. In 1863 werden hun voorouders bevrijd van slavernij in Suriname. Maartje’s voorouders kregen als plantage-eigenaren voor dat verlies van hun ‘bezit’ betaald. Een Prospektor / VPRO / NPO Radio 1 productie van Maartje Duin i.s.m. Peggy Bouva, met ondersteuning van het NPO-fonds en het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

Historische boeken met Wim Berkelaar

zondag 31 mei 2020, 08:00 uur

Elke maand bespreken we de nieuwste historische boeken met afwisselend Wim Berkelaar en Bart Funekotter. Deze week is Berkelaar aan de beurt. Hij las voor ons:Zwarte jaren van Han van der Horst (Prometheus)Aan tafel bij dictators van Witold Szabłowski (Nieuw Amsterdam)Zwanenzang 1945 van Walter Kempowski (Thomas Rap)In dienst van de nazi's van Paul van de Water (Omniboek)

'Vogels als huisgenoten' van Len Howard

zondag 31 mei 2020, 08:00 uur

Nu we meer dan ooit aan ons huis gekluisterd zijn, vallen de bewoners van onze omgeving meer op dan ooit: de vogels. En ook op onze schermen zijn ze populair: de Vogelbescherming biedt gratis online cursussen tuinvogels kijken aan, en de webcams waarmee je online mee kan kijken in de nesten van uilen, slechtvalken en lepelaars zijn ongekend populair.Een perfect moment voor de heruitgave van het boek Vogels als huisgenoten, van de vergeten Britse naturalist en schrijfster Len Howard. Waarom is deze vrouw vergeten, en waarom is dit boek juist nu zo nodig? Filosoof en schrijfster Eva Meijer is te gast. Eerder schreef ze over het leven van Howard de roman Het vogelhuis en nu schreef een inleiding voor Vogels als huisgenoten.

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1