appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Nu: Spraakmakers
Afbeelding

OVT Fragmenten podcast

Fragmenten uit OVT, het programma over de onvoltooid verleden tijd, met discussies, reportages en ooggetuigenverslagen.

Podcast afleveringen

#501 - Het Spoor Terug: Ouders van toen en nu, deel 1

maandag 21 september 2020, 08:27 uur

'Ik heb twee dochters, ben vier keer zwanger geweest, heb er diverse programma’s over gemaakt, dus ik dacht: over kinderen krijgen weet ik toch wel iets!', aldus radiomaker en kersverse oma Michal Citroen. Maar al in de eerste maanden na de geboorte van haar kleinzoon ontdekte ze dat ouders van nu voor heel andere problemen staan dan zij in haar tijd. Elk kind blijkt een zorgenkindje, van de ouders, de omgeving en de samenleving.Michal Citroen ging op ontdekkingstocht naar de huidige zwangerschapsbeleving en maakte een tweedelige documentaire over de ouders van toen en nu.

Marlou Schrover over vluchtelingenkampen

zondag 20 september 2020, 08:00 uur

Het vluchtelingenkamp Moria op het Griekse eiland Lesbos ging een week geleden in vlammen op. Sindsdien leven veel vluchtelingen die daar onderdak kregen op straat. Ze willen het nieuwe tijdelijke kamp niet in: ze willen niet opnieuw bovenop elkaar en tussen het vuil wachten op de betere tijden die wellicht nooit komen. Wat doet zo’n vluchtelingenkamp met ons beeld van de vluchteling en wat doet het met de vluchteling zelf? En sinds wanneer worden mensen op deze wijze opgevangen, grootschalig als een kudde?Marlou Schrover, hoogleraar in Leiden en gespecialiseerd in de geschiedenis van migratie en vluchtelingen, is te gast.

Maarten Prak over 'Nederlands Gouden Eeuw'

zondag 20 september 2020, 08:00 uur

De Gouden Eeuw: een beladen en omstreden term. Desondanks handhaaft historicus Maarten Prak het begrip in zijn heruitgave over Holland in de 17e eeuw.Hij komt uitleggen waarom de zwarte eeuw van slavernij en kolonialisme toch ook de eeuw van Nederland als wereldmacht en cultureel centrum is.

Bij het overlijden van haar Egyptische grootvader stuit Maria Farag op een stapel brieven. Liefdesbrieven van haar grootouders die grote vragen oproepen. Een aanleiding voor Maria om met haar moeder een reis door Egypte te maken.Over deze reis, en haar Egyptisch-Nederlandse familiegeschiedenis schreef ze het boek Het huis van mijn moeder. Maria Farag is te gast, samen met haar moeder Elham.

Toneelstuk over Orson Welles’ War Of The Worlds

zondag 20 september 2020, 08:00 uur

Het is zonder twijfel het meest legendarische radioprogramma aller tijden: Orson Welles’ War Of The Worlds. Toen in 1938 dit hoorspel over een invasie van marsmannetjes in Amerika op de radio werd uitgezonden, raakten talloze luisteraars compleet in paniek.In het toneelstuk Orson Welles’ War Of The Worlds wordt een reconstructie gemaakt naar de aanloop en gevolgen van dit staaltje fake news avant la lettre. Schrijver van het stuk Dick van den Heuvel is te gast.

De shortlist voor de Libris Geschiedenis Prijs wordt vandaag in de uitzending bekend gemaakt. Uit een de longlist van tien titels selecteerde de jury vijf boeken, die worden toegelicht door juryvoorzitter Hans de Boer, voorzitter van ondernemingsorganisatie VNO-NCW.

Reber Dosky over zijn documentaire 'Sidik en de panter'

zondag 20 september 2020, 08:00 uur

Sinds 10 september draait de documentaire Sidik en de panter in de bioscopen. In 2019 won het de IDFA Competition for Dutch Documentary en VPRO Cinema bekroonde het met 4 sterren. De film vertelt het verhaal van de Koerdische bergen en de mensen die dit roerige gebied bewonen. Sidik, de gids in deze docu, neemt de kijker mee aan de hand van de bijzondere verhalen van dit eigengereide volk.Zondag is Reber Dosky te gast, maker van de film en zelf afkomstig uit Koerdistan.

Wie beelden heeft gezien van de demonstraties tegen coronamaatregelen in Berlijn zal het vast zijn opgevallen: het is een vreemd allegaartje van vrouwen in hippiekledij, extreemrechtse skinheads, en half ontblote yogi's die ecstatisch met nazivlaggen zwaaien. Wat bindt deze groep mensen?Historicus en Duitslandcorrespondent Merlijn Schoonenboom vertelt over dit curieuze gezelschap.

In 1527 vertrekt ontdekkingsreiziger Pánfilo de Narváez met 600 bemanningsleden (en 100 paarden) vanuit Andalusië richting het Westen. Daar zullen ze het stuk land dat we later Florida zijn gaan noemen opeisen voor de Spaanse kroon. Maar wanneer ze voet aan wal zetten treft hen het noodlot. Vier mannen overleven, waaronder Estebanico, de eerste Afrikaanse ontdekkingsreiziger.Leila Lalami schreef over hem de historische roman La Florida, die onlangs in Nederlandse vertaling verscheen. Abdelkader Benali las het boek en bespreekt het bij ons in de uitzending.

Rock Against Racism in de film White Riot

zondag 13 september 2020, 08:00 uur

Vanaf 17 september is de film White Riot, vernoemd naar een nummer van punkband The Clash, in de bioscoop te zien. Het is een documentaire over het ontstaan van ‘Rock Against Racism’ in Engeland in de jaren 70.In een tijd dat de xenofobie toeneemt en het National Front, een racistische partij, in opkomst is, vinden punk- en reggaemuzikanten elkaar in een tegenbeweging: Rock Against Racism (RAR). Het initiatief om die beweging op te richten lag overigens niet bij die musici, maar bij fotograaf Red Saunders, die op de eerste manifestatie 500 man verwachtte. Het werden er ruim 100.000.Te gast zijn historicus Hubert Smeets, in 1978 en 1979 organisator van de Nederlandse Rock Against Racism, en Diana Ozon, punkdichteres en zangeres.

Doorbraak in spijkerschrift

zondag 13 september 2020, 08:00 uur

Een online tool waarmee je kleitabletten kunt herstellen. Dat presenteerden Israëlische onderzoekers afgelopen week. Met deze tool kunnen 5000 jaar oude teksten hersteld worden. Is dit een soort Google Translate voor het spijkerschrift?We bespreken het met Caroline Waerzeggers, hoogleraar Assyriologie aan de Universiteit Leiden.

Krakersparadijs Tetterode

zondag 13 september 2020, 08:00 uur

Amsterdam was ooit van krakers en andere alternatievelingen. Inmiddels is de stad van hippe jonge Starbucks-koffie- en sappenmensen, van rolkoffertoeristen en expats. Maar zijn ze er nog: de creatievelingen die de stad een eigenzinnig aanzien geven?In elk geval zijn ze nog te vinden in het voormalige Lettergieterijgebouw Tetterode in Amsterdam-West. De ‘Tetterodianen’ zijn weliswaar op leeftijd, maar nog altijd hip. Een terugblik op een alternatief stadsbestaan bij het veertigjarige jubileum van het voormalig krakersparadijs Tetterode dat in 1980 gekraakt werd. Ter ere van dat jubileum verscheen ook een boek: Zeggenschap zonder bezit.Een gesprek met architect en bewoner Mikel van Gelderen en met één van de oprichters van de homo-lesbiennediscotheek ‘de Trut’ op Tetterode, Jacques Wijnen.

'Misbehaviour', de film over Miss World 1970

zondag 6 september 2020, 08:00 uur

'We zijn niet mooi, we zijn niet lelijk, we zijn boos', zo scandeerden de feministes die in 1970 de Miss World-verkiezingen in Londens Royal Albert Hall onderbraken - terwijl die wereldwijd live werden bekeken door 100 miljoen mensen. De gebeurtenis zou uitgroeien tot een van de bekendste 'consciousness-raising' protesten van de tweede feministische golf. Nu is er ook een film over: Misbehaviour, waarin niet alleen het perspectief van de feministische vrouwen die tegen de Miss-verkiezingen protesteerden aan bod komt, maar ook het perspectief van de vrouwen die aan de verkiezingen deelnamen. Historica Anna Tijsseling keek de film voor ons en is te gast.

Hoe Nederland het (te) bont maakte

zondag 6 september 2020, 08:00 uur

Volgend jaar komt er een definitief einde aan een kleine eeuw bontboeren in Nederland. Vanwege aanhoudende coronabesmettingen bij nertsenhouders besloot Den Haag dat het bontfokverbod drie jaar eerder van kracht wordt. Wie wil begrijpen hoe de relatie tussen mens en dier de afgelopen eeuw is veranderd - en hoe die zich in de toekomst zal ontwikkelen - doet er volgens historicus en dierenrechtenactivist Dirk-Jan Verdonk goed aan om zich in de geschiedenis van de bontsector in Nederland te verdiepen. Zondag is hij te gast om uit te leggen waarom.

Als de coronapandemie iets openbaarde, is het wel het einde van de westerse hegemonie in de wereld. Sterker nog: de pandemie legt de vinger op de zere plek van een cultuur die niet weet hoe zichzelf te vernieuwen en terugvalt op oude reflexen als nationalisme, angst voor verandering en roep om sterke mannen. Dat althans constateren journalist Geert Mak en historicus Philipp Blom in respectievelijk Epiloog bij Grote verwachtingen en Het grote wereldtoneel. Beiden schreven een terugblik op de coronacrisis. Volgens Blom brengt die de narcist in de westerse mens naar boven. Volgens Mak zou dit wel eens het begin van het einde van 500 jaar burgerlijke verlichte beschaving kunnen aankondigen. De schrijvers zijn te gast.

Het verhaal van een wereldberoemde Nederlands-Indische podiumartiest die de afgelopen eeuw in vele gedaantes het culturele veld bespeelde, en nu toch totaal vergeten is. Hij werd geprezen door Simon Carmiggelt, verzachtte de pijn die Nederland voelde bij het verlies van Indië, maar steunde ook de Indonesische revolutionaire zaak. Leo Broekveldt (1906-1992) veroverde als Indra Kamadjojo de harten van velen.Lizzy van Leeuwen schreef de biografie Indra. Een Wajangleven over deze markante figuur en is te gast.

De ware aard #8: De Gutmensch

zondag 6 september 2020, 08:00 uur

“De menselijke natuur toont zich ten tijde van een ramp als veerkrachtig, vindingrijk, gul, empathisch en dapper.” Dat schreef de Amerikaanse schrijver Rebecca Solnit in 2008, in haar instant-klassieker A Paradise built in Hell. In dat boek ontdekte ze dat rampen – van een aardbeving in San Francisco in 1906, via 9/11 in New York en tenslotte Orkaan Katrina in New Orleans in 2005 – mensen niet tot beestachtige bruten maken, zoals we gewend zijn te denken, maar juist het beste in ze naar boven halen. En ze vroeg zich af: wat leert ons dat over de menselijke natuur in het algemeen? We bespreken dit hoopvolle boek over de mens-in-crisis met directeur van Urgenda Marjan Minnesma en onze vaste gast Thomas Muntz, filosoof. Deugt de mens een beetje en wat is er nodig om hem beter maken? In de 8-delige serie ‘De ware aard’ onderzoeken Jos Palm en Julie Blussé met filosoof Thomas Muntz en 8 uitgelezen gasten 8 teksten die ons mensbeeld bepaalden. Dit was het laatste deel van deze serie.

De ware aard #7: de meeloper

zondag 30 augustus 2020, 08:00 uur

Ze keek naar de kleurloze bureaucraat in het beklaagdenbankje en schreef dat ene zinnetje waarmee heel haar kijk op het personage was samengevat: ‘de banaliteit van het kwaad’. Het was 1961. Adolf Eichmann, logistiek architect van de holocaust, stond terecht in Jeruzalem. Filosofe Hannah Arendt deed er verslag van. Hij had helemaal geen motieven voor wat hij had gedaan. Want hij stond er nooit bij stil, zo concludeerde Arendt over Eichmann. Hij staat voor de meeloper, iemand die bij voorkeur wegkijkt. Mensenrechtadvocate Liesbeth Zegveld en filosoof Thomas Muntz leggen uit waarom we moeten blijven praten over de meeloper.

De Vakantieman: Valika Smeulders op Curaçao

zondag 30 augustus 2020, 08:00 uur

Deze week tipt onze Vakantieman (m/v) het Kas di Pal'i Maishi in Curaçao als reisbestemming, een mini-openluchtmuseum met een dak van maïsstengels, waar afstammelingen van tot slaaf gemaakte mensen woonden. Hoofd Geschiedenis bij het Rijksmuseum Valika Smeulders kwam dit huisje tegen tijdens haar onderzoek naar musea in Curaçao.

Door een seksschandaal moest evangelist Jerry Falwell jr. deze week ontslag nemen. Hij was president van de Liberty University in Virginia. Ook is hij steunpilaar van president Donald Trump, en tevens de man die er 4 jaar geleden voor zorgde dat het overgrote deel van evangelisch Amerika Republikeins stemde. Na Steve Bannon is hij alweer de tweede prominente Trumpsupporter die in diskrediet raakt. Precies op het moment dat de campagne van de president officieel van start gegaan is.Amerikaniste Markha Valenta, net 11 dagen terug uit Amerika, is te gast.

De Vakantieman: Raphael Hunsucker in Tunesië

zondag 23 augustus 2020, 08:00 uur

Deze week tipt onze Vakantieman (m/v) het antieke Chemtou in Tunesië. Een prachtige steengroeve met resten van de antieke stad Simitthu. Classicus Raphael Hunsucker bezocht recentelijk deze bijzondere plek en is te gast.

De ware aard #6: de overlever

zondag 23 augustus 2020, 08:00 uur

Is dit een mens – zo luidt de titel van het beroemde boek van de Italiaanse schrijver en Auschwitz-overlevende Primo Levi. Hij getuigt daarin van wat “in Auschwitz de mens van de mens heeft durven maken.” Het boek gaat over de donkerste episode van de 20e eeuw: de holocaust.Te gast over dit boek in deel 6 van De ware aard zijn schrijver Arnon Grunberg en onze huisfilosoof Thomas Muntz.

Het Spoor Terug: 75 jaar na de bevrijding #5

zondag 23 augustus 2020, 08:00 uur

Deel 5: geldzuivering en MarshallhulpVijf jaar lang was uitgekeken naar een nieuw begin. Alles zou anders en beter worden. Maar na het feesten viel het al gauw tegen. Zo’n 250 duizend landgenoten hadden de oorlog niet overleefd en in mei 1945 werd de volle omvang van dat verlies duidelijk. Nederland was failliet, het economische leven ontwricht, de voedsel en brandstofsituatie desastreus, de woningnood ongekend groot, een deel van de landbouwgrond stond onder water en flink wat steden lagen nog in puin. Waar moest de moed, de energie en het vermogen vandaan komen om de boel te herstellen. “Wat was de vrede mooi toen het nog oorlog was”. Ooggetuigen spreken over de eerste jaren na de oorlog.

Waddenwolf, een boek van Corine Nijenhuis

zondag 23 augustus 2020, 08:00 uur

Corine Nijenhuis schreef het boek Waddenwolf, dat deze week uitkwam. Nijenhuis vertelt ons het verhaal van Pieter Jan Willem Teding van Berkhout, de man die de bouw van een dam tussen Ameland en het Friese vasteland in gang zette. Dit plan zou de Waddenzee transformeren tot Waddenpolder.

De prijs voor de Indonesische onafhankelijkheid

zondag 16 augustus 2020, 08:00 uur

Indonesië betaalde hoge prijs voor eigen onafhankelijkheid. Morgen is het 75 jaar geleden dat Indonesië zichzelf onafhankelijk verklaarde – en dat zal daar groots gevierd worden. Nederland erkende die onafhankelijkheid pas vier jaar later, op 27 december 1949. Maar Indonesië moest ook nog eens diep door het stof ten gunste van de Nederlandse economie. De financieel-economische voordelen die Nederland opdeed met de soevereiniteitsoverdracht waren van grotere omvang dan de Amerikaanse Marshallhulp. Dat beschrijven historicus Anne-Lot Hoek en bedrijfskundige Ewout van der Kleij in een stuk wat op 19 augustus in de Groene Amsterdammer verschijnt.

De ware aard #5: de neuroot

zondag 16 augustus 2020, 08:00 uur

Als er iemand was die het zielenleven van de ontwikkelde mens op de snijtafel legde dan was het wel Sigmund Freud. In ons huisde nog altijd de eerste woeste primitieveling, stelde hij, gedreven door driften die hij nauwelijks kon onderkennen: een personage dat diep vanbinnen wist dat hij er niet gelukkiger op was geworden sinds hij rechtop liep, maar die niet meer op vier poten kon of wilde lopen. Een opgave die menig neurotisch uurtje of neurose oproept, aldus filosoof, schrijver en arts Bert Keizer. Samen met filosoof Thomas Muntz legt hij Freud op de divan.

Het Spoor Terug: 75 jaar na de bevrijding #4

zondag 16 augustus 2020, 08:00 uur

Deel 4: (huis)vrouwen na de oorlogVijf jaar lang was uitgekeken naar een nieuw begin. Alles zou anders en beter worden. Maar na het feesten viel het al gauw tegen. Zo’n 250 duizend landgenoten hadden de oorlog niet overleefd en in mei 1945 werd de volle omvang van dat verlies duidelijk. Nederland was failliet, het economische leven ontwricht, de voedsel en brandstofsituatie desastreus, de woningnood ongekend groot, een deel van de landbouwgrond stond onder water en flink wat steden lagen nog in puin. Waar moest de moed, de energie en het vermogen vandaan komen om de boel te herstellen. “Wat was de vrede mooi toen het nog oorlog was”. Ooggetuigen spreken over de eerste jaren na de oorlog.

Het Spoor Terug: 75 jaar na de bevrijding #3

zondag 9 augustus 2020, 08:00 uur

Deel 3: wederopbouw in de haven van Rotterdam en de mijnen van LimburgVijf jaar lang was uitgekeken naar een nieuw begin. Alles zou anders en beter worden. Maar na het feesten viel het al gauw tegen. Zo’n 250 duizend landgenoten hadden de oorlog niet overleefd en in mei 1945 werd de volle omvang van dat verlies duidelijk. Nederland was failliet, het economische leven ontwricht, de voedsel en brandstofsituatie desastreus, de woningnood ongekend groot, een deel van de landbouwgrond stond onder water en flink wat steden lagen nog in puin. Waar moest de moed, de energie en het vermogen vandaan komen om de boel te herstellen. “Wat was de vrede mooi toen het nog oorlog was”. Ooggetuigen spreken over de eerste jaren na de oorlog.

Steven Adolf over Juan Carlos

zondag 9 augustus 2020, 08:00 uur

Afgelopen maandag maakte de voormalige Spaanse koning Juan Carlos bekend Spanje te verlaten. Een vlucht lijkt het, naar de Dominicaanse Republiek, achtervolgd door schandalen.Hoe heeft het zo ver kunnen komen met de koning die eens zo populair was als kampioen van de democratie? En wat betekent dit voor de positie van het koningshuis in Spanje?Een gesprek net met Steven Adolf hierover en over de positie van het koningshuis in de Spaanse geschiedenis.

Napraten met Maartje en Peggy

zondag 9 augustus 2020, 08:00 uur

We praten na met Maartje Duin en Peggy Bouva, die de podcast De plantage van onze voorouders maakten. In de podcast onderzochten ze hun gedeelde verleden, wat zich heeft afgespeeld op de plantage Tout Lui Faut in Suriname. Maartje als afstammeling van aandeelhouders in de plantage, Peggy als afstammeling van tot slaafgemaakten. Hoe kijken ze terug op het maak-proces, de reacties die ze hebben gekregen, en wat hebben zij en de mensen om hen heen geleerd?

De ware aard #4: De aap met geweten

zondag 9 augustus 2020, 08:00 uur

Deugt de mens een beetje en wat is er nodig om hem beter maken? In de 8-delige serie ‘De ware aard’ onderzoeken Jos Palm en Julie Blussé met filosoof Thomas Muntz en 8 uitgelezen gasten 8 teksten die ons mensbeeld bepaalden. Deze aflevering bespreekt primatoloog Frans de Waal Darwins De afstamming van de mens. Naar verluidt vormde voor Darwin uiteindelijk een krantenartikel de druppel. ‘Ik heb nogal een scherp satirisch stukje ontvangen uit een Manchester krant,’ zo schreef hij vol afschuw. Dat hij kritiek zou krijgen op de evolutietheorie, dáár had hij op gerekend. Maar dat mensen uit zijn werk meenden te mogen opmaken dat moraliteit een illusie was en de mens een door beestachtige instincten gedreven bruut – dat deed pijn.Hij besloot al dat wanbegrip recht te zetten in een boek dat volledig aan de mens gewijd was: De afstamming van de mens, dat in 1871 verscheen. De belangrijkste kwestie die Darwin in het boek behandelt is de vraag hoe de evolutietheorie te verenigen valt met het idee dat de mens een moreel wezen is.Of hij daarin slaagt bespreken we met primatoloog Frans de Waal en filosoof Thomas Muntz.

Turncultuur

zondag 2 augustus 2020, 08:00 uur

Afgelopen week baarde turncoach Gerrit Beltman veel opzien toen hij erkende dat hij zich jarenlang misdragen had tegenover jonge turnsters. Hij verklaarde dat zijn wangedrag voortkwam uit de wens om de succesvolle Oost-Europese turnmethodes te kopiëren. Maar wat zijn die Oost-Europese methodes precies, en hoe komt het dat die wereldwijd geïmiteerd zijn, en tot een verziekte turncultuur hebben geleid? Historicus Ivo van de Wijdeven is over die vragen te gast.

Het Spoor Terug: 75 jaar na de bevrijding #2

zondag 2 augustus 2020, 08:00 uur

Deel 2: honger, woningnood en het herstel van de dijken van WalcherenVijf jaar lang was uitgekeken naar een nieuw begin. Alles zou anders en beter worden. Maar na het feesten viel het al gauw tegen. Zo’n 250 duizend landgenoten hadden de oorlog niet overleefd en in mei 1945 werd de volle omvang van dat verlies duidelijk. Nederland was failliet, het economische leven ontwricht, de voedsel en brandstofsituatie desastreus, de woningnood ongekend groot, een deel van de landbouwgrond stond onder water en flink wat steden lagen nog in puin. Waar moest de moed, de energie en het vermogen vandaan komen om de boel te herstellen. “Wat was de vrede mooi toen het nog oorlog was”. Ooggetuigen spreken over de eerste jaren na de oorlog.

Deze week tipt onze Vakantieman (m/v) het Creation Museum in Kentucky als reisbestemming, een museum over het ontstaan van de aarde, maar dan met een Amerikaans fundamentalistisch-christelijk sausje. Religiewetenschapper Ernst van den Hemel neemt ons mee naar dit museum, waar je onder andere een nagebouwde Ark van Noach, dinosaurussen en een 'garden of Eden' kunt vinden.

De ware aard #3: de homo economicus

zondag 2 augustus 2020, 08:00 uur

Wat is de mens? De achttiende-eeuwse filosoof en grondlegger van de economische wetenschap Adam Smith had een eenvoudig antwoord op die vraag. ‘De mens is een dier dat overeenkomsten sluit: geen enkel ander dier doet dit -- geen hond wisselt botten uit met een andere hond.’Adam Smith publiceerde in 1776 zijn beroemde klassieker The Wealth of Nations. Een boek dat ten onrechte bekend is komen te staan als de bijbel van het rauwe kapitalisme. De mens is helemaal niet de koele calculerende homo economicus die Smith volgens allerlei economen in zijn klassieke boek zou hebben beschreven. Integendeel: de mens was een dier met behoorlijk sociaal benul. Eigenbelang, mits gecontroleerd, schreef hij, was een sociale kwaliteit.Hoogleraar economie Esther-Mirjam Sent en filosoof Thomas Muntz ontdoen de filosoof van het stof.

Het Spoor Terug: 75 jaar na de bevrijding #1

zondag 26 juli 2020, 08:00 uur

Deel 1: de stand van zaken na de roesVijf jaar lang was uitgekeken naar een nieuw begin. Alles zou anders en beter worden. Maar na het feesten viel het al gauw tegen. Zo’n 250 duizend landgenoten hadden de oorlog niet overleefd en in mei 1945 werd de volle omvang van dat verlies duidelijk. Nederland was failliet, het economische leven ontwricht, de voedsel en brandstofsituatie desastreus, de woningnood ongekend groot, een deel van de landbouwgrond stond onder water en flink wat steden lagen nog in puin. Waar moest de moed, de energie en het vermogen vandaan komen om de boel te herstellen. “Wat was de vrede mooi toen het nog oorlog was”. Ooggetuigen spreken over de eerste jaren na de oorlog.

De Vakantieman: Pieter van Os in Albanië

zondag 26 juli 2020, 08:00 uur

Deze week tipt onze Vakantieman (m/v) het dorpje Voskopojë, een fascinerend dorpje in Albanië met resten van 24 orthodoxe kerken, als reisbestemming. Schrijver en journalist Pieter van Os neemt ons mee naar dit met fresco's bezaaide kleine dorpje wat ooit een grote stad is geweest, en thuishaven van het vergeten volk de Aroemenen.

De spookspelen van Tokyo 1940

zondag 26 juli 2020, 08:00 uur

Het voelt een beetje treurig om vandaag OVT te presenteren. Niet omdat we dat natuurlijk niet met plezier doen, maar omdat we eigenlijk de komende weken zouden plaatsmaken voor de Olympische Spelen. Die zouden afgelopen vrijdag van start zijn gegaan in Tokio. Opvallend genoeg is het niet voor het eerst dat een moderne editie van de Olympische Spelen is afgelast: uitgerekend óók in Tokio zouden in 1940 de Olympische Spelen worden gehouden.Met historicus Ivo van de Wijdeven, die voor Historisch Nieuwsblad over deze zogeheten ‘Spookspelen’ schreef, blikken we terug op dat historische non-event.

De ware aard #2: het getemde beest

zondag 26 juli 2020, 08:00 uur

Stelt u zich een mens in oerstaat voor, zo vraagt Thomas Hobbes de lezer in het filosofische meesterwerk Leviathan. Zo’n mens in natuurtoestand leeft in continue angst, redeneert Hobbes, want in een wetteloze wereld kan je op ieder moment straffeloos worden bestolen of neergeknuppeld. Het leven van de oermens is kortom, ‘solitary, poor, nasty, brutish, and short.’Beatrice de Graaf, kenner van de geschiedenis van veiligheid en terrorisme, en filosoof Thomas Muntz zijn te gast over Hobbes’ mensbeeldbepalende boek.

Ooit was Italië het brandpunt van de Europese cultuur, het land van Dante en Boccaccio, het land van da Vinci en Michelangelo. Het land van de voorbeeld-republiek Venetië en de bankiers van de Medici. Kortom: Italië was het land dat voordeed hoe het moest. Tot in de 19e eeuw was een opvoeding niet compleet zonder een Grande Tour door dat magische land in het zuiden.Nu is Italië, althans in de ogen van de zuinige Noord-Europese landen, een schoolvoorbeeld van hoe het niet moet, het land dat onze regeringsleider niet zonder strikte voorwaarden en garanties te hulp wil schieten.Waar is het mis gegaan tussen ons en Italië? Waar is de bewondering omgeslagen in achterdocht? Historicus Arthur Weststeijn, auteur van het boek Het Italiaanse Experiment, komt erover praten.

Na het bezoek aan de plantage in Suriname valt de Nederlandse realiteit Peggy en Maartje rauw op het dak. Anti-zwart racisme is anderhalve eeuw na de afschaffing van de slavernij nog steeds niet uit de Nederlandse samenleving verdwenen. Het maakt dat Peggy zich hier steeds minder thuis voelt. Terwijl zij wacht op de uitslagen van haar DNA-test, worstelt Maartje met de verantwoordelijkheid voor het koloniale verleden. Moeten er excuses komen? Herstelbetalingen? De twee besluiten hun families samen te brengen om erover te praten.

De Vakantieman: Suze Zijlstra in Indonesië

zondag 19 juli 2020, 08:00 uur

Deze week tipt onze Vakantieman (m/v) Fort Rotterdam, een 17e eeuws fort in Makassar op het eiland Sulawesi in Indonesië, als reisbestemming. Historicus Suze Zijlstra deed bij Fort Rotterdam onderzoek voor haar aankomende boek De voormoeders. Hierin gaat ze op zoek naar de vaak onzichtbare geschiedenis van haar vrouwelijke Indonesische voorouders, die ook op Fort Rotterdam hebben gewoond.

Het eerste slavernijonderzoek met Humphrey Lamur

zondag 12 juli 2020, 08:00 uur

Humphrey Lamur, emeritus hoogleraar sociologie en antropologie, onderzocht als een van de eersten in Nederland het slavernijverleden. Waar kwam deze pionier achter, en hoe was het om in die tijd hier onderzoek naar te doen?

Afro-Nederlandse studies met Zawdie Sandvliet

zondag 12 juli 2020, 08:00 uur

We kennen misschien de Afro-American Studies, maar er bestaat ook zo iets als Afro-Nederlandse studies. Althans, aan de Hogeschool van Amsterdam dan. Daar geeft Zawdie Sandvliet het vak, dat hij zelf ontwikkelde. Hoe ontstond dit vak, en wat is het eigenlijk? We praten erover met Zawdie en Tenisha Nahar, een van zijn studenten.

Hoe kijken we in Nederland naar de voormalige kolonie Indonesië? En hoe kijken Indische Nederlanders daarnaar? Historicus en journalist Lara Nuberg ging op onderzoek uit in haar eigen familie. Het resultaat, de radiodocumentaire 'Wat ervan overbleef' wordt op 12 juli om 21:00 uitgezonden bij RadioDoc op NPO Radio 1.Lara Nuberg is te gast.

De Vakantieman: Astrid Sy in Syrië

zondag 12 juli 2020, 08:00 uur

Deze aflevering tipt de Vakantieman (m/v) het verwoeste en weer opgebouwde klooster Mar Sarkis in Syrië als reisbestemming. Andere Tijden-presentator Astrid Sy werd hier verliefd op middeleeuwse geschiedenis en het Midden-Oosten.

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1