appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Afbeelding

Het Marathoninterview

Het Marathoninterview. Verhalen die dichterbij komen dan de waan van de dag ons meestal toelaat.

Podcast afleveringen

VPRO Marathoninterview - Piet Borst: UUR 3

zaterdag 29 juli 2006, 11:08 uur

Gezonde Twijfel

Borst wordt beschouwd als een van de meest vooraanstaande kanker-onderzoekers ter wereld. De voormalig directeur van het Nederlands Kankerinstituut is in de eerste plaats onderzoeker en een erkend workaholic.
Hij was was in 2006 te gast bij Ger Jochems.
--------------

Biochemicus P. Borst:

Piet Borst werd 72 jaar geleden geboren in Amsterdam. De zoon van een tandarts en een hoogleraar interne geneeskunde, studeerde zelf als een speer af in de geneeskunde, kwam al snel in het biochemisch onderzoek terecht en promoveerde, nog geen dertig jaar oud, op onderzoek in kankertumoren. Twee jaar later deed hij zijn artsexamen. De biografie vermeldt dat Borst in zijn scholieren- studententijd geen onverdienstelijk amateur toneelspeler was, en dat hij in het toen vermaarde studentenblad Propia Cures schreef.

Hij vertrok naar de New York University waar hij een aantal jaren werkte, werd lector biochemie aan de Universiteit van Amsterdam en hoogleraar moleculaire biologie. In de jaren zeventig was hij een van de eerste die bij zijn onderzoek gebruik ging maken van toen zeer omstreden DNA techniek.

In 1983 wordt hij wetenschappelijk directeur van het Nederlands Kankerinstituut schuine streep Anthony van Leeuwenhoek ziekenhuis in Amsterdam, later algemeen directeur en blijft dat tot zijn pensioen in 1999. En zo bracht hij 40 jaar door in wat hij zelf de Gouden Eeuw van de biologie noemt, waarin het biomedisch onderzoek in een stroomversnelling raakte.

VPRO Marathoninterview - Piet Borst: UUR 2

zaterdag 29 juli 2006, 11:07 uur

Gezonde Twijfel

Borst wordt beschouwd als een van de meest vooraanstaande kanker-onderzoekers ter wereld. De voormalig directeur van het Nederlands Kankerinstituut is in de eerste plaats onderzoeker en een erkend workaholic.
Hij was was in 2006 te gast bij Ger Jochems.
--------------

Biochemicus P. Borst:

Piet Borst werd 72 jaar geleden geboren in Amsterdam. De zoon van een tandarts en een hoogleraar interne geneeskunde, studeerde zelf als een speer af in de geneeskunde, kwam al snel in het biochemisch onderzoek terecht en promoveerde, nog geen dertig jaar oud, op onderzoek in kankertumoren. Twee jaar later deed hij zijn artsexamen. De biografie vermeldt dat Borst in zijn scholieren- studententijd geen onverdienstelijk amateur toneelspeler was, en dat hij in het toen vermaarde studentenblad Propia Cures schreef.

Hij vertrok naar de New York University waar hij een aantal jaren werkte, werd lector biochemie aan de Universiteit van Amsterdam en hoogleraar moleculaire biologie. In de jaren zeventig was hij een van de eerste die bij zijn onderzoek gebruik ging maken van toen zeer omstreden DNA techniek.

In 1983 wordt hij wetenschappelijk directeur van het Nederlands Kankerinstituut schuine streep Anthony van Leeuwenhoek ziekenhuis in Amsterdam, later algemeen directeur en blijft dat tot zijn pensioen in 1999. En zo bracht hij 40 jaar door in wat hij zelf de Gouden Eeuw van de biologie noemt, waarin het biomedisch onderzoek in een stroomversnelling raakte.

VPRO Marathoninterview - Piet Borst: UUR 1

zaterdag 29 juli 2006, 11:06 uur

Gezonde Twijfel

Borst wordt beschouwd als een van de meest vooraanstaande kanker-onderzoekers ter wereld. De voormalig directeur van het Nederlands Kankerinstituut is in de eerste plaats onderzoeker en een erkend workaholic.
Hij was was in 2006 te gast bij Ger Jochems.
--------------

Biochemicus P. Borst:

Piet Borst werd 72 jaar geleden geboren in Amsterdam. De zoon van een tandarts en een hoogleraar interne geneeskunde, studeerde zelf als een speer af in de geneeskunde, kwam al snel in het biochemisch onderzoek terecht en promoveerde, nog geen dertig jaar oud, op onderzoek in kankertumoren. Twee jaar later deed hij zijn artsexamen. De biografie vermeldt dat Borst in zijn scholieren- studententijd geen onverdienstelijk amateur toneelspeler was, en dat hij in het toen vermaarde studentenblad Propia Cures schreef.

Hij vertrok naar de New York University waar hij een aantal jaren werkte, werd lector biochemie aan de Universiteit van Amsterdam en hoogleraar moleculaire biologie. In de jaren zeventig was hij een van de eerste die bij zijn onderzoek gebruik ging maken van toen zeer omstreden DNA techniek.

In 1983 wordt hij wetenschappelijk directeur van het Nederlands Kankerinstituut schuine streep Anthony van Leeuwenhoek ziekenhuis in Amsterdam, later algemeen directeur en blijft dat tot zijn pensioen in 1999. En zo bracht hij 40 jaar door in wat hij zelf de Gouden Eeuw van de biologie noemt, waarin het biomedisch onderzoek in een stroomversnelling raakte.

VPRO Marathoninterview - Bettine Vriesekoop: UUR 3

vrijdag 21 juli 2006, 11:43 uur

In 2006 sprak Chris Kijne met Bettine Vriesekoop over grote hoogtes en diepe dalen. Over tafeltennis, haar jeugd, de spartaanse trainingsopvattingen, de breuk met haar coach, de liefde van haar leven, het einde van haar sportcarriere en over een nieuwe journalistieke carriere in China.
-------------------------------------------

De wegen van Bettine Vriesekoop

Op haar veertigste wordt Bettine Vriesekoop voor de veertiende keer nationaal kampioen en wint met De Treffers de Europacup. Is dat dan de einddatum van haar loopbaan?
Misschien van haar tafeltenniscarrière na 2 keer Europees Kampioen te zijn geworden, meerdere keren winnaar van de Top 12 te zijn, kampioen van Engeland in 1995 en van Rusland in 1998 te worden.
Het is tijd voor een tweede carrière. Als schrijfster begon ze met een boekje over haar ervaringen in China, als columnist voor het AD en als redacteur voor de interviewprogramma's van Martin Simek. In de herfst van 2006 vertrekt ze naar China om daar als correspondent voor NRC-Handelsblad te schrijven. Dat deed ze tot in 2009, en sloot haar correspondentschap af met een boek: 1000 dagen in China.

VPRO Marathoninterview - Bettine Vriesekoop: UUR 2

vrijdag 21 juli 2006, 11:41 uur

In 2006 sprak Chris Kijne met Bettine Vriesekoop over grote hoogtes en diepe dalen. Over tafeltennis, haar jeugd, de spartaanse trainingsopvattingen, de breuk met haar coach, de liefde van haar leven, het einde van haar sportcarriere en over een nieuwe journalistieke carriere in China.
-------------------------------------------

De wegen van Bettine Vriesekoop

Op haar veertigste wordt Bettine Vriesekoop voor de veertiende keer nationaal kampioen en wint met De Treffers de Europacup. Is dat dan de einddatum van haar loopbaan?
Misschien van haar tafeltenniscarrière na 2 keer Europees Kampioen te zijn geworden, meerdere keren winnaar van de Top 12 te zijn, kampioen van Engeland in 1995 en van Rusland in 1998 te worden.
Het is tijd voor een tweede carrière. Als schrijfster begon ze met een boekje over haar ervaringen in China, als columnist voor het AD en als redacteur voor de interviewprogramma's van Martin Simek. In de herfst van 2006 vertrekt ze naar China om daar als correspondent voor NRC-Handelsblad te schrijven. Dat deed ze tot in 2009, en sloot haar correspondentschap af met een boek: 1000 dagen in China.

VPRO Marathoninterview - Bettine Vriesekoop: UUR 1

vrijdag 21 juli 2006, 11:39 uur

In 2006 sprak Chris Kijne met Bettine Vriesekoop over grote hoogtes en diepe dalen. Over tafeltennis, haar jeugd, de spartaanse trainingsopvattingen, de breuk met haar coach, de liefde van haar leven, het einde van haar sportcarriere en over een nieuwe journalistieke carriere in China.
-------------------------------------------

De wegen van Bettine Vriesekoop

Op haar veertigste wordt Bettine Vriesekoop voor de veertiende keer nationaal kampioen en wint met De Treffers de Europacup. Is dat dan de einddatum van haar loopbaan?
Misschien van haar tafeltenniscarrière na 2 keer Europees Kampioen te zijn geworden, meerdere keren winnaar van de Top 12 te zijn, kampioen van Engeland in 1995 en van Rusland in 1998 te worden.
Het is tijd voor een tweede carrière. Als schrijfster begon ze met een boekje over haar ervaringen in China, als columnist voor het AD en als redacteur voor de interviewprogramma's van Martin Simek. In de herfst van 2006 vertrekt ze naar China om daar als correspondent voor NRC-Handelsblad te schrijven. Dat deed ze tot in 2009, en sloot haar correspondentschap af met een boek: 1000 dagen in China.

VPRO Marathoninterview - Gerard Spong: UUR 3

vrijdag 14 juli 2006, 10:57 uur

Zaken waarin Spong optrad waren het ‘Octopus’-proces tegen ‘De Hakkelaar’, de zaak tegen voetballer Patrick Kluivert en tegen de arts die als eerste voor euthanasie werd aangeklaagd. Maar ook over Bouterse en Wilders komt hij scherp uit de hoek. In de zomer van 2006 legde hij een en ander uit aan Djoeke Veeninga.

En verder:
Spong (Paramaribo, 1946) is strafrechtadvocaat en in het bijzonder gespecialiseerd in cassatiezaken.

Meester Spong
Meer dan twintig jaar lang vormde hij samen met Micha Wladimiroff het advocatenkantoor Wladimiroff & Spong Advocaten.
Daarna heeft hij een nieuwe kantoorgenoot gevonden in Oscar Hammerstein. Spong en Hammerstein traden samen op in een aantal zaken rond de Lijst Pim Fortuyn.
Ondertussen is hij alleen de baas van zijn eigen toko met filialen in Amsterdam en Haarlem. Opmerkelijke zaken waarin Spong als advocaat optrad waren bijvoorbeeld het zogeheten 'Octopus'-proces tegen Johan V. alias 'De Hakkelaar', de zaak tegen voetballer Patrick Kluivert en de zaak tegen de eerste arts die wegens euthanasie werd aangeklaagd.

VPRO Marathoninterview - Gerard Spong: UUR 2

vrijdag 14 juli 2006, 10:56 uur

Zaken waarin Spong optrad waren het ‘Octopus’-proces tegen ‘De Hakkelaar’, de zaak tegen voetballer Patrick Kluivert en tegen de arts die als eerste voor euthanasie werd aangeklaagd. Maar ook over Bouterse en Wilders komt hij scherp uit de hoek. In de zomer van 2006 legde hij een en ander uit aan Djoeke Veeninga.

En verder:
Spong (Paramaribo, 1946) is strafrechtadvocaat en in het bijzonder gespecialiseerd in cassatiezaken.

Meester Spong
Meer dan twintig jaar lang vormde hij samen met Micha Wladimiroff het advocatenkantoor Wladimiroff & Spong Advocaten.
Daarna heeft hij een nieuwe kantoorgenoot gevonden in Oscar Hammerstein. Spong en Hammerstein traden samen op in een aantal zaken rond de Lijst Pim Fortuyn.
Ondertussen is hij alleen de baas van zijn eigen toko met filialen in Amsterdam en Haarlem. Opmerkelijke zaken waarin Spong als advocaat optrad waren bijvoorbeeld het zogeheten 'Octopus'-proces tegen Johan V. alias 'De Hakkelaar', de zaak tegen voetballer Patrick Kluivert en de zaak tegen de eerste arts die wegens euthanasie werd aangeklaagd.

VPRO Marathoninterview - Gerard Spong: UUR 1

vrijdag 14 juli 2006, 10:55 uur

Zaken waarin Spong optrad waren het ‘Octopus’-proces tegen ‘De Hakkelaar’, de zaak tegen voetballer Patrick Kluivert en tegen de arts die als eerste voor euthanasie werd aangeklaagd. Maar ook over Bouterse en Wilders komt hij scherp uit de hoek. In de zomer van 2006 legde hij een en ander uit aan Djoeke Veeninga.

En verder:
Spong (Paramaribo, 1946) is strafrechtadvocaat en in het bijzonder gespecialiseerd in cassatiezaken.

Meester Spong
Meer dan twintig jaar lang vormde hij samen met Micha Wladimiroff het advocatenkantoor Wladimiroff & Spong Advocaten.
Daarna heeft hij een nieuwe kantoorgenoot gevonden in Oscar Hammerstein. Spong en Hammerstein traden samen op in een aantal zaken rond de Lijst Pim Fortuyn.
Ondertussen is hij alleen de baas van zijn eigen toko met filialen in Amsterdam en Haarlem. Opmerkelijke zaken waarin Spong als advocaat optrad waren bijvoorbeeld het zogeheten 'Octopus'-proces tegen Johan V. alias 'De Hakkelaar', de zaak tegen voetballer Patrick Kluivert en de zaak tegen de eerste arts die wegens euthanasie werd aangeklaagd.

VPRO Marathoninterview - Maurice de Hond: UUR 3

dinsdag 11 juli 2006, 09:50 uur

Opiniepeiler, voetbalkenner en internetondernemer Maurice de Hond is altijd in het nieuws door zijn kamerzetelpeilingen. In 2006 nam hij het op voor een veroordeelde in een moordzaak.

Drie uur lang danst interviewer Hans Simonse met Maurice de Hond door diens leven en werk.
Een dans waarbij het, gezien de karakters van beide heren, vrijwel onmogelijk is de Hond niet af en toe een beetje voor de voeten te lopen. Of misschien zelfs eens een stok tussen de benen te steken. Al is het maar om hem te dwingen ergens echt bij stil te staan.
------------------------------------------

Wat bezielt Maurice de Hond?

Wat bezielt Nederlands bekendste opiniepeiler? Wat bezielt Nederlands bekendste opiniepeiler om dwars tegen alles en iedereen in, een door de rechter voor moord veroordeelde man vrij te pleiten en dan ook nog ijskoud een andere man aan te wijzen als de dader?
Is dat oprechte zorg over een mogelijk rechtelijke dwaling of is het ordinaire publiciteitsgeilheid?
Wat bezielt de 58-jarige Maurice de Hond? Om die vraag draait het de komende 3 uur in het marathon-interview. Maar we spreken niet alleen over de Deventer moordzaak. Ook de opvattingen van Maurice de Hond over de in zijn ogen tanende kwaliteit van de democratie, zijn rol als profeet van nieuwe technologie en zijn soms dramatische privé-leven staan op het menu. Wat zal er eigenlijk wel onbesproken blijven als je drie uur lang een microfoon voor Maurice de Hond houdt. Overal heeft hij een mening over.
Zelf wordt de Hond liever niet door critici voor de voeten gelopen. Zelden komt de Hond kwetsbaar over. Zelfs niet als hij vertelt over de nodige rampen die zijn familieleven binnendrongen. Liever verhaald hij over iets positiefs, bijvoorbeeld zijn onlangs gesloten derde huwelijk en hoe hij leerde dansen.

VPRO Marathoninterview - Maurice de Hond: UUR 2

dinsdag 11 juli 2006, 09:49 uur

Opiniepeiler, voetbalkenner en internetondernemer Maurice de Hond is altijd in het nieuws door zijn kamerzetelpeilingen. In 2006 nam hij het op voor een veroordeelde in een moordzaak.

Drie uur lang danst interviewer Hans Simonse met Maurice de Hond door diens leven en werk.
Een dans waarbij het, gezien de karakters van beide heren, vrijwel onmogelijk is de Hond niet af en toe een beetje voor de voeten te lopen. Of misschien zelfs eens een stok tussen de benen te steken. Al is het maar om hem te dwingen ergens echt bij stil te staan.
------------------------------------------

Wat bezielt Maurice de Hond?

Wat bezielt Nederlands bekendste opiniepeiler? Wat bezielt Nederlands bekendste opiniepeiler om dwars tegen alles en iedereen in, een door de rechter voor moord veroordeelde man vrij te pleiten en dan ook nog ijskoud een andere man aan te wijzen als de dader?
Is dat oprechte zorg over een mogelijk rechtelijke dwaling of is het ordinaire publiciteitsgeilheid?
Wat bezielt de 58-jarige Maurice de Hond? Om die vraag draait het de komende 3 uur in het marathon-interview. Maar we spreken niet alleen over de Deventer moordzaak. Ook de opvattingen van Maurice de Hond over de in zijn ogen tanende kwaliteit van de democratie, zijn rol als profeet van nieuwe technologie en zijn soms dramatische privé-leven staan op het menu. Wat zal er eigenlijk wel onbesproken blijven als je drie uur lang een microfoon voor Maurice de Hond houdt. Overal heeft hij een mening over.
Zelf wordt de Hond liever niet door critici voor de voeten gelopen. Zelden komt de Hond kwetsbaar over. Zelfs niet als hij vertelt over de nodige rampen die zijn familieleven binnendrongen. Liever verhaald hij over iets positiefs, bijvoorbeeld zijn onlangs gesloten derde huwelijk en hoe hij leerde dansen.

VPRO Marathoninterview - Maurice de Hond: UUR 1

dinsdag 11 juli 2006, 09:47 uur

Opiniepeiler, voetbalkenner en internetondernemer Maurice de Hond is altijd in het nieuws door zijn kamerzetelpeilingen. In 2006 nam hij het op voor een veroordeelde in een moordzaak.

Drie uur lang danst interviewer Hans Simonse met Maurice de Hond door diens leven en werk.
Een dans waarbij het, gezien de karakters van beide heren, vrijwel onmogelijk is de Hond niet af en toe een beetje voor de voeten te lopen. Of misschien zelfs eens een stok tussen de benen te steken. Al is het maar om hem te dwingen ergens echt bij stil te staan.
------------------------------------------

Wat bezielt Maurice de Hond?

Wat bezielt Nederlands bekendste opiniepeiler? Wat bezielt Nederlands bekendste opiniepeiler om dwars tegen alles en iedereen in, een door de rechter voor moord veroordeelde man vrij te pleiten en dan ook nog ijskoud een andere man aan te wijzen als de dader?
Is dat oprechte zorg over een mogelijk rechtelijke dwaling of is het ordinaire publiciteitsgeilheid?
Wat bezielt de 58-jarige Maurice de Hond? Om die vraag draait het de komende 3 uur in het marathon-interview. Maar we spreken niet alleen over de Deventer moordzaak. Ook de opvattingen van Maurice de Hond over de in zijn ogen tanende kwaliteit van de democratie, zijn rol als profeet van nieuwe technologie en zijn soms dramatische privé-leven staan op het menu. Wat zal er eigenlijk wel onbesproken blijven als je drie uur lang een microfoon voor Maurice de Hond houdt. Overal heeft hij een mening over.
Zelf wordt de Hond liever niet door critici voor de voeten gelopen. Zelden komt de Hond kwetsbaar over. Zelfs niet als hij vertelt over de nodige rampen die zijn familieleven binnendrongen. Liever verhaald hij over iets positiefs, bijvoorbeeld zijn onlangs gesloten derde huwelijk en hoe hij leerde dansen.

VPRO Marathoninterview - K. Schippers: UUR 3

vrijdag 7 juli 2006, 14:29 uur

Gerard Stigter, voor de lezende mens K. Schippers, ontving in 2006 de Libris Literatuurprijs voor zijn roman ‘ Waar was je nou’. Wim Brands sprak met hem.

VPRO Marathoninterview - K. Schippers: UUR 2

vrijdag 7 juli 2006, 14:28 uur

Gerard Stigter, voor de lezende mens K. Schippers, ontving in 2006 de Libris Literatuurprijs voor zijn roman ‘ Waar was je nou’. Wim Brands sprak met hem.

VPRO Marathoninterview - K. Schippers: UUR 1

vrijdag 7 juli 2006, 14:21 uur

Gerard Stigter, voor de lezende mens K. Schippers, ontving in 2006 de Libris Literatuurprijs voor zijn roman ‘ Waar was je nou’. Wim Brands sprak met hem.

VPRO Marathoninterview - A.J. Heerma van Voss: uur 3

woensdag 29 maart 2006, 14:15 uur

Zo voelen ze zich in het echt natuurlijk ook. Overgeleverd.

Arend Jan Heerma van Voss, regelmatig interviewer in het marathoninterview, is bij zijn afscheid als radiochef zelf de ondervraagde. Zijn afscheid komt na 16 jaar functionele bemoeienis met de VPRO, als voorzitter van de vereniging en als hoofdredacteur radio. Daarvoor was hij hoofdredacteur bij het Maandblad voor geestelijke volksgezondheid en hoofdredacteur bij weekblad de Haagse Post.
Drie huwelijken en wat scharrels, zo vat hij zijn carrière samen, en de scharrels zijn dan onder andere zijn gespeelde rollen voor radio en tv en de marathoninterviews. Djoeke Veeninga praat met hem over deze carrière, over de teloorgang van de VPRO in het publieke omroep bestel, over zijn liefde voor radio, taal en muziek, over verantwoordelijkheid en speelsheid en over de erfenis van de jeugd.
De opname is gemaakt op 15 maart 2006.

VPRO Marathoninterview - A.J. Heerma van Voss: uur 2

woensdag 29 maart 2006, 14:14 uur

Zo voelen ze zich in het echt natuurlijk ook. Overgeleverd.

Arend Jan Heerma van Voss, regelmatig interviewer in het marathoninterview, is bij zijn afscheid als radiochef zelf de ondervraagde. Zijn afscheid komt na 16 jaar functionele bemoeienis met de VPRO, als voorzitter van de vereniging en als hoofdredacteur radio. Daarvoor was hij hoofdredacteur bij het Maandblad voor geestelijke volksgezondheid en hoofdredacteur bij weekblad de Haagse Post.
Drie huwelijken en wat scharrels, zo vat hij zijn carrière samen, en de scharrels zijn dan onder andere zijn gespeelde rollen voor radio en tv en de marathoninterviews. Djoeke Veeninga praat met hem over deze carrière, over de teloorgang van de VPRO in het publieke omroep bestel, over zijn liefde voor radio, taal en muziek, over verantwoordelijkheid en speelsheid en over de erfenis van de jeugd.
De opname is gemaakt op 15 maart 2006.

VPRO Marathoninterview - A.J. Heerma van Voss: uur 1

woensdag 29 maart 2006, 14:13 uur

Zo voelen ze zich in het echt natuurlijk ook. Overgeleverd.

Arend Jan Heerma van Voss, regelmatig interviewer in het marathoninterview, is bij zijn afscheid als radiochef zelf de ondervraagde. Zijn afscheid komt na 16 jaar functionele bemoeienis met de VPRO, als voorzitter van de vereniging en als hoofdredacteur radio. Daarvoor was hij hoofdredacteur bij het Maandblad voor geestelijke volksgezondheid en hoofdredacteur bij weekblad de Haagse Post.
Drie huwelijken en wat scharrels, zo vat hij zijn carrière samen, en de scharrels zijn dan onder andere zijn gespeelde rollen voor radio en tv en de marathoninterviews. Djoeke Veeninga praat met hem over deze carrière, over de teloorgang van de VPRO in het publieke omroep bestel, over zijn liefde voor radio, taal en muziek, over verantwoordelijkheid en speelsheid en over de erfenis van de jeugd.
De opname is gemaakt op 15 maart 2006.

VPRO Marathoninterview - Dorien Pessers: uur 1

donderdag 23 maart 2006, 11:13 uur

Prof. dr. Dorien Pessers besprak in haar aanvangsrede bij de Vrije Universiteit over de verschuiving van ‘Vadertje Staat’, de patriarchale, autoritaire, formalistische staat naar de communicatieve, faciliterende, gedogende, luisterende, responsieve en interactieve overheid als een ‘Big Mother’. En signaleerde gevaar! Reden voor A.J. Heerma van Voss om deze waarschuwing in drie uur radio nog eens door te nemen.

VPRO Marathoninterview - Herre Kingma: uur 3

vrijdag 30 december 2005, 15:32 uur

Herre Kingma twitterde ooit dat hij “iedereen met iedereen wil verbinden. Maar verbinden is ook verband aanleggen, dat moet wel op een schoon wondbed, dus eerst poetsen!”
In 2005 sprak hij drie uur lang, en maakte schoonschip met Hans Simons op Radio1 bij de VPRO.

Herre Kingma was inspecteur-generaal van de Inspectie voor de Gezondheidszorg en één van de machtigste mannen in de gezondheidszorg.

Hij leerde de gezondheidszorg van een geheel andere kant kennen toen hij kanker kreeg en hij een jaar niet kon werken. Als Inspecteur wordt hij extern gewaardeerd onder andere door zijn consumentgerichte aanpak; intern bekritiseerd door de wijze waarop hij de inspectie intern aanstuurt.
------------------------------------

Herre Kingma

De inspecteur-generaal van de Inspectie voor de Gezondheidszorg en één van de machtigste mannen in de gezondheidszorg, nam in 2005 afscheid. Hij werd bestuursvoorzitter van ziekenhuis Spectrum Twente in Enschede.
Kingma heeft een interessante carrière achter de rug. Cardioloog, voorzitter van de vakbond van medisch specialisten De Orde, en hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen.

VPRO Marathoninterview - Herre Kingma: uur 2

vrijdag 30 december 2005, 15:31 uur

Herre Kingma twitterde ooit dat hij “iedereen met iedereen wil verbinden. Maar verbinden is ook verband aanleggen, dat moet wel op een schoon wondbed, dus eerst poetsen!”
In 2005 sprak hij drie uur lang, en maakte schoonschip met Hans Simons op Radio1 bij de VPRO.

Herre Kingma was inspecteur-generaal van de Inspectie voor de Gezondheidszorg en één van de machtigste mannen in de gezondheidszorg.

Hij leerde de gezondheidszorg van een geheel andere kant kennen toen hij kanker kreeg en hij een jaar niet kon werken. Als Inspecteur wordt hij extern gewaardeerd onder andere door zijn consumentgerichte aanpak; intern bekritiseerd door de wijze waarop hij de inspectie intern aanstuurt.
------------------------------------

Herre Kingma

De inspecteur-generaal van de Inspectie voor de Gezondheidszorg en één van de machtigste mannen in de gezondheidszorg, nam in 2005 afscheid. Hij werd bestuursvoorzitter van ziekenhuis Spectrum Twente in Enschede.
Kingma heeft een interessante carrière achter de rug. Cardioloog, voorzitter van de vakbond van medisch specialisten De Orde, en hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen.

VPRO Marathoninterview - Herre Kingma: uur 1

vrijdag 30 december 2005, 15:29 uur

Herre Kingma twitterde ooit dat hij “iedereen met iedereen wil verbinden. Maar verbinden is ook verband aanleggen, dat moet wel op een schoon wondbed, dus eerst poetsen!”
In 2005 sprak hij drie uur lang, en maakte schoonschip met Hans Simons op Radio1 bij de VPRO.

Herre Kingma was inspecteur-generaal van de Inspectie voor de Gezondheidszorg en één van de machtigste mannen in de gezondheidszorg.

Hij leerde de gezondheidszorg van een geheel andere kant kennen toen hij kanker kreeg en hij een jaar niet kon werken. Als Inspecteur wordt hij extern gewaardeerd onder andere door zijn consumentgerichte aanpak; intern bekritiseerd door de wijze waarop hij de inspectie intern aanstuurt.
------------------------------------

Herre Kingma

De inspecteur-generaal van de Inspectie voor de Gezondheidszorg en één van de machtigste mannen in de gezondheidszorg, nam in 2005 afscheid. Hij werd bestuursvoorzitter van ziekenhuis Spectrum Twente in Enschede.
Kingma heeft een interessante carrière achter de rug. Cardioloog, voorzitter van de vakbond van medisch specialisten De Orde, en hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen.

VPRO Marathoninterview - Dorien Pessers: uur 3

vrijdag 23 december 2005, 13:27 uur

Prof. dr. Dorien Pessers besprak in haar aanvangsrede bij de Vrije Universiteit over de verschuiving van ‘Vadertje Staat’, de patriarchale, autoritaire, formalistische staat naar de communicatieve, faciliterende, gedogende, luisterende, responsieve en interactieve overheid als een ‘Big Mother’. En signaleerde gevaar! Reden voor A.J. Heerma van Voss om deze waarschuwing in drie uur radio nog eens door te nemen.

VPRO Marathoninterview - Dorien Pessers: uur 2

vrijdag 23 december 2005, 13:27 uur

Prof. dr. Dorien Pessers besprak in haar aanvangsrede bij de Vrije Universiteit over de verschuiving van ‘Vadertje Staat’, de patriarchale, autoritaire, formalistische staat naar de communicatieve, faciliterende, gedogende, luisterende, responsieve en interactieve overheid als een ‘Big Mother’. En signaleerde gevaar! Reden voor A.J. Heerma van Voss om deze waarschuwing in drie uur radio nog eens door te nemen.

VPRO Marathoninterview - Thomas Rosenboom: UUR 1

vrijdag 29 juli 2005, 11:38 uur

Wat drijft Thomas Rosenboom om zo diep de geschiedenis in te duiken en waar komt toch die fascinatie met uitwerpselen vandaan?

Hij speelt graag met archaische woorden en zinsconstructies, neemt ons mee naar vroegere tijden en houdt ons geboeid zodat wij zijn boeken niet weg kunnen leggen. Rosenboom werd in 2005 door Wim Brands aan de tand gevoeld over zijn motieven.
gesprek met de auteur van de historische romans 'Gewassen vlees' en 'Publieke werken'.

VPRO Marathoninterview - Thomas Rosenboom: UUR 2

vrijdag 29 juli 2005, 11:29 uur

Wat drijft Thomas Rosenboom om zo diep de geschiedenis in te duiken en waar komt toch die fascinatie met uitwerpselen vandaan?

Hij speelt graag met archaische woorden en zinsconstructies, neemt ons mee naar vroegere tijden en houdt ons geboeid zodat wij zijn boeken niet weg kunnen leggen. Rosenboom werd in 2005 door Wim Brands aan de tand gevoeld over zijn motieven.
gesprek met de auteur van de historische romans 'Gewassen vlees' en 'Publieke werken'.

VPRO Marathoninterview - Thomas Rosenboom: UUR 3

vrijdag 29 juli 2005, 11:28 uur

Wat drijft Thomas Rosenboom om zo diep de geschiedenis in te duiken en waar komt toch die fascinatie met uitwerpselen vandaan?

Hij speelt graag met archaische woorden en zinsconstructies, neemt ons mee naar vroegere tijden en houdt ons geboeid zodat wij zijn boeken niet weg kunnen leggen. Rosenboom werd in 2005 door Wim Brands aan de tand gevoeld over zijn motieven.
gesprek met de auteur van de historische romans 'Gewassen vlees' en 'Publieke werken'.

VPRO Marathoninterview - Hannah Belliot: UUR 3

vrijdag 22 juli 2005, 09:46 uur

In 2006 verdween Hannah Belliot uit het politieke speelveld van Amsterdam en kondigde aan dat ze zich weer met toneel zou gaan bezighouden.
Het jaar ervoor was ze nog volop aan de macht in Amsterdam als wethouder van Zorg, Cultuur, Lokale media en Monumenten. Reden voor een goed gesprek met Djoeke Veeninga.

VPRO Marathoninterview - Hannah Belliot: UUR 2

vrijdag 22 juli 2005, 09:46 uur

In 2006 verdween Hannah Belliot uit het politieke speelveld van Amsterdam en kondigde aan dat ze zich weer met toneel zou gaan bezighouden.
Het jaar ervoor was ze nog volop aan de macht in Amsterdam als wethouder van Zorg, Cultuur, Lokale media en Monumenten. Reden voor een goed gesprek met Djoeke Veeninga.

VPRO Marathoninterview - Hannah Belliot: UUR 1

vrijdag 22 juli 2005, 09:44 uur

In 2006 verdween Hannah Belliot uit het politieke speelveld van Amsterdam en kondigde aan dat ze zich weer met toneel zou gaan bezighouden.
Het jaar ervoor was ze nog volop aan de macht in Amsterdam als wethouder van Zorg, Cultuur, Lokale media en Monumenten. Reden voor een goed gesprek met Djoeke Veeninga.

VPRO Marathoninterview - Guus Hiddink : UUR 2

vrijdag 15 juli 2005, 14:01 uur

Vanuit Seoul: Drie uur lang durend gesprek met de voetbalcoach van Oranje, Zuid-Korea, PSV en nog veel meer.

Guus Hiddink werd, door de overwinning van PSV op Willem II in de strijd om de Nederlandse beker, in 2004 de succesvolste coach in de geschiedenis van het Nederlandse voetbal. Zijn collega-trainers waardeerden deze prestatie met de Rinus Michels Award, voor beste trainer van het seizoen, waarin hij met PSV niet alleen opnieuw de ‘dubbel’ pakte maar ook de halve finale van de Champions League haalde.

Hiddink, geboren in Varsseveld in 1946, vierde zijn grootste successen als coach echter buiten onze landsgrenzen. Hij was werkzaam bij Fehnerbace, Valencia, Real Madrid (wereldbeker 1998) en Real Betis Sevilla. Maar vooral zijn prestatie als bondscoach van Zuid Korea, waarmee hij in 2002 de halve finale van het Wereldkampioenschap behaalde was sensationeel. Sindsdien wordt hij in het land als een ware halfgod vereerd.

VPRO Marathoninterview - Guus Hiddink: UUR 3

vrijdag 15 juli 2005, 14:01 uur

Vanuit Seoul: Drie uur lang durend gesprek met de voetbalcoach van Oranje, Zuid-Korea, PSV en nog veel meer.

Guus Hiddink werd, door de overwinning van PSV op Willem II in de strijd om de Nederlandse beker, in 2004 de succesvolste coach in de geschiedenis van het Nederlandse voetbal. Zijn collega-trainers waardeerden deze prestatie met de Rinus Michels Award, voor beste trainer van het seizoen, waarin hij met PSV niet alleen opnieuw de ‘dubbel’ pakte maar ook de halve finale van de Champions League haalde.

Hiddink, geboren in Varsseveld in 1946, vierde zijn grootste successen als coach echter buiten onze landsgrenzen. Hij was werkzaam bij Fehnerbace, Valencia, Real Madrid (wereldbeker 1998) en Real Betis Sevilla. Maar vooral zijn prestatie als bondscoach van Zuid Korea, waarmee hij in 2002 de halve finale van het Wereldkampioenschap behaalde was sensationeel. Sindsdien wordt hij in het land als een ware halfgod vereerd.

VPRO Marathoninterview - Guus Hiddink: UUR 1

vrijdag 15 juli 2005, 13:50 uur

Vanuit Seoul: Drie uur lang durend gesprek met de voetbalcoach van Oranje, Zuid-Korea, PSV en nog veel meer.

Guus Hiddink werd, door de overwinning van PSV op Willem II in de strijd om de Nederlandse beker, in 2004 de succesvolste coach in de geschiedenis van het Nederlandse voetbal. Zijn collega-trainers waardeerden deze prestatie met de Rinus Michels Award, voor beste trainer van het seizoen, waarin hij met PSV niet alleen opnieuw de ‘dubbel’ pakte maar ook de halve finale van de Champions League haalde.

Hiddink, geboren in Varsseveld in 1946, vierde zijn grootste successen als coach echter buiten onze landsgrenzen. Hij was werkzaam bij Fehnerbace, Valencia, Real Madrid (wereldbeker 1998) en Real Betis Sevilla. Maar vooral zijn prestatie als bondscoach van Zuid Korea, waarmee hij in 2002 de halve finale van het Wereldkampioenschap behaalde was sensationeel. Sindsdien wordt hij in het land als een ware halfgod vereerd.

VPRO Marathoninterview - Hans Boutellier: UUR 2

dinsdag 5 juli 2005, 13:37 uur

Gesprek met Hans Boutellier, directeur van het Verwey-Jonker Instituut
Hij studeerde eind jaren zeventig af als sociaal-psycholoog aan de Vrije Universiteit op het onderwerp ‘jeugdcriminaliteit en heropvoeding’. Hij heeft zich sindsdien vrijwel onafgebroken beziggehouden met (jeugd)criminaliteit, veiligheid, publieke moraal en strafrecht.
Boutellier publiceerde in 2002 het boek ‘De veiligheidsutopie; hedendaags onbehagen en verlangen rond misdaad en straf’.
Sinds 2003 is hij algemeen directeur van het Verwey-Jonker Instituut te Utrecht. In 2005 sprak hij met A.J. Heerma van Voss.

------------------------------
CV van de heer Boutellier

Boutellier schreef tal van publicaties, waaronder zijn proefschrift (1993) Solidariteit en slachtofferschap.
Hij was lang verbonden aan het WODC van het Ministerie van Justitie en verdiepte zich als hoofdredacteur van Justitiële verkenningen en van het European Journal on Criminal Policy and Research in velerlei aspecten van de justitiële organisatie en veiligheidsproblematiek. Vervolgens was hij op hetzelfde departement strategisch beleidsadviseur. Boutellier publiceerde in 2002 het boek 'De veiligheidsutopie; hedendaags onbehagen en verlangen rond misdaad en straf', dat in 2004 ook in het engels werd uitgegeven.

Sinds 1 augustus 2003 is Boutellier algemeen directeur van het Verwey-Jonker Instituut te Utrecht. Dit instituut verricht onderzoek naar maatschappelijke vraagstukken, onder andere met betrekking tot veiligheid, leefbaarheid, opvoeding, integratie en welzijn. Daarnaast bekleedt hij sinds 1 april 2004 de bijzondere leerstoel Politie- en veiligheidsstudies aan de Faculteit Sociale wetenschappen van de Vrije Universiteit te Amsterdam.

VPRO Marathoninterview - Hans Boutellier: UUR 3

dinsdag 5 juli 2005, 13:37 uur

Gesprek met Hans Boutellier, directeur van het Verwey-Jonker Instituut
Hij studeerde eind jaren zeventig af als sociaal-psycholoog aan de Vrije Universiteit op het onderwerp ‘jeugdcriminaliteit en heropvoeding’. Hij heeft zich sindsdien vrijwel onafgebroken beziggehouden met (jeugd)criminaliteit, veiligheid, publieke moraal en strafrecht.
Boutellier publiceerde in 2002 het boek ‘De veiligheidsutopie; hedendaags onbehagen en verlangen rond misdaad en straf’.
Sinds 2003 is hij algemeen directeur van het Verwey-Jonker Instituut te Utrecht. In 2005 sprak hij met A.J. Heerma van Voss.

------------------------------
CV van de heer Boutellier

Boutellier schreef tal van publicaties, waaronder zijn proefschrift (1993) Solidariteit en slachtofferschap.
Hij was lang verbonden aan het WODC van het Ministerie van Justitie en verdiepte zich als hoofdredacteur van Justitiële verkenningen en van het European Journal on Criminal Policy and Research in velerlei aspecten van de justitiële organisatie en veiligheidsproblematiek. Vervolgens was hij op hetzelfde departement strategisch beleidsadviseur. Boutellier publiceerde in 2002 het boek 'De veiligheidsutopie; hedendaags onbehagen en verlangen rond misdaad en straf', dat in 2004 ook in het engels werd uitgegeven.

Sinds 1 augustus 2003 is Boutellier algemeen directeur van het Verwey-Jonker Instituut te Utrecht. Dit instituut verricht onderzoek naar maatschappelijke vraagstukken, onder andere met betrekking tot veiligheid, leefbaarheid, opvoeding, integratie en welzijn. Daarnaast bekleedt hij sinds 1 april 2004 de bijzondere leerstoel Politie- en veiligheidsstudies aan de Faculteit Sociale wetenschappen van de Vrije Universiteit te Amsterdam.

VPRO Marathoninterview - Hans Boutellier: UUR 1

dinsdag 5 juli 2005, 13:28 uur

Gesprek met Hans Boutellier, directeur van het Verwey-Jonker Instituut
Hij studeerde eind jaren zeventig af als sociaal-psycholoog aan de Vrije Universiteit op het onderwerp ‘jeugdcriminaliteit en heropvoeding’. Hij heeft zich sindsdien vrijwel onafgebroken beziggehouden met (jeugd)criminaliteit, veiligheid, publieke moraal en strafrecht.
Boutellier publiceerde in 2002 het boek ‘De veiligheidsutopie; hedendaags onbehagen en verlangen rond misdaad en straf’.
Sinds 2003 is hij algemeen directeur van het Verwey-Jonker Instituut te Utrecht. In 2005 sprak hij met A.J. Heerma van Voss.

------------------------------
CV van de heer Boutellier

Boutellier schreef tal van publicaties, waaronder zijn proefschrift (1993) Solidariteit en slachtofferschap.
Hij was lang verbonden aan het WODC van het Ministerie van Justitie en verdiepte zich als hoofdredacteur van Justitiële verkenningen en van het European Journal on Criminal Policy and Research in velerlei aspecten van de justitiële organisatie en veiligheidsproblematiek. Vervolgens was hij op hetzelfde departement strategisch beleidsadviseur. Boutellier publiceerde in 2002 het boek 'De veiligheidsutopie; hedendaags onbehagen en verlangen rond misdaad en straf', dat in 2004 ook in het engels werd uitgegeven.

Sinds 1 augustus 2003 is Boutellier algemeen directeur van het Verwey-Jonker Instituut te Utrecht. Dit instituut verricht onderzoek naar maatschappelijke vraagstukken, onder andere met betrekking tot veiligheid, leefbaarheid, opvoeding, integratie en welzijn. Daarnaast bekleedt hij sinds 1 april 2004 de bijzondere leerstoel Politie- en veiligheidsstudies aan de Faculteit Sociale wetenschappen van de Vrije Universiteit te Amsterdam.

VPRO Marathoninterview - Marcel van Dam: UUR 2

vrijdag 1 juli 2005, 13:11 uur

Lang gesprek met de columnist en opiniemaker, die voorheen PvdA-politicus en voorzitter van de VARA was. Elles de Bruin nodigde de oud-minister uit voor dit gesprek op de VPRO-radio.
In 1969 begon van Dam bij de VARA, hij werd ombudsman. Dat leidde tot grote populariteit, waardoor zijn positie binnen de PvdA sterk werd. Zijn bekendste rollen in de PvdA waren tijdens het Kabinet-Den Uyl als staatssecretaris Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (1973-1977) en als Minister van Volkshuisvesting in het kabinet Den Uyl/van Agt (1981/1982).

Bij de VARA werkte Marcel mee aan Radio- en televisieprogramma’s als: "De Rooie Haan", "De Achterkant van het Gelijk", "Achter het Nieuws" en het "Lagerhuis".
-----------------------------------

Biografie van Marcel van Dam

Van Dam was de eerste ombudsman; presentator van "De achterkant van het gelijk"; VARA-voorzitter en directeur; presentator van "Het lagerhuis". Op 30 januari '38 werd Marcel Parcifal Arthur van Dam geboren in een Utrechts gezin van negen kinderen.
Vader politierechercheur, moeder 'een heilige'. Ondanks de streng beleden katholieke leer is het gezin harmonieus. Wanneer twee van Marcel broers boven overlijden voelt hij zijn positie als een isolement, waaruit hij zich redt door zich breed te maken. In de arbeidersbuurt waar hij opgroeit leert hij zich als straatvechter staande te houden: "ik ben van nature agressief". Op school leidt zijn ongeduldige houding tot lage cijfers voor gedrag. Tijdens de Tweede Wereldoorlog valt het gezin uiteen. Vader weigert consequent joden te arresteren en gaat in het verzet. Het gezin moet de rest van de oorlog verspreid onderduiken. Van Dam gaat in 1957 in Utrecht rechten en later sociologie studeren. In 1965 doet hij zijn doctoraalexamen. In zijn scriptie onderzoekt hij het verkiezingsgedrag. Op basis van deze studie presenteert hij in 1967 voor de televisie het eerste onderzoek waarbij een voorspelling van einduitslag wordt gegeven. Op 18-jarige leeftijd is Van Dam lid van de Katholieke Volkspartij geworden. Later ontworstelt Van Dam zich van de katholieke kerk, waar hij zich niet langer thuis voelt. Van Dam is twee jaar reserve-officier.
Marcel van Dam is gehuwd met Milou Derks, die hij van jongs af kent. Milou is een dochter van de toenmalige hoofdredacteur van De Tijd. Zij wordt goudsmid en docent aan een kunstopleiding. Het echtpaar heeft twee kinderen: Willemien (1967) en Mark (1969).

PvdA - 1966
Marcel van Dam wordt in 1966 lid van de PvdA. Hij toont zich een politiek denker, die zich meer sterk maakt voor de grote visie dan voor de waan van de dag. Hij schrijft eind van dat jaar een artikel over de PvdA voor Vrij Nederland. Hij wordt opgenomen in de radicale vleugel van de PvdA, Nieuw Links en speelt een belangrijke rol in deze beweging. Van Dam verwijt 'de politiek' teveel op de korte termijn gericht te zijn. In het televisieprogramma "Inburgeren" (1967) wordt Van Dam als Nieuw Links-politicus voor de camera gehaald. "Mies en scène" (1968) is een rechtstreeks praatprogramma, waarin Mies Bouwman bekende en onbekende Nederlanders ontvangt. Marcel van Dam is een van die gasten. Marcel van Dam kandideert zich voor partijsecretaris in het bestuur van de PvdA. Hij wordt niet gekozen. Intussen is Van Dam wetenschappelijk medewerker bij de Wiarda Beckmanstichting. Hij werkt twee jaar voor de WBS. Dan maakt hij de overstap naar de VARA, waar hij in november '69 ombudsman wordt.

VARA televisie | "Ombudsman" - 1969
In 1969 wordt Van Dam benaderd door Tom Pauka, radioman en communicatiestrateeg bij de VARA, met de vraag of hij ombudsman wil worden. Het consumentenprogramma "De ombudsman" is gebaseerd op een Zweeds initiatief. Van Dam eerste optreden is in "Geachte ombudsman". In 1970 gaat het programma "Ombudsman" heten. In de eerste aflevering interviewt Marcel van Dam twee vaders van in een tehuis verblijvende kinderen. De vaders wonen in verschillende gemeenten. Aanleiding is dat de ene gemeente de verblijfkosten wel voor zijn rekening neemt en de andere gemeente niet. Door het programma "Ombudsman" wordt Van Dam binnen de VARA een machtsfactor, omdat hij een bekende Nederlander met grote populariteit is geworden. Hij wordt vaak op straat aangesproken met "Ombudsman, u bent mijn laatste hoop!" of woorden van die strekking. Uiteindelijk wordt Van Dam een kroonprins van PvdA-partijleider Joop den Uyl.

1970
De meest slepende zaak voor Ombudsman Van Dam wordt de Exota-zaak. Deze kwestie over spontaan ontplofte limonadeflessen wordt op 19 december '70 in het gelijknamige radioprogramma wereldkundig gemaakt. In de actualiteitenrubriek "Achter het nieuws" (1971) reageert Van Dam op het verwijt van de fabrikant, chantage uit te oefenen. In hetzelfde "Achter het nieuws" (1980) krijgt de Exota-affaire later opnieuw aandacht als er (gedurende zeer korte tijd) beslag is gelegd op VARA-gebouwen en de woning van Marcel van Dam. Uiteindelijk bepaalt de rechter dat Van Dam een algemeen probleem (ontploffende flessen) niet als een Exota-probleem mag presenteren. In "NOVA" (1996) is er aandacht voor deze rechterlijke uitspraak, waarin ook bepaald wordt dat de VARA zeven miljoen gulden (schadevergoeding plus vanaf 1970 bijgetelde rente) moet betalen. Marcel van Dam blijft tot 1973 ombudsman.

VARA radio
Hoewel iedereen Van Dam van de TV kent, zet hij de eerste stappen van zijn omroeploopbaan bij de radio. In de herfst van 1968 vraagt Tom Pauka aan Van Dam of hij misschien de Amerikaanse presidentsverkiezingen wil verslaan. Twee maanden lang trekt Van Dam door de Verenigde Staten.

Staatssecretaris
Zijn rol als ombudsman versnelt Van Dams politieke loopbaan. Marcel van Dam combineert zijn politiek activiteit met televisiewerk. In het actualiteitenprogramma "Brandpunt" (1971) presenteert hij zich als lid van een links schaduwkabinet.

1973
Tijdens het kabinet-Den Uyl (1973-1977) wordt Van Dam staatssecretaris onder minister Gruyters van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. In een journaaluitzending (1974) start staatssecretaris Van Dam de bouw van honderden woningen nabij het Kurhaus in Scheveningen. In het actualiteitenprogramma "Hier en nu" (1977) wordt de staatssecretaris geïnterviewd over een omstreden verkoop van woningen.

Tweede Kamer - 1977
Tijdens het eerste kabinet Van Agt (1977-1981) zit Van Dam als oppositielid in de Tweede Kamer. Hij maakt in deze tijd naam met zijn plan voor de 25-urige werkweek. Deze werktijdverkorting staat hij voor, omdat economische groei alleen volgens hem de werkloosheid niet zal oplossen. 'Loonsverhoging is diefstal van werk' is een andere omstreden stellingname van de 'Robin Hood' van de PvdA. In 1979 laat Van Dam zich van een andere kant zien door deel te nemen aan het programma "Sterrenslag". Hij komt sportief uit in een team van politici. "Wat voor weer zou het zijn in Den Haag" (1980) is een serie politieke praatprogramma's, gepresenteerd door Paul Witteman. Als Jan Tromp de woningwetgeving onder de loep neemt, is Marcel van Dam als specialist volkshuisvesting van de PvdA een van de geïnterviewden.

Ministerschap - 1981
Hij keert na zijn Kamerlidmaatschap terug op het departement, als minister van Volkshuisvesting in het kabinet Den Uyl/Van Agt. Het kabinet Den Uyl/Van Agt is geen lang leven beschoren: het bestaat van september '81 tot en met mei '82. Van Dam neemt na zijn ministerschap zitting in de kamer. In deze periode is Van Dam geregeld in beeld als opvolger, een van de 'kroonprinsen' van partijleider Den Uyl.

Radio (vervolg)
Begin jaren tachtig wordt Van Dam medewerker van het programma "De stand van zaken". Hij doet in "De rooie haan" een personage: de ongegeneerd rechtse VVD-er De Bruijn. In deze onzachtzinnige scherts laat hij zijn talent voor imitaties blijken.

"De achterkant van het gelijk"
In "De achterkant van het gelijk" (1980) gaat presentator Marcel van Dam op Socratische wijze op zoek naar de grenzen van de ethiek. Volgens deze methode legt Van Dam een deelnemer een fictief en ingewikkeld probleem voor. Het probleem wordt meer en meer toegespitst op de situatie, die de deelnemer meer raakt. Aan de hand van dergelijke verzonnen situaties interviewt hij politiemensen, officieren van justitie en rechters over hun ethiek. Het idee is door de Amerikaanse Ford Foundation en Harvard University ontwikkeld. Een van de redactieleden is Van Dams vriend Hans van Mierlo, de D66-politicus. Voor dit programma wordt Van Dam al het eerste seizoen onderscheiden met de Nipkov-schijf (1981). "De achterkant van het gelijk" betekent Marcel van Dams terugkeer op de televisie.

Incidentele optredens - 1981-1984
Het programma "mei 1981" is een live-programma in het kader van de 1 mei-viering. Marcel van Dam presenteert het samen met Sonja Barend. Vooruitkijkend op de komende kamerverkiezingen (van 26 mei) wordt een imaginair progressief kabinet geformeerd. Ook tijdens de verkiezingen van 1982 is Van Dam op televisie actief. De actualiteitenrubriek "Brandpunt" brengt een crisis in het kabinet in beeld. Te zien is hoe Marcel van Dam op het Binnenhof arriveert. Het programma "Tweede Kamerverkiezingen 1982" heeft in zijn verslaglegging een interview met Marcel van Dam opgenomen. In het programma "Kruisraketten nee" (1983) wordt verslag gedaan van de demonstratie tegen de plaatsingen van nieuwe kernwapens. PvdA politicus Marcel van Dam wordt geïnterviewd. "De alles is anders show" (1984) is een praatprogramma over media. Marcel van Dam wordt aan de tand gevoeld over zijn dubbelrol: hij is behalve politicus ook commentator bij de actualiteitenrubriek "Achter het nieuws". Aan de orde komt de vraag of er een belangenverstrengeling ontstaat als een politicus ook als politiek commentator optreedt. In "Het RSV-drama" (1984) wordt een historisch overzicht gegeven van het ontstaan van de zogeheten RSV-affaire en de parlementaire enquête van die naam. Van Dam is vice-voorzitter van deze enquêtecommissie. Na dertien jaar Den Haag keert Van Dam definitief terug bij de VARA.

VARA-voorzitter - 1986
In 1986 stelt Van Dam zich kandidaat als voorzitter van de VARA. Zijn verkiezing verloopt niet probleemloos, omdat er weerstand is tegen de eis van Van Dam om een directe invloed op het programmabeleid te hebben. Van Dams eerste zorg is de sanering van de beroerde financiële situatie van de VARA. Als 'turn around manager' moet hij de VARA, vanouds een subsidiecultuur, rijp maken voor een bedrijfseconomische cultuur. Bovendien moet hij de traditie van sterk sociaaldemocratisch bestuur herstellen, na een periode van zwak bestuur. Een ontslaggolf in onvermijdelijk. Er volgen reorganisaties en de knip gaat op de beurs. Deze reorganisatie vindt plaats in een stormachtige periode voor het Hilversums omroepbestel. Van Dam ziet de oorzaak van de crisis in het wegvallen van de verzuiling. Hij zet zich in voor een derde net en de verzelfstandiging van de NPS. Eventueel wil hij van de VARA een private omroep maken, met Veronica als eventuele partner. Ondertussen moet de VARA weer kwaliteit voor een breed publiek gaan bieden. Daarvoor moet het af van het imago van ruzie en drammerigheid. Van Dam reist door het land om op VARA-symposia de nieuwe lijn te verdedigen. Hij slaagt erin zowel de programma's als het omroepblad weer in de lift te krijgen. In de periode wordt de VARA de meest bekeken omroep.

Ook realiseert hij concrete samenwerkingsverbanden, zoals het samengaan van "Achter het nieuws" en "NOS-laat" in "NOVA". Naast zijn voorzitterschap neemt Van Dam ook de rol van programmadirecteur tijdelijk waar. In zijn hoedanigheid van NOS bestuurder wordt Van Dam ook NOB-commissaris. Per 1 januari 1988 neemt hij zitting in het dagelijks bestuur van de publieke omroep. Voorts heeft Van Dam zitting in het bestuur van NOZEMA (kabel) en in de raad van toezicht van de STER. In "Stop de persen" (1991), een programma over media, praat Van Dam over een op handen zijnde samenwerking tussen VOO en VARA. Ook bekritiseert hij het vastgelopen omroepbeleid van minister en partijgenote Hedy d'Ancona. Hij verwijt haar, met wanbeleid het omroepbestel kapot te maken. Ook in "Het Capitool" (1996), een programma waarin binnen- en buitenlands nieuws wordt geanalyseerd, spreekt ex-VARA-voorzitter Marcel van Dam over commerciële televisie. Ook pleit hij voor een parlementaire enquête naar het mediabeleid. De NOS-structuur noemt hij 'volstrekt onwerkbaar'. In november 1995 draagt Van Dam het VARA-voorzitterschap over aan zijn opvolgster, Vera Keur.

Programma's tijdens Van Dams voorzitterschap
Tijdens Van Dams voorzitterschap blijft hij een veelgevraagd televisiepersoonlijkheid. Ook presenteert hij het programma "Welbeschouwd" (1987), een maandelijks discussieprogramma over actuele zaken onder zijn voorzitterschap. "Andere tijden" (2001) is een serie wekelijkse programma's, waarin aan de hand van archiefmateriaal en interviews onderwerpen uit de recente geschiedenis worden behandeld. De aflevering, waarin Marcel van Dam als voormalig minister van Volkshuisvesting figureert, is gewijd aan de moeizame opvolging van Joop den Uyl door Wim Kok tussen 1982 en 1986. Aan de orde komen onder meer de weigering van Den Uyl om terug te treden, de mogelijke opvolging door Van der Louw, de val van Den Uyl, de mislukte opvolging door Van Kemenade en de keuze voor Kok als partijleider in 1986. "Slot Rottenberg" (2002) is een veertiendelige serie praatprogramma's, gepresenteerd door Felix Rottenberg. In deze aflevering is Marcel van Dam, columnist en debater in "Het Lagerhuis", te gast. Onderwerp is macht en invloed.

"De achterkant van het gelijk"
In het seizoen 1990-1991' komt "De achterkant van het gelijk" terug op de beeldbuis. Het betekent Van Dams terugkeer als televisiemaker. Ook in 1995 krijgt het programma "De achterkant van het gelijk" opnieuw een plaats in de programmering. Marcel van Dam presenteert deze series programma's, waarin hij door middel van discussie met deskundigen probeert de grenzen van de ethiek te vinden. In de redactie van het programma zitten Hans van Mierlo, Vera Keur, Carla Valentin en Marcel van Dam.

"Het lagerhuis"
"Het lagerhuis" is een wekelijks debating-programma onder leiding van Paul Witteman. In de redactie van "Het lagerhuis" zitten Hans van Mierlo, Vera Keur, Carla Valentin en Marcel van Dam. Van Dam verzorgt de inleiding van de onderwerpen. In de aflevering van "Het Lagerhuis" van 15 februari 1997 gaat Van Dam ook in debat met Pim Fortuyn. Onderwerp is de islamisering van de Nederlandse cultuur. In tegenstelling tot Van Dam vindt Fortuyn dat de islam een bedreiging vormt voor die Nederlandse cultuur. Van Dam twijfelt openlijk aan de kwaliteiten van Fortuyn. "Het Lagerhuis" is uitgebreid met een versie voor de jeugd: "Het jongerenlagerhuis".

VUT - 1995
In 1995 geeft Marcel van Dam de voorzittershamer over aan Vera Keur, de mediadirecteur van de VARA. Hij verhuist naar Putten. Daar ruilt hij drank en sigaren in voor het werk aan zijn tuin. Wel blijft hij programma's maken.

Typering
Van Dam is zelfgenoegzaam, onbreekbaar. Voorts is hij intelligent en een scherp debater. Hij is weinig geduldig en koppig van aard. Uitspraak van Harry Mulisch over zijn vriend Marcel van Dam: "Ik ken weinig mensen wiens imago zo verschilt van wat ze werkelijk zijn."

Prijzen en onderscheidingen
* De Foresterprijs: de zachtmoedigste man van Nederland (1972). Het prijzengeld gaat naar de Stichting VARA Ombudsman.
* De zilveren Nipkovschijf voor "De achterkant van het gelijk" (1981).
* De Zilveren Reissmicrofoon voor het programma "De stand van Zaken" (1984).
* Ridder in de orde van de Nederlandse Leeuw.
* Commandeur in de orde van Oranje Nassau.

Publicaties
* Kijk op de Kiezer (1967).
* De ombudsman (1971).
* De vele gezichten van de waarheid (bundel Volkskrant-columns).
* De opmars der dingen, idem.

# (Versie, oktober 2004)

VPRO Marathoninterview - Marcel van Dam: UUR 3

vrijdag 1 juli 2005, 13:11 uur

Lang gesprek met de columnist en opiniemaker, die voorheen PvdA-politicus en voorzitter van de VARA was. Elles de Bruin nodigde de oud-minister uit voor dit gesprek op de VPRO-radio.
In 1969 begon van Dam bij de VARA, hij werd ombudsman. Dat leidde tot grote populariteit, waardoor zijn positie binnen de PvdA sterk werd. Zijn bekendste rollen in de PvdA waren tijdens het Kabinet-Den Uyl als staatssecretaris Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (1973-1977) en als Minister van Volkshuisvesting in het kabinet Den Uyl/van Agt (1981/1982).

Bij de VARA werkte Marcel mee aan Radio- en televisieprogramma’s als: "De Rooie Haan", "De Achterkant van het Gelijk", "Achter het Nieuws" en het "Lagerhuis".
-----------------------------------

Biografie van Marcel van Dam

Van Dam was de eerste ombudsman; presentator van "De achterkant van het gelijk"; VARA-voorzitter en directeur; presentator van "Het lagerhuis". Op 30 januari '38 werd Marcel Parcifal Arthur van Dam geboren in een Utrechts gezin van negen kinderen.
Vader politierechercheur, moeder 'een heilige'. Ondanks de streng beleden katholieke leer is het gezin harmonieus. Wanneer twee van Marcel broers boven overlijden voelt hij zijn positie als een isolement, waaruit hij zich redt door zich breed te maken. In de arbeidersbuurt waar hij opgroeit leert hij zich als straatvechter staande te houden: "ik ben van nature agressief". Op school leidt zijn ongeduldige houding tot lage cijfers voor gedrag. Tijdens de Tweede Wereldoorlog valt het gezin uiteen. Vader weigert consequent joden te arresteren en gaat in het verzet. Het gezin moet de rest van de oorlog verspreid onderduiken. Van Dam gaat in 1957 in Utrecht rechten en later sociologie studeren. In 1965 doet hij zijn doctoraalexamen. In zijn scriptie onderzoekt hij het verkiezingsgedrag. Op basis van deze studie presenteert hij in 1967 voor de televisie het eerste onderzoek waarbij een voorspelling van einduitslag wordt gegeven. Op 18-jarige leeftijd is Van Dam lid van de Katholieke Volkspartij geworden. Later ontworstelt Van Dam zich van de katholieke kerk, waar hij zich niet langer thuis voelt. Van Dam is twee jaar reserve-officier.
Marcel van Dam is gehuwd met Milou Derks, die hij van jongs af kent. Milou is een dochter van de toenmalige hoofdredacteur van De Tijd. Zij wordt goudsmid en docent aan een kunstopleiding. Het echtpaar heeft twee kinderen: Willemien (1967) en Mark (1969).

PvdA - 1966
Marcel van Dam wordt in 1966 lid van de PvdA. Hij toont zich een politiek denker, die zich meer sterk maakt voor de grote visie dan voor de waan van de dag. Hij schrijft eind van dat jaar een artikel over de PvdA voor Vrij Nederland. Hij wordt opgenomen in de radicale vleugel van de PvdA, Nieuw Links en speelt een belangrijke rol in deze beweging. Van Dam verwijt 'de politiek' teveel op de korte termijn gericht te zijn. In het televisieprogramma "Inburgeren" (1967) wordt Van Dam als Nieuw Links-politicus voor de camera gehaald. "Mies en scène" (1968) is een rechtstreeks praatprogramma, waarin Mies Bouwman bekende en onbekende Nederlanders ontvangt. Marcel van Dam is een van die gasten. Marcel van Dam kandideert zich voor partijsecretaris in het bestuur van de PvdA. Hij wordt niet gekozen. Intussen is Van Dam wetenschappelijk medewerker bij de Wiarda Beckmanstichting. Hij werkt twee jaar voor de WBS. Dan maakt hij de overstap naar de VARA, waar hij in november '69 ombudsman wordt.

VARA televisie | "Ombudsman" - 1969
In 1969 wordt Van Dam benaderd door Tom Pauka, radioman en communicatiestrateeg bij de VARA, met de vraag of hij ombudsman wil worden. Het consumentenprogramma "De ombudsman" is gebaseerd op een Zweeds initiatief. Van Dam eerste optreden is in "Geachte ombudsman". In 1970 gaat het programma "Ombudsman" heten. In de eerste aflevering interviewt Marcel van Dam twee vaders van in een tehuis verblijvende kinderen. De vaders wonen in verschillende gemeenten. Aanleiding is dat de ene gemeente de verblijfkosten wel voor zijn rekening neemt en de andere gemeente niet. Door het programma "Ombudsman" wordt Van Dam binnen de VARA een machtsfactor, omdat hij een bekende Nederlander met grote populariteit is geworden. Hij wordt vaak op straat aangesproken met "Ombudsman, u bent mijn laatste hoop!" of woorden van die strekking. Uiteindelijk wordt Van Dam een kroonprins van PvdA-partijleider Joop den Uyl.

1970
De meest slepende zaak voor Ombudsman Van Dam wordt de Exota-zaak. Deze kwestie over spontaan ontplofte limonadeflessen wordt op 19 december '70 in het gelijknamige radioprogramma wereldkundig gemaakt. In de actualiteitenrubriek "Achter het nieuws" (1971) reageert Van Dam op het verwijt van de fabrikant, chantage uit te oefenen. In hetzelfde "Achter het nieuws" (1980) krijgt de Exota-affaire later opnieuw aandacht als er (gedurende zeer korte tijd) beslag is gelegd op VARA-gebouwen en de woning van Marcel van Dam. Uiteindelijk bepaalt de rechter dat Van Dam een algemeen probleem (ontploffende flessen) niet als een Exota-probleem mag presenteren. In "NOVA" (1996) is er aandacht voor deze rechterlijke uitspraak, waarin ook bepaald wordt dat de VARA zeven miljoen gulden (schadevergoeding plus vanaf 1970 bijgetelde rente) moet betalen. Marcel van Dam blijft tot 1973 ombudsman.

VARA radio
Hoewel iedereen Van Dam van de TV kent, zet hij de eerste stappen van zijn omroeploopbaan bij de radio. In de herfst van 1968 vraagt Tom Pauka aan Van Dam of hij misschien de Amerikaanse presidentsverkiezingen wil verslaan. Twee maanden lang trekt Van Dam door de Verenigde Staten.

Staatssecretaris
Zijn rol als ombudsman versnelt Van Dams politieke loopbaan. Marcel van Dam combineert zijn politiek activiteit met televisiewerk. In het actualiteitenprogramma "Brandpunt" (1971) presenteert hij zich als lid van een links schaduwkabinet.

1973
Tijdens het kabinet-Den Uyl (1973-1977) wordt Van Dam staatssecretaris onder minister Gruyters van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. In een journaaluitzending (1974) start staatssecretaris Van Dam de bouw van honderden woningen nabij het Kurhaus in Scheveningen. In het actualiteitenprogramma "Hier en nu" (1977) wordt de staatssecretaris geïnterviewd over een omstreden verkoop van woningen.

Tweede Kamer - 1977
Tijdens het eerste kabinet Van Agt (1977-1981) zit Van Dam als oppositielid in de Tweede Kamer. Hij maakt in deze tijd naam met zijn plan voor de 25-urige werkweek. Deze werktijdverkorting staat hij voor, omdat economische groei alleen volgens hem de werkloosheid niet zal oplossen. 'Loonsverhoging is diefstal van werk' is een andere omstreden stellingname van de 'Robin Hood' van de PvdA. In 1979 laat Van Dam zich van een andere kant zien door deel te nemen aan het programma "Sterrenslag". Hij komt sportief uit in een team van politici. "Wat voor weer zou het zijn in Den Haag" (1980) is een serie politieke praatprogramma's, gepresenteerd door Paul Witteman. Als Jan Tromp de woningwetgeving onder de loep neemt, is Marcel van Dam als specialist volkshuisvesting van de PvdA een van de geïnterviewden.

Ministerschap - 1981
Hij keert na zijn Kamerlidmaatschap terug op het departement, als minister van Volkshuisvesting in het kabinet Den Uyl/Van Agt. Het kabinet Den Uyl/Van Agt is geen lang leven beschoren: het bestaat van september '81 tot en met mei '82. Van Dam neemt na zijn ministerschap zitting in de kamer. In deze periode is Van Dam geregeld in beeld als opvolger, een van de 'kroonprinsen' van partijleider Den Uyl.

Radio (vervolg)
Begin jaren tachtig wordt Van Dam medewerker van het programma "De stand van zaken". Hij doet in "De rooie haan" een personage: de ongegeneerd rechtse VVD-er De Bruijn. In deze onzachtzinnige scherts laat hij zijn talent voor imitaties blijken.

"De achterkant van het gelijk"
In "De achterkant van het gelijk" (1980) gaat presentator Marcel van Dam op Socratische wijze op zoek naar de grenzen van de ethiek. Volgens deze methode legt Van Dam een deelnemer een fictief en ingewikkeld probleem voor. Het probleem wordt meer en meer toegespitst op de situatie, die de deelnemer meer raakt. Aan de hand van dergelijke verzonnen situaties interviewt hij politiemensen, officieren van justitie en rechters over hun ethiek. Het idee is door de Amerikaanse Ford Foundation en Harvard University ontwikkeld. Een van de redactieleden is Van Dams vriend Hans van Mierlo, de D66-politicus. Voor dit programma wordt Van Dam al het eerste seizoen onderscheiden met de Nipkov-schijf (1981). "De achterkant van het gelijk" betekent Marcel van Dams terugkeer op de televisie.

Incidentele optredens - 1981-1984
Het programma "mei 1981" is een live-programma in het kader van de 1 mei-viering. Marcel van Dam presenteert het samen met Sonja Barend. Vooruitkijkend op de komende kamerverkiezingen (van 26 mei) wordt een imaginair progressief kabinet geformeerd. Ook tijdens de verkiezingen van 1982 is Van Dam op televisie actief. De actualiteitenrubriek "Brandpunt" brengt een crisis in het kabinet in beeld. Te zien is hoe Marcel van Dam op het Binnenhof arriveert. Het programma "Tweede Kamerverkiezingen 1982" heeft in zijn verslaglegging een interview met Marcel van Dam opgenomen. In het programma "Kruisraketten nee" (1983) wordt verslag gedaan van de demonstratie tegen de plaatsingen van nieuwe kernwapens. PvdA politicus Marcel van Dam wordt geïnterviewd. "De alles is anders show" (1984) is een praatprogramma over media. Marcel van Dam wordt aan de tand gevoeld over zijn dubbelrol: hij is behalve politicus ook commentator bij de actualiteitenrubriek "Achter het nieuws". Aan de orde komt de vraag of er een belangenverstrengeling ontstaat als een politicus ook als politiek commentator optreedt. In "Het RSV-drama" (1984) wordt een historisch overzicht gegeven van het ontstaan van de zogeheten RSV-affaire en de parlementaire enquête van die naam. Van Dam is vice-voorzitter van deze enquêtecommissie. Na dertien jaar Den Haag keert Van Dam definitief terug bij de VARA.

VARA-voorzitter - 1986
In 1986 stelt Van Dam zich kandidaat als voorzitter van de VARA. Zijn verkiezing verloopt niet probleemloos, omdat er weerstand is tegen de eis van Van Dam om een directe invloed op het programmabeleid te hebben. Van Dams eerste zorg is de sanering van de beroerde financiële situatie van de VARA. Als 'turn around manager' moet hij de VARA, vanouds een subsidiecultuur, rijp maken voor een bedrijfseconomische cultuur. Bovendien moet hij de traditie van sterk sociaaldemocratisch bestuur herstellen, na een periode van zwak bestuur. Een ontslaggolf in onvermijdelijk. Er volgen reorganisaties en de knip gaat op de beurs. Deze reorganisatie vindt plaats in een stormachtige periode voor het Hilversums omroepbestel. Van Dam ziet de oorzaak van de crisis in het wegvallen van de verzuiling. Hij zet zich in voor een derde net en de verzelfstandiging van de NPS. Eventueel wil hij van de VARA een private omroep maken, met Veronica als eventuele partner. Ondertussen moet de VARA weer kwaliteit voor een breed publiek gaan bieden. Daarvoor moet het af van het imago van ruzie en drammerigheid. Van Dam reist door het land om op VARA-symposia de nieuwe lijn te verdedigen. Hij slaagt erin zowel de programma's als het omroepblad weer in de lift te krijgen. In de periode wordt de VARA de meest bekeken omroep.

Ook realiseert hij concrete samenwerkingsverbanden, zoals het samengaan van "Achter het nieuws" en "NOS-laat" in "NOVA". Naast zijn voorzitterschap neemt Van Dam ook de rol van programmadirecteur tijdelijk waar. In zijn hoedanigheid van NOS bestuurder wordt Van Dam ook NOB-commissaris. Per 1 januari 1988 neemt hij zitting in het dagelijks bestuur van de publieke omroep. Voorts heeft Van Dam zitting in het bestuur van NOZEMA (kabel) en in de raad van toezicht van de STER. In "Stop de persen" (1991), een programma over media, praat Van Dam over een op handen zijnde samenwerking tussen VOO en VARA. Ook bekritiseert hij het vastgelopen omroepbeleid van minister en partijgenote Hedy d'Ancona. Hij verwijt haar, met wanbeleid het omroepbestel kapot te maken. Ook in "Het Capitool" (1996), een programma waarin binnen- en buitenlands nieuws wordt geanalyseerd, spreekt ex-VARA-voorzitter Marcel van Dam over commerciële televisie. Ook pleit hij voor een parlementaire enquête naar het mediabeleid. De NOS-structuur noemt hij 'volstrekt onwerkbaar'. In november 1995 draagt Van Dam het VARA-voorzitterschap over aan zijn opvolgster, Vera Keur.

Programma's tijdens Van Dams voorzitterschap
Tijdens Van Dams voorzitterschap blijft hij een veelgevraagd televisiepersoonlijkheid. Ook presenteert hij het programma "Welbeschouwd" (1987), een maandelijks discussieprogramma over actuele zaken onder zijn voorzitterschap. "Andere tijden" (2001) is een serie wekelijkse programma's, waarin aan de hand van archiefmateriaal en interviews onderwerpen uit de recente geschiedenis worden behandeld. De aflevering, waarin Marcel van Dam als voormalig minister van Volkshuisvesting figureert, is gewijd aan de moeizame opvolging van Joop den Uyl door Wim Kok tussen 1982 en 1986. Aan de orde komen onder meer de weigering van Den Uyl om terug te treden, de mogelijke opvolging door Van der Louw, de val van Den Uyl, de mislukte opvolging door Van Kemenade en de keuze voor Kok als partijleider in 1986. "Slot Rottenberg" (2002) is een veertiendelige serie praatprogramma's, gepresenteerd door Felix Rottenberg. In deze aflevering is Marcel van Dam, columnist en debater in "Het Lagerhuis", te gast. Onderwerp is macht en invloed.

"De achterkant van het gelijk"
In het seizoen 1990-1991' komt "De achterkant van het gelijk" terug op de beeldbuis. Het betekent Van Dams terugkeer als televisiemaker. Ook in 1995 krijgt het programma "De achterkant van het gelijk" opnieuw een plaats in de programmering. Marcel van Dam presenteert deze series programma's, waarin hij door middel van discussie met deskundigen probeert de grenzen van de ethiek te vinden. In de redactie van het programma zitten Hans van Mierlo, Vera Keur, Carla Valentin en Marcel van Dam.

"Het lagerhuis"
"Het lagerhuis" is een wekelijks debating-programma onder leiding van Paul Witteman. In de redactie van "Het lagerhuis" zitten Hans van Mierlo, Vera Keur, Carla Valentin en Marcel van Dam. Van Dam verzorgt de inleiding van de onderwerpen. In de aflevering van "Het Lagerhuis" van 15 februari 1997 gaat Van Dam ook in debat met Pim Fortuyn. Onderwerp is de islamisering van de Nederlandse cultuur. In tegenstelling tot Van Dam vindt Fortuyn dat de islam een bedreiging vormt voor die Nederlandse cultuur. Van Dam twijfelt openlijk aan de kwaliteiten van Fortuyn. "Het Lagerhuis" is uitgebreid met een versie voor de jeugd: "Het jongerenlagerhuis".

VUT - 1995
In 1995 geeft Marcel van Dam de voorzittershamer over aan Vera Keur, de mediadirecteur van de VARA. Hij verhuist naar Putten. Daar ruilt hij drank en sigaren in voor het werk aan zijn tuin. Wel blijft hij programma's maken.

Typering
Van Dam is zelfgenoegzaam, onbreekbaar. Voorts is hij intelligent en een scherp debater. Hij is weinig geduldig en koppig van aard. Uitspraak van Harry Mulisch over zijn vriend Marcel van Dam: "Ik ken weinig mensen wiens imago zo verschilt van wat ze werkelijk zijn."

Prijzen en onderscheidingen
* De Foresterprijs: de zachtmoedigste man van Nederland (1972). Het prijzengeld gaat naar de Stichting VARA Ombudsman.
* De zilveren Nipkovschijf voor "De achterkant van het gelijk" (1981).
* De Zilveren Reissmicrofoon voor het programma "De stand van Zaken" (1984).
* Ridder in de orde van de Nederlandse Leeuw.
* Commandeur in de orde van Oranje Nassau.

Publicaties
* Kijk op de Kiezer (1967).
* De ombudsman (1971).
* De vele gezichten van de waarheid (bundel Volkskrant-columns).
* De opmars der dingen, idem.

# (Versie, oktober 2004)

VPRO Marathoninterview - Marcel van Dam: UUR 1

vrijdag 1 juli 2005, 13:07 uur

Lang gesprek met de columnist en opiniemaker, die voorheen PvdA-politicus en voorzitter van de VARA was. Elles de Bruin nodigde de oud-minister uit voor dit gesprek op de VPRO-radio.
In 1969 begon van Dam bij de VARA, hij werd ombudsman. Dat leidde tot grote populariteit, waardoor zijn positie binnen de PvdA sterk werd. Zijn bekendste rollen in de PvdA waren tijdens het Kabinet-Den Uyl als staatssecretaris Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (1973-1977) en als Minister van Volkshuisvesting in het kabinet Den Uyl/van Agt (1981/1982).

Bij de VARA werkte Marcel mee aan Radio- en televisieprogramma’s als: "De Rooie Haan", "De Achterkant van het Gelijk", "Achter het Nieuws" en het "Lagerhuis".
-----------------------------------

Biografie van Marcel van Dam

Van Dam was de eerste ombudsman; presentator van "De achterkant van het gelijk"; VARA-voorzitter en directeur; presentator van "Het lagerhuis". Op 30 januari '38 werd Marcel Parcifal Arthur van Dam geboren in een Utrechts gezin van negen kinderen.
Vader politierechercheur, moeder 'een heilige'. Ondanks de streng beleden katholieke leer is het gezin harmonieus. Wanneer twee van Marcel broers boven overlijden voelt hij zijn positie als een isolement, waaruit hij zich redt door zich breed te maken. In de arbeidersbuurt waar hij opgroeit leert hij zich als straatvechter staande te houden: "ik ben van nature agressief". Op school leidt zijn ongeduldige houding tot lage cijfers voor gedrag. Tijdens de Tweede Wereldoorlog valt het gezin uiteen. Vader weigert consequent joden te arresteren en gaat in het verzet. Het gezin moet de rest van de oorlog verspreid onderduiken. Van Dam gaat in 1957 in Utrecht rechten en later sociologie studeren. In 1965 doet hij zijn doctoraalexamen. In zijn scriptie onderzoekt hij het verkiezingsgedrag. Op basis van deze studie presenteert hij in 1967 voor de televisie het eerste onderzoek waarbij een voorspelling van einduitslag wordt gegeven. Op 18-jarige leeftijd is Van Dam lid van de Katholieke Volkspartij geworden. Later ontworstelt Van Dam zich van de katholieke kerk, waar hij zich niet langer thuis voelt. Van Dam is twee jaar reserve-officier.
Marcel van Dam is gehuwd met Milou Derks, die hij van jongs af kent. Milou is een dochter van de toenmalige hoofdredacteur van De Tijd. Zij wordt goudsmid en docent aan een kunstopleiding. Het echtpaar heeft twee kinderen: Willemien (1967) en Mark (1969).

PvdA - 1966
Marcel van Dam wordt in 1966 lid van de PvdA. Hij toont zich een politiek denker, die zich meer sterk maakt voor de grote visie dan voor de waan van de dag. Hij schrijft eind van dat jaar een artikel over de PvdA voor Vrij Nederland. Hij wordt opgenomen in de radicale vleugel van de PvdA, Nieuw Links en speelt een belangrijke rol in deze beweging. Van Dam verwijt 'de politiek' teveel op de korte termijn gericht te zijn. In het televisieprogramma "Inburgeren" (1967) wordt Van Dam als Nieuw Links-politicus voor de camera gehaald. "Mies en scène" (1968) is een rechtstreeks praatprogramma, waarin Mies Bouwman bekende en onbekende Nederlanders ontvangt. Marcel van Dam is een van die gasten. Marcel van Dam kandideert zich voor partijsecretaris in het bestuur van de PvdA. Hij wordt niet gekozen. Intussen is Van Dam wetenschappelijk medewerker bij de Wiarda Beckmanstichting. Hij werkt twee jaar voor de WBS. Dan maakt hij de overstap naar de VARA, waar hij in november '69 ombudsman wordt.

VARA televisie | "Ombudsman" - 1969
In 1969 wordt Van Dam benaderd door Tom Pauka, radioman en communicatiestrateeg bij de VARA, met de vraag of hij ombudsman wil worden. Het consumentenprogramma "De ombudsman" is gebaseerd op een Zweeds initiatief. Van Dam eerste optreden is in "Geachte ombudsman". In 1970 gaat het programma "Ombudsman" heten. In de eerste aflevering interviewt Marcel van Dam twee vaders van in een tehuis verblijvende kinderen. De vaders wonen in verschillende gemeenten. Aanleiding is dat de ene gemeente de verblijfkosten wel voor zijn rekening neemt en de andere gemeente niet. Door het programma "Ombudsman" wordt Van Dam binnen de VARA een machtsfactor, omdat hij een bekende Nederlander met grote populariteit is geworden. Hij wordt vaak op straat aangesproken met "Ombudsman, u bent mijn laatste hoop!" of woorden van die strekking. Uiteindelijk wordt Van Dam een kroonprins van PvdA-partijleider Joop den Uyl.

1970
De meest slepende zaak voor Ombudsman Van Dam wordt de Exota-zaak. Deze kwestie over spontaan ontplofte limonadeflessen wordt op 19 december '70 in het gelijknamige radioprogramma wereldkundig gemaakt. In de actualiteitenrubriek "Achter het nieuws" (1971) reageert Van Dam op het verwijt van de fabrikant, chantage uit te oefenen. In hetzelfde "Achter het nieuws" (1980) krijgt de Exota-affaire later opnieuw aandacht als er (gedurende zeer korte tijd) beslag is gelegd op VARA-gebouwen en de woning van Marcel van Dam. Uiteindelijk bepaalt de rechter dat Van Dam een algemeen probleem (ontploffende flessen) niet als een Exota-probleem mag presenteren. In "NOVA" (1996) is er aandacht voor deze rechterlijke uitspraak, waarin ook bepaald wordt dat de VARA zeven miljoen gulden (schadevergoeding plus vanaf 1970 bijgetelde rente) moet betalen. Marcel van Dam blijft tot 1973 ombudsman.

VARA radio
Hoewel iedereen Van Dam van de TV kent, zet hij de eerste stappen van zijn omroeploopbaan bij de radio. In de herfst van 1968 vraagt Tom Pauka aan Van Dam of hij misschien de Amerikaanse presidentsverkiezingen wil verslaan. Twee maanden lang trekt Van Dam door de Verenigde Staten.

Staatssecretaris
Zijn rol als ombudsman versnelt Van Dams politieke loopbaan. Marcel van Dam combineert zijn politiek activiteit met televisiewerk. In het actualiteitenprogramma "Brandpunt" (1971) presenteert hij zich als lid van een links schaduwkabinet.

1973
Tijdens het kabinet-Den Uyl (1973-1977) wordt Van Dam staatssecretaris onder minister Gruyters van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. In een journaaluitzending (1974) start staatssecretaris Van Dam de bouw van honderden woningen nabij het Kurhaus in Scheveningen. In het actualiteitenprogramma "Hier en nu" (1977) wordt de staatssecretaris geïnterviewd over een omstreden verkoop van woningen.

Tweede Kamer - 1977
Tijdens het eerste kabinet Van Agt (1977-1981) zit Van Dam als oppositielid in de Tweede Kamer. Hij maakt in deze tijd naam met zijn plan voor de 25-urige werkweek. Deze werktijdverkorting staat hij voor, omdat economische groei alleen volgens hem de werkloosheid niet zal oplossen. 'Loonsverhoging is diefstal van werk' is een andere omstreden stellingname van de 'Robin Hood' van de PvdA. In 1979 laat Van Dam zich van een andere kant zien door deel te nemen aan het programma "Sterrenslag". Hij komt sportief uit in een team van politici. "Wat voor weer zou het zijn in Den Haag" (1980) is een serie politieke praatprogramma's, gepresenteerd door Paul Witteman. Als Jan Tromp de woningwetgeving onder de loep neemt, is Marcel van Dam als specialist volkshuisvesting van de PvdA een van de geïnterviewden.

Ministerschap - 1981
Hij keert na zijn Kamerlidmaatschap terug op het departement, als minister van Volkshuisvesting in het kabinet Den Uyl/Van Agt. Het kabinet Den Uyl/Van Agt is geen lang leven beschoren: het bestaat van september '81 tot en met mei '82. Van Dam neemt na zijn ministerschap zitting in de kamer. In deze periode is Van Dam geregeld in beeld als opvolger, een van de 'kroonprinsen' van partijleider Den Uyl.

Radio (vervolg)
Begin jaren tachtig wordt Van Dam medewerker van het programma "De stand van zaken". Hij doet in "De rooie haan" een personage: de ongegeneerd rechtse VVD-er De Bruijn. In deze onzachtzinnige scherts laat hij zijn talent voor imitaties blijken.

"De achterkant van het gelijk"
In "De achterkant van het gelijk" (1980) gaat presentator Marcel van Dam op Socratische wijze op zoek naar de grenzen van de ethiek. Volgens deze methode legt Van Dam een deelnemer een fictief en ingewikkeld probleem voor. Het probleem wordt meer en meer toegespitst op de situatie, die de deelnemer meer raakt. Aan de hand van dergelijke verzonnen situaties interviewt hij politiemensen, officieren van justitie en rechters over hun ethiek. Het idee is door de Amerikaanse Ford Foundation en Harvard University ontwikkeld. Een van de redactieleden is Van Dams vriend Hans van Mierlo, de D66-politicus. Voor dit programma wordt Van Dam al het eerste seizoen onderscheiden met de Nipkov-schijf (1981). "De achterkant van het gelijk" betekent Marcel van Dams terugkeer op de televisie.

Incidentele optredens - 1981-1984
Het programma "mei 1981" is een live-programma in het kader van de 1 mei-viering. Marcel van Dam presenteert het samen met Sonja Barend. Vooruitkijkend op de komende kamerverkiezingen (van 26 mei) wordt een imaginair progressief kabinet geformeerd. Ook tijdens de verkiezingen van 1982 is Van Dam op televisie actief. De actualiteitenrubriek "Brandpunt" brengt een crisis in het kabinet in beeld. Te zien is hoe Marcel van Dam op het Binnenhof arriveert. Het programma "Tweede Kamerverkiezingen 1982" heeft in zijn verslaglegging een interview met Marcel van Dam opgenomen. In het programma "Kruisraketten nee" (1983) wordt verslag gedaan van de demonstratie tegen de plaatsingen van nieuwe kernwapens. PvdA politicus Marcel van Dam wordt geïnterviewd. "De alles is anders show" (1984) is een praatprogramma over media. Marcel van Dam wordt aan de tand gevoeld over zijn dubbelrol: hij is behalve politicus ook commentator bij de actualiteitenrubriek "Achter het nieuws". Aan de orde komt de vraag of er een belangenverstrengeling ontstaat als een politicus ook als politiek commentator optreedt. In "Het RSV-drama" (1984) wordt een historisch overzicht gegeven van het ontstaan van de zogeheten RSV-affaire en de parlementaire enquête van die naam. Van Dam is vice-voorzitter van deze enquêtecommissie. Na dertien jaar Den Haag keert Van Dam definitief terug bij de VARA.

VARA-voorzitter - 1986
In 1986 stelt Van Dam zich kandidaat als voorzitter van de VARA. Zijn verkiezing verloopt niet probleemloos, omdat er weerstand is tegen de eis van Van Dam om een directe invloed op het programmabeleid te hebben. Van Dams eerste zorg is de sanering van de beroerde financiële situatie van de VARA. Als 'turn around manager' moet hij de VARA, vanouds een subsidiecultuur, rijp maken voor een bedrijfseconomische cultuur. Bovendien moet hij de traditie van sterk sociaaldemocratisch bestuur herstellen, na een periode van zwak bestuur. Een ontslaggolf in onvermijdelijk. Er volgen reorganisaties en de knip gaat op de beurs. Deze reorganisatie vindt plaats in een stormachtige periode voor het Hilversums omroepbestel. Van Dam ziet de oorzaak van de crisis in het wegvallen van de verzuiling. Hij zet zich in voor een derde net en de verzelfstandiging van de NPS. Eventueel wil hij van de VARA een private omroep maken, met Veronica als eventuele partner. Ondertussen moet de VARA weer kwaliteit voor een breed publiek gaan bieden. Daarvoor moet het af van het imago van ruzie en drammerigheid. Van Dam reist door het land om op VARA-symposia de nieuwe lijn te verdedigen. Hij slaagt erin zowel de programma's als het omroepblad weer in de lift te krijgen. In de periode wordt de VARA de meest bekeken omroep.

Ook realiseert hij concrete samenwerkingsverbanden, zoals het samengaan van "Achter het nieuws" en "NOS-laat" in "NOVA". Naast zijn voorzitterschap neemt Van Dam ook de rol van programmadirecteur tijdelijk waar. In zijn hoedanigheid van NOS bestuurder wordt Van Dam ook NOB-commissaris. Per 1 januari 1988 neemt hij zitting in het dagelijks bestuur van de publieke omroep. Voorts heeft Van Dam zitting in het bestuur van NOZEMA (kabel) en in de raad van toezicht van de STER. In "Stop de persen" (1991), een programma over media, praat Van Dam over een op handen zijnde samenwerking tussen VOO en VARA. Ook bekritiseert hij het vastgelopen omroepbeleid van minister en partijgenote Hedy d'Ancona. Hij verwijt haar, met wanbeleid het omroepbestel kapot te maken. Ook in "Het Capitool" (1996), een programma waarin binnen- en buitenlands nieuws wordt geanalyseerd, spreekt ex-VARA-voorzitter Marcel van Dam over commerciële televisie. Ook pleit hij voor een parlementaire enquête naar het mediabeleid. De NOS-structuur noemt hij 'volstrekt onwerkbaar'. In november 1995 draagt Van Dam het VARA-voorzitterschap over aan zijn opvolgster, Vera Keur.

Programma's tijdens Van Dams voorzitterschap
Tijdens Van Dams voorzitterschap blijft hij een veelgevraagd televisiepersoonlijkheid. Ook presenteert hij het programma "Welbeschouwd" (1987), een maandelijks discussieprogramma over actuele zaken onder zijn voorzitterschap. "Andere tijden" (2001) is een serie wekelijkse programma's, waarin aan de hand van archiefmateriaal en interviews onderwerpen uit de recente geschiedenis worden behandeld. De aflevering, waarin Marcel van Dam als voormalig minister van Volkshuisvesting figureert, is gewijd aan de moeizame opvolging van Joop den Uyl door Wim Kok tussen 1982 en 1986. Aan de orde komen onder meer de weigering van Den Uyl om terug te treden, de mogelijke opvolging door Van der Louw, de val van Den Uyl, de mislukte opvolging door Van Kemenade en de keuze voor Kok als partijleider in 1986. "Slot Rottenberg" (2002) is een veertiendelige serie praatprogramma's, gepresenteerd door Felix Rottenberg. In deze aflevering is Marcel van Dam, columnist en debater in "Het Lagerhuis", te gast. Onderwerp is macht en invloed.

"De achterkant van het gelijk"
In het seizoen 1990-1991' komt "De achterkant van het gelijk" terug op de beeldbuis. Het betekent Van Dams terugkeer als televisiemaker. Ook in 1995 krijgt het programma "De achterkant van het gelijk" opnieuw een plaats in de programmering. Marcel van Dam presenteert deze series programma's, waarin hij door middel van discussie met deskundigen probeert de grenzen van de ethiek te vinden. In de redactie van het programma zitten Hans van Mierlo, Vera Keur, Carla Valentin en Marcel van Dam.

"Het lagerhuis"
"Het lagerhuis" is een wekelijks debating-programma onder leiding van Paul Witteman. In de redactie van "Het lagerhuis" zitten Hans van Mierlo, Vera Keur, Carla Valentin en Marcel van Dam. Van Dam verzorgt de inleiding van de onderwerpen. In de aflevering van "Het Lagerhuis" van 15 februari 1997 gaat Van Dam ook in debat met Pim Fortuyn. Onderwerp is de islamisering van de Nederlandse cultuur. In tegenstelling tot Van Dam vindt Fortuyn dat de islam een bedreiging vormt voor die Nederlandse cultuur. Van Dam twijfelt openlijk aan de kwaliteiten van Fortuyn. "Het Lagerhuis" is uitgebreid met een versie voor de jeugd: "Het jongerenlagerhuis".

VUT - 1995
In 1995 geeft Marcel van Dam de voorzittershamer over aan Vera Keur, de mediadirecteur van de VARA. Hij verhuist naar Putten. Daar ruilt hij drank en sigaren in voor het werk aan zijn tuin. Wel blijft hij programma's maken.

Typering
Van Dam is zelfgenoegzaam, onbreekbaar. Voorts is hij intelligent en een scherp debater. Hij is weinig geduldig en koppig van aard. Uitspraak van Harry Mulisch over zijn vriend Marcel van Dam: "Ik ken weinig mensen wiens imago zo verschilt van wat ze werkelijk zijn."

Prijzen en onderscheidingen
* De Foresterprijs: de zachtmoedigste man van Nederland (1972). Het prijzengeld gaat naar de Stichting VARA Ombudsman.
* De zilveren Nipkovschijf voor "De achterkant van het gelijk" (1981).
* De Zilveren Reissmicrofoon voor het programma "De stand van Zaken" (1984).
* Ridder in de orde van de Nederlandse Leeuw.
* Commandeur in de orde van Oranje Nassau.

Publicaties
* Kijk op de Kiezer (1967).
* De ombudsman (1971).
* De vele gezichten van de waarheid (bundel Volkskrant-columns).
* De opmars der dingen, idem.

# (Versie, oktober 2004)

VPRO Marathoninterview - Piet Hein Donner: uur 3

vrijdag 31 december 2004, 15:43 uur

Donner is vice voorzitter Raad van State oftewel Onderkoning van Nederland. Toen hij nog minister van justitie was in 2004 sprak hij langdurig met Aukje Holtrop over terreurbestrijding, irritante persmuskieten, geloof en politiek. Hij staat bekend als workaholic: vakkundig, intelligent en rechtlijnig.
----------------------------

Waarom Piet Hein Donner?

Piet Hein Donner wordt geboren op 20 oktober 1948 in Amsterdam. Hij stamt uit een gerenommeerde familie. Zijn vader was een autoriteit op het gebied van het staatsrecht en lange tijd lid van het Europese Hof van Justitie. Donners opa, actief in de Antirevolutionaire Partij (ARP), was twee keer minister van Justitie.
Hij werkt na een studie rechten aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, op de ministeries van Economische Zaken en Justitie en bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, eerst als lid en later als voorzitter. Van 1997 tot 2002 is hij lid van het hoogste adviesorgaan van de regering, de Raad van State. Van onbekend christen-democraat heeft Piet Hein Donner zich in een jaar tijd bij het grote publiek flink in de kijker kunnen spelen als een gezaghebbend politicus. Donner knutselt zomer 2002 als informateur vrij snel een nieuw kabinet in elkaar van CDA, LPF en VVD. Zelf gaat hij daarin aan de slag als minister van Justitie, een terrein dat de als briljant bekend staande jurist op het lijf is geschreven. De immer fietsende Donner gaat voortvarend aan de slag met initiatieven om de criminaliteit te bestrijden, één van de speerpunten van kabinet-Balkenende-I. Ook na de snelle val van dit kabinet in oktober, gaat hij in demissionaire status gewoon door met talrijke ideeën en voorstellen. Zo loodst hij in december samen met ambtsgenoot Remkes van Binnenlandse Zaken het nationale veiligheidsplan door de Tweede Kamer. Ook gaat hij actief verder met de invoering van de identificatieplicht, de hervorming van het strafrecht en de voorbereiding van twee gedetineerden op een cel. Als hij begin dit jaar opnieuw informateur wordt voor een regering van CDA en PvdA, droogt de stroom brieven naar de Tweede Kamer pas langzaam op.

De tweede informatiepoging mislukt en de gang van zaken levert een gespannen verhouding op met premier Jan Peter Balkenende, voor wie Donner voorheen als vertrouweling gold. Hun goede relatie is al onder druk komen te staan door de kwestie omtrent prinses Margarita. Tijdens een heikel debat in maart weet Balkenende zich maar moeizaam overeind te houden, vooral dankzij de wijze woorden die Donner hem vanachter de regeringstafel influistert. De breuk tussen de CDA-heren is naar verluidt goeddeels bijgelegd.

Wat uiterlijk betreft is hij een bijzondere verschijning: meestal gekleed in driedelig pak, zich voortbewegend op een stevig herenrijwiel. Voeg daarbij zijn uitgewogen, langzame manier van spreken en zo ontstaat het beeld van een echte calvinist zoals ze niet zo veel meer worden gemaakt. Een bestuurder die voor cartoonisten een goudmijn is.
Enkele kwalificaties van de minister: 'een zeer intelligente man'. 'Iemand die vrijwel het onmogelijke kon waarmaken'. 'Een man die razendsnel wetten kan maken'. 'Superdonnie'. 'Type fatsoensrakker, markant museumstuk '.

Maar hoe ontwapenend barstte hij onlangs in blozen uit, toen het VVD-kamerlid Laetitia Griffiths hem 'een grote schat' noemde. Weliswaar was dat niet alleen als compliment bedoeld, want ze voegde er aan toe dat de minister de plank volledig missloeg, maar Donner keek toch behoorlijk blij bij dat 'grote schat'.
Wie is deze man? Hoe kwam hij op deze post terecht? Wat drijft hem? Hoe ver mag de rechtsstaat opgerekt worden? En waar liggen de grenzen van de tolerantie?

VPRO Marathoninterview - Piet Hein Donner: uur 2

vrijdag 31 december 2004, 15:41 uur

Donner is vice voorzitter Raad van State oftewel Onderkoning van Nederland. Toen hij nog minister van justitie was in 2004 sprak hij langdurig met Aukje Holtrop over terreurbestrijding, irritante persmuskieten, geloof en politiek. Hij staat bekend als workaholic: vakkundig, intelligent en rechtlijnig.
----------------------------

Waarom Piet Hein Donner?

Piet Hein Donner wordt geboren op 20 oktober 1948 in Amsterdam. Hij stamt uit een gerenommeerde familie. Zijn vader was een autoriteit op het gebied van het staatsrecht en lange tijd lid van het Europese Hof van Justitie. Donners opa, actief in de Antirevolutionaire Partij (ARP), was twee keer minister van Justitie.
Hij werkt na een studie rechten aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, op de ministeries van Economische Zaken en Justitie en bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, eerst als lid en later als voorzitter. Van 1997 tot 2002 is hij lid van het hoogste adviesorgaan van de regering, de Raad van State. Van onbekend christen-democraat heeft Piet Hein Donner zich in een jaar tijd bij het grote publiek flink in de kijker kunnen spelen als een gezaghebbend politicus. Donner knutselt zomer 2002 als informateur vrij snel een nieuw kabinet in elkaar van CDA, LPF en VVD. Zelf gaat hij daarin aan de slag als minister van Justitie, een terrein dat de als briljant bekend staande jurist op het lijf is geschreven. De immer fietsende Donner gaat voortvarend aan de slag met initiatieven om de criminaliteit te bestrijden, één van de speerpunten van kabinet-Balkenende-I. Ook na de snelle val van dit kabinet in oktober, gaat hij in demissionaire status gewoon door met talrijke ideeën en voorstellen. Zo loodst hij in december samen met ambtsgenoot Remkes van Binnenlandse Zaken het nationale veiligheidsplan door de Tweede Kamer. Ook gaat hij actief verder met de invoering van de identificatieplicht, de hervorming van het strafrecht en de voorbereiding van twee gedetineerden op een cel. Als hij begin dit jaar opnieuw informateur wordt voor een regering van CDA en PvdA, droogt de stroom brieven naar de Tweede Kamer pas langzaam op.

De tweede informatiepoging mislukt en de gang van zaken levert een gespannen verhouding op met premier Jan Peter Balkenende, voor wie Donner voorheen als vertrouweling gold. Hun goede relatie is al onder druk komen te staan door de kwestie omtrent prinses Margarita. Tijdens een heikel debat in maart weet Balkenende zich maar moeizaam overeind te houden, vooral dankzij de wijze woorden die Donner hem vanachter de regeringstafel influistert. De breuk tussen de CDA-heren is naar verluidt goeddeels bijgelegd.

Wat uiterlijk betreft is hij een bijzondere verschijning: meestal gekleed in driedelig pak, zich voortbewegend op een stevig herenrijwiel. Voeg daarbij zijn uitgewogen, langzame manier van spreken en zo ontstaat het beeld van een echte calvinist zoals ze niet zo veel meer worden gemaakt. Een bestuurder die voor cartoonisten een goudmijn is.
Enkele kwalificaties van de minister: 'een zeer intelligente man'. 'Iemand die vrijwel het onmogelijke kon waarmaken'. 'Een man die razendsnel wetten kan maken'. 'Superdonnie'. 'Type fatsoensrakker, markant museumstuk '.

Maar hoe ontwapenend barstte hij onlangs in blozen uit, toen het VVD-kamerlid Laetitia Griffiths hem 'een grote schat' noemde. Weliswaar was dat niet alleen als compliment bedoeld, want ze voegde er aan toe dat de minister de plank volledig missloeg, maar Donner keek toch behoorlijk blij bij dat 'grote schat'.
Wie is deze man? Hoe kwam hij op deze post terecht? Wat drijft hem? Hoe ver mag de rechtsstaat opgerekt worden? En waar liggen de grenzen van de tolerantie?

VPRO Marathoninterview - Piet Hein Donner: uur 1

vrijdag 31 december 2004, 15:30 uur

Donner is vice voorzitter Raad van State oftewel Onderkoning van Nederland. Toen hij nog minister van justitie was in 2004 sprak hij langdurig met Aukje Holtrop over terreurbestrijding, irritante persmuskieten, geloof en politiek. Hij staat bekend als workaholic: vakkundig, intelligent en rechtlijnig.
----------------------------

Waarom Piet Hein Donner?

Piet Hein Donner wordt geboren op 20 oktober 1948 in Amsterdam. Hij stamt uit een gerenommeerde familie. Zijn vader was een autoriteit op het gebied van het staatsrecht en lange tijd lid van het Europese Hof van Justitie. Donners opa, actief in de Antirevolutionaire Partij (ARP), was twee keer minister van Justitie.
Hij werkt na een studie rechten aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, op de ministeries van Economische Zaken en Justitie en bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, eerst als lid en later als voorzitter. Van 1997 tot 2002 is hij lid van het hoogste adviesorgaan van de regering, de Raad van State. Van onbekend christen-democraat heeft Piet Hein Donner zich in een jaar tijd bij het grote publiek flink in de kijker kunnen spelen als een gezaghebbend politicus. Donner knutselt zomer 2002 als informateur vrij snel een nieuw kabinet in elkaar van CDA, LPF en VVD. Zelf gaat hij daarin aan de slag als minister van Justitie, een terrein dat de als briljant bekend staande jurist op het lijf is geschreven. De immer fietsende Donner gaat voortvarend aan de slag met initiatieven om de criminaliteit te bestrijden, één van de speerpunten van kabinet-Balkenende-I. Ook na de snelle val van dit kabinet in oktober, gaat hij in demissionaire status gewoon door met talrijke ideeën en voorstellen. Zo loodst hij in december samen met ambtsgenoot Remkes van Binnenlandse Zaken het nationale veiligheidsplan door de Tweede Kamer. Ook gaat hij actief verder met de invoering van de identificatieplicht, de hervorming van het strafrecht en de voorbereiding van twee gedetineerden op een cel. Als hij begin dit jaar opnieuw informateur wordt voor een regering van CDA en PvdA, droogt de stroom brieven naar de Tweede Kamer pas langzaam op.

De tweede informatiepoging mislukt en de gang van zaken levert een gespannen verhouding op met premier Jan Peter Balkenende, voor wie Donner voorheen als vertrouweling gold. Hun goede relatie is al onder druk komen te staan door de kwestie omtrent prinses Margarita. Tijdens een heikel debat in maart weet Balkenende zich maar moeizaam overeind te houden, vooral dankzij de wijze woorden die Donner hem vanachter de regeringstafel influistert. De breuk tussen de CDA-heren is naar verluidt goeddeels bijgelegd.

Wat uiterlijk betreft is hij een bijzondere verschijning: meestal gekleed in driedelig pak, zich voortbewegend op een stevig herenrijwiel. Voeg daarbij zijn uitgewogen, langzame manier van spreken en zo ontstaat het beeld van een echte calvinist zoals ze niet zo veel meer worden gemaakt. Een bestuurder die voor cartoonisten een goudmijn is.
Enkele kwalificaties van de minister: 'een zeer intelligente man'. 'Iemand die vrijwel het onmogelijke kon waarmaken'. 'Een man die razendsnel wetten kan maken'. 'Superdonnie'. 'Type fatsoensrakker, markant museumstuk '.

Maar hoe ontwapenend barstte hij onlangs in blozen uit, toen het VVD-kamerlid Laetitia Griffiths hem 'een grote schat' noemde. Weliswaar was dat niet alleen als compliment bedoeld, want ze voegde er aan toe dat de minister de plank volledig missloeg, maar Donner keek toch behoorlijk blij bij dat 'grote schat'.
Wie is deze man? Hoe kwam hij op deze post terecht? Wat drijft hem? Hoe ver mag de rechtsstaat opgerekt worden? En waar liggen de grenzen van de tolerantie?

VPRO Marathoninterview - Ahmed Aboutaleb: uur 3

dinsdag 21 december 2004, 15:16 uur

De burgemeester van Rotterdam was ooit een leergierig Berberjongetje dat via het beroepsonderwijs doorgroeide tot werker in de telecommunicatie en bij de radio in dienst kwam.
Toen hij in 2004 te Amsterdam wethouder was kwam hij op de radio, en wel bij Elles de Bruin.

Aboutaleb, namens de PvdA wethouder Integratie, Sociale Zaken en Onderwijs in Amsterdam, werd in 1961 geboren in het dorpje Beni Sidel in Marokko. Op zijn zestiende verhuisde het gezin naar Nederland, waar zijn vader al enige tijd werkte. Na LTS en MTS ging hij de journalistiek in (onder meer Migrantenradio, RTL en RTV West), waarna hij voorlichter werd van minister Hedy d'Ancona. Na een aantal jaren leiding te hebben gegeven aan het instituut voor multiculturele ontwikkeling Forum, maakte Aboutaleb vorig jaar de overstap naar de gemeente Amsterdam, waar hij één van de hoogste ambtenaren werd onder Rob Oudkerk. Toen Oudkerk begin dit jaar opstapte, werd Aboutaleb door de PvdA gevraagd hem op te volgen.

Aboutaleb, vaak gekenschetst als 'mister Integratie' en bij zijn aantreden als wethouder door Ayaan Hirsi Ali een 'politiek correcte profeet' genoemd, baarde opzien met zijn optreden na de moord op Theo van Gogh. In een Marokkaanse moskee riep hij gelovigen op de Nederlandse waarden te respecteren of anders de koffers te pakken. Deze ongekend harde bewoordingen vielen niet bij alle toehoorders in goede aarde, maar wel bij burgemeester Cohen en partijleider Bos. Zij stelden dat Aboutaleb met zijn gezag in de Marokkaanse gemeenschap meer effect oogst met zo'n uitspraak dan wanneer zij het zelf zouden zeggen.

Elles de Bruin praat met Ahmed Aboutaleb onder meer over de situatie waarin Nederland verkeert sinds de moord op Van Gogh, zijn persoonlijke beveiliging, de liberale jihad van Ayaan Hirsi Ali en de vraag of hij uiteindelijk vooral loyaal is aan zijn partij of aan de islamitische, Marokkaanse gemeenschap.

VPRO Marathoninterview - Ahmed Aboutaleb: uur 2

dinsdag 21 december 2004, 15:13 uur

De burgemeester van Rotterdam was ooit een leergierig Berberjongetje dat via het beroepsonderwijs doorgroeide tot werker in de telecommunicatie en bij de radio in dienst kwam.
Toen hij in 2004 te Amsterdam wethouder was kwam hij op de radio, en wel bij Elles de Bruin.

Aboutaleb, namens de PvdA wethouder Integratie, Sociale Zaken en Onderwijs in Amsterdam, werd in 1961 geboren in het dorpje Beni Sidel in Marokko. Op zijn zestiende verhuisde het gezin naar Nederland, waar zijn vader al enige tijd werkte. Na LTS en MTS ging hij de journalistiek in (onder meer Migrantenradio, RTL en RTV West), waarna hij voorlichter werd van minister Hedy d'Ancona. Na een aantal jaren leiding te hebben gegeven aan het instituut voor multiculturele ontwikkeling Forum, maakte Aboutaleb vorig jaar de overstap naar de gemeente Amsterdam, waar hij één van de hoogste ambtenaren werd onder Rob Oudkerk. Toen Oudkerk begin dit jaar opstapte, werd Aboutaleb door de PvdA gevraagd hem op te volgen.

Aboutaleb, vaak gekenschetst als 'mister Integratie' en bij zijn aantreden als wethouder door Ayaan Hirsi Ali een 'politiek correcte profeet' genoemd, baarde opzien met zijn optreden na de moord op Theo van Gogh. In een Marokkaanse moskee riep hij gelovigen op de Nederlandse waarden te respecteren of anders de koffers te pakken. Deze ongekend harde bewoordingen vielen niet bij alle toehoorders in goede aarde, maar wel bij burgemeester Cohen en partijleider Bos. Zij stelden dat Aboutaleb met zijn gezag in de Marokkaanse gemeenschap meer effect oogst met zo'n uitspraak dan wanneer zij het zelf zouden zeggen.

Elles de Bruin praat met Ahmed Aboutaleb onder meer over de situatie waarin Nederland verkeert sinds de moord op Van Gogh, zijn persoonlijke beveiliging, de liberale jihad van Ayaan Hirsi Ali en de vraag of hij uiteindelijk vooral loyaal is aan zijn partij of aan de islamitische, Marokkaanse gemeenschap.

VPRO Marathoninterview - Ahmed Aboutaleb: uur 1

dinsdag 21 december 2004, 14:57 uur

De burgemeester van Rotterdam was ooit een leergierig Berberjongetje dat via het beroepsonderwijs doorgroeide tot werker in de telecommunicatie en bij de radio in dienst kwam.
Toen hij in 2004 te Amsterdam wethouder was kwam hij op de radio, en wel bij Elles de Bruin.

Aboutaleb, namens de PvdA wethouder Integratie, Sociale Zaken en Onderwijs in Amsterdam, werd in 1961 geboren in het dorpje Beni Sidel in Marokko. Op zijn zestiende verhuisde het gezin naar Nederland, waar zijn vader al enige tijd werkte. Na LTS en MTS ging hij de journalistiek in (onder meer Migrantenradio, RTL en RTV West), waarna hij voorlichter werd van minister Hedy d'Ancona. Na een aantal jaren leiding te hebben gegeven aan het instituut voor multiculturele ontwikkeling Forum, maakte Aboutaleb vorig jaar de overstap naar de gemeente Amsterdam, waar hij één van de hoogste ambtenaren werd onder Rob Oudkerk. Toen Oudkerk begin dit jaar opstapte, werd Aboutaleb door de PvdA gevraagd hem op te volgen.

Aboutaleb, vaak gekenschetst als 'mister Integratie' en bij zijn aantreden als wethouder door Ayaan Hirsi Ali een 'politiek correcte profeet' genoemd, baarde opzien met zijn optreden na de moord op Theo van Gogh. In een Marokkaanse moskee riep hij gelovigen op de Nederlandse waarden te respecteren of anders de koffers te pakken. Deze ongekend harde bewoordingen vielen niet bij alle toehoorders in goede aarde, maar wel bij burgemeester Cohen en partijleider Bos. Zij stelden dat Aboutaleb met zijn gezag in de Marokkaanse gemeenschap meer effect oogst met zo'n uitspraak dan wanneer zij het zelf zouden zeggen.

Elles de Bruin praat met Ahmed Aboutaleb onder meer over de situatie waarin Nederland verkeert sinds de moord op Van Gogh, zijn persoonlijke beveiliging, de liberale jihad van Ayaan Hirsi Ali en de vraag of hij uiteindelijk vooral loyaal is aan zijn partij of aan de islamitische, Marokkaanse gemeenschap.

VPRO Marathoninterview - Riek Bakker: uur 3

vrijdag 30 juli 2004, 13:50 uur

Het is wat stiller geworden rondom de gepensioneerde Rotterdamse Baas van de Maas.
Als enig meisje tussen zeven broers, was haar grootste hobby slopen, dat werd haar beroep: bouwen en plannen. Honderdduizenden mensen leven in de neerslag van haar fantasieën, van Stadskanaal tot Middelburg, in Utrecht, en natuurlijk in Rotterdam.
Drie uur lang spreet Elles de Bruin met stedenbouwkundige Riek Bakker: aka ‘De Baas van de Maas’; ‘De Hollandse Stedendokter’; ‘De Nationale Weerstandsbreker’.
-----------------------------------------

Waarom Riek Bakker?
Stedenbouwkundige, Riek Bakker, de baas van de Maas, de Hollandse stedendokter en de nationale weerstandsbreker, .
Over haar diabetesavonturen, haar obesitas verleden en Ien Dales met als hoogte punt het beeld van een groepje vorstelijke dames in een afslankclubje in Hilversum, dat gezellig in het zwembad plonst.
Maar natuurlijk ook over de stedenbouw. Stedenbouw gaat over macht, over grond aankopen, over een parkje plannen op de grond van die etterbak met dollartekens in zijn ogen. Toen ze blind in het Rotterdamse avontuur stapte, als directeur Stadsontwikkeling, heeft ze eerst met vriendin Katrien door talloze uitstapjes de stad in kaart gebracht, daarna haar dienst op de kaart gezet door samen met haar medewerkers een visie te ontwikkelen waardoor er een product in de etalage kon en toen zat daar toevallig net ook nog een college dat de problemen van Rotterdamse oude wijken aan zag komen en er wat aan wilde doen.
Verder gaat het over de Kop van Zuid en haar aanpak bij Leidsche Rijn in Utrecht.

De vraag is of er een stijl Riek Bakker is of dat ze meer een regelaar is dan een ontwerper. Ze voelt zich gegijzeld door haar collega’s als die beweren: zij is alleen van het proces.
Ideologisch zit ze emotioneel lekker links in de PvdA, maar dat betekent helemaal niet dat ze met een PvdA-wethouder beter kan werken dan met een VVD-wethouder. Want er is niet zoveel verschil tussen politici, zegt Riek Bakker uit ervaring, al vinden diezelfde politici natuurlijk niet leuk dat hun bestaansrecht zo onderuit wordt gehaald. Ze kan dus eigenlijk met iedereen opschieten, behalve met Jan Pronk dan. Die verliet sissend de vergaderzaal toen zij haar Zuiderzeelijn plannen uiteen kwam zetten.

Waar het allemaal vandaan kwam? De rechter-vader die aan tafel al hamerde op het verschil tussen goed en kwaad. Dat gezin van acht kinderen, waarvan één meisje, dat bij elkaar werd gehouden door op zaterdag ruimhartig te schenken, op voorwaarde dat je op zondag in de kerk kon zitten.
En hoe het gezin uit elkaar spatte, de oudere broers vluchten naar overzee of in een gezin, de tien jaar depressieve moeder, met dat dominante verdriet, bleef achter met Riek en haar twee kleine broertjes. “Van nu af aan zijn we gelijk”, zei moeder, “en doen we het samen.”

VPRO Marathoninterview - Riek Bakker: uur 2

vrijdag 30 juli 2004, 13:49 uur

Het is wat stiller geworden rondom de gepensioneerde Rotterdamse Baas van de Maas.
Als enig meisje tussen zeven broers, was haar grootste hobby slopen, dat werd haar beroep: bouwen en plannen. Honderdduizenden mensen leven in de neerslag van haar fantasieën, van Stadskanaal tot Middelburg, in Utrecht, en natuurlijk in Rotterdam.
Drie uur lang spreet Elles de Bruin met stedenbouwkundige Riek Bakker: aka ‘De Baas van de Maas’; ‘De Hollandse Stedendokter’; ‘De Nationale Weerstandsbreker’.
-----------------------------------------

Waarom Riek Bakker?
Stedenbouwkundige, Riek Bakker, de baas van de Maas, de Hollandse stedendokter en de nationale weerstandsbreker, .
Over haar diabetesavonturen, haar obesitas verleden en Ien Dales met als hoogte punt het beeld van een groepje vorstelijke dames in een afslankclubje in Hilversum, dat gezellig in het zwembad plonst.
Maar natuurlijk ook over de stedenbouw. Stedenbouw gaat over macht, over grond aankopen, over een parkje plannen op de grond van die etterbak met dollartekens in zijn ogen. Toen ze blind in het Rotterdamse avontuur stapte, als directeur Stadsontwikkeling, heeft ze eerst met vriendin Katrien door talloze uitstapjes de stad in kaart gebracht, daarna haar dienst op de kaart gezet door samen met haar medewerkers een visie te ontwikkelen waardoor er een product in de etalage kon en toen zat daar toevallig net ook nog een college dat de problemen van Rotterdamse oude wijken aan zag komen en er wat aan wilde doen.
Verder gaat het over de Kop van Zuid en haar aanpak bij Leidsche Rijn in Utrecht.

De vraag is of er een stijl Riek Bakker is of dat ze meer een regelaar is dan een ontwerper. Ze voelt zich gegijzeld door haar collega’s als die beweren: zij is alleen van het proces.
Ideologisch zit ze emotioneel lekker links in de PvdA, maar dat betekent helemaal niet dat ze met een PvdA-wethouder beter kan werken dan met een VVD-wethouder. Want er is niet zoveel verschil tussen politici, zegt Riek Bakker uit ervaring, al vinden diezelfde politici natuurlijk niet leuk dat hun bestaansrecht zo onderuit wordt gehaald. Ze kan dus eigenlijk met iedereen opschieten, behalve met Jan Pronk dan. Die verliet sissend de vergaderzaal toen zij haar Zuiderzeelijn plannen uiteen kwam zetten.

Waar het allemaal vandaan kwam? De rechter-vader die aan tafel al hamerde op het verschil tussen goed en kwaad. Dat gezin van acht kinderen, waarvan één meisje, dat bij elkaar werd gehouden door op zaterdag ruimhartig te schenken, op voorwaarde dat je op zondag in de kerk kon zitten.
En hoe het gezin uit elkaar spatte, de oudere broers vluchten naar overzee of in een gezin, de tien jaar depressieve moeder, met dat dominante verdriet, bleef achter met Riek en haar twee kleine broertjes. “Van nu af aan zijn we gelijk”, zei moeder, “en doen we het samen.”

VPRO Marathoninterview - Riek Bakker: uur 1

vrijdag 30 juli 2004, 13:24 uur

Het is wat stiller geworden rondom de gepensioneerde Rotterdamse Baas van de Maas.
Als enig meisje tussen zeven broers, was haar grootste hobby slopen, dat werd haar beroep: bouwen en plannen. Honderdduizenden mensen leven in de neerslag van haar fantasieën, van Stadskanaal tot Middelburg, in Utrecht, en natuurlijk in Rotterdam.
Drie uur lang spreet Elles de Bruin met stedenbouwkundige Riek Bakker: aka ‘De Baas van de Maas’; ‘De Hollandse Stedendokter’; ‘De Nationale Weerstandsbreker’.
-----------------------------------------

Waarom Riek Bakker?
Stedenbouwkundige, Riek Bakker, de baas van de Maas, de Hollandse stedendokter en de nationale weerstandsbreker, .
Over haar diabetesavonturen, haar obesitas verleden en Ien Dales met als hoogte punt het beeld van een groepje vorstelijke dames in een afslankclubje in Hilversum, dat gezellig in het zwembad plonst.
Maar natuurlijk ook over de stedenbouw. Stedenbouw gaat over macht, over grond aankopen, over een parkje plannen op de grond van die etterbak met dollartekens in zijn ogen. Toen ze blind in het Rotterdamse avontuur stapte, als directeur Stadsontwikkeling, heeft ze eerst met vriendin Katrien door talloze uitstapjes de stad in kaart gebracht, daarna haar dienst op de kaart gezet door samen met haar medewerkers een visie te ontwikkelen waardoor er een product in de etalage kon en toen zat daar toevallig net ook nog een college dat de problemen van Rotterdamse oude wijken aan zag komen en er wat aan wilde doen.
Verder gaat het over de Kop van Zuid en haar aanpak bij Leidsche Rijn in Utrecht.

De vraag is of er een stijl Riek Bakker is of dat ze meer een regelaar is dan een ontwerper. Ze voelt zich gegijzeld door haar collega’s als die beweren: zij is alleen van het proces.
Ideologisch zit ze emotioneel lekker links in de PvdA, maar dat betekent helemaal niet dat ze met een PvdA-wethouder beter kan werken dan met een VVD-wethouder. Want er is niet zoveel verschil tussen politici, zegt Riek Bakker uit ervaring, al vinden diezelfde politici natuurlijk niet leuk dat hun bestaansrecht zo onderuit wordt gehaald. Ze kan dus eigenlijk met iedereen opschieten, behalve met Jan Pronk dan. Die verliet sissend de vergaderzaal toen zij haar Zuiderzeelijn plannen uiteen kwam zetten.

Waar het allemaal vandaan kwam? De rechter-vader die aan tafel al hamerde op het verschil tussen goed en kwaad. Dat gezin van acht kinderen, waarvan één meisje, dat bij elkaar werd gehouden door op zaterdag ruimhartig te schenken, op voorwaarde dat je op zondag in de kerk kon zitten.
En hoe het gezin uit elkaar spatte, de oudere broers vluchten naar overzee of in een gezin, de tien jaar depressieve moeder, met dat dominante verdriet, bleef achter met Riek en haar twee kleine broertjes. “Van nu af aan zijn we gelijk”, zei moeder, “en doen we het samen.”

VPRO Marathoninterview - Max Kohnstamm: uur 1

vrijdag 23 juli 2004, 13:15 uur

Chris Kijne in gesprek met de negentigjarige Max Kohnstamm, een van de grondleggers van de Europese Unie.
Kohnstamm stierftoen hij 96 was, maar zijn woorden uit het jaar 2004 zijn er nog, wijsheid om te downloaden!
---------------------------------------------------

Waarom Max Kohnstamm?

Max Kohnstamm is de gast van Chris Kijne in VPRO’s marathoninterview. Voor een gesprek over een negentigjarig leven dat begint aan de rand van de Amsterdamse jodenbuurt. Via Amerika in de jaren dertig, een onvrijwillig verblijf in Duitse handen in Amersfoort en St. Michielsgestel in de oorlog en het persoonlijke secretariaat van koningin Wilhelmina vindt Kohnstamm uiteindelijk zijn bestemming bij de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, de voorloper van de Europese Unie.
Kohnstamm bevindt zich in het gezelschap van onder meer de Amerikaanse Presidenten Truman, Kennedy en Carter, Vaclav Havel, Mikhail Gorbachov, de Dalai Lama en VN-secretaris-generaal Kofi Annan. Tegelijk met de laatste werd hij dit voorjaar namelijk, evenals de genoemde groten der geschiedenis, gelauwerd door het Roosevelt-instituut. Op 8 mei ontving hij de Freedom from Fear-Award, uit handen van zijn petekind Prins Constantijn, voor zijn levenslange werk ten behoeve van de Europese eenwording. Een kroon op het leven van de dit jaar negentig geworden Max Kohnstamm.

Kohnstamm vertelt over de wereldvisie van zijn grote voorbeeld Jean Monnet, de Franse visionair die de samenwerkingsconstructie bedacht waarin de voormalige Europese vijanden een gezamenlijk economisch belang in kolen staal kregen, de voorloper van de Europese Unie.
Hij vertelt over zijn jeugd in Amsterdam, in een geassimileerd joods gezin en de reis naar Amerika, tijdens Roosevelts New Deal.
Terug in Nederland kwam al snel de bezetting. Begin 42 werd hij gearresteerd en zat hij vast in kamp Amersfoort. Waar hij zag dat eigenlijk niemand bestand is tegen de ontmenselijking en de vernedering. Dat waar het recht ophoudt, de hel begint.
Maar waar hij vooral begreep dat het de omstandigheden zijn die de mens maken. Dat je met mensen alles kunt doen wat je wilt. En dat het er dus om gaat de omstandigheden te creëren die het goede in de mens naar boven halen. Van die ervaring naar zijn werk in Europa loopt een rechte lijn.

Het gaat over zijn vrouw, die hij begin 41 tijdens het schaatsen had leren kennen, maar hij wilde haar niet in een te ongewis avontuur storten door zijn joods zijn. Maar na Amersfoort durfde hij haar toch te vragen.
Meteen na de oorlog kwam er een andere vrouw in zijn leven: koningin Wilhelmina. Kohnstamm werd haar particulier secretaris, zijn eerste baan. Hij spreekt met ontroering over haar.
Daarna bouwde hij namens Nederland de betrekkingen met Duitsland weer op, in het kader van de Marshall-hulp, ondanks de haatgevoelens. Vanuit dat werk kwam hij in contact met het plan Schumann: de briljante gedachte van Jean Monnet om de Europese naties gezamenlijk verantwoordelijk te maken voor de productie van kolen en staal. De kiem van de Europese gemeenschap.

Kohnstamm gaat verder in op de huidige problemen van Europa. De stap die nu gezet moet worden is het creëren op wereldschaal van een belangengemeenschap naar analogie van de ‘samengevoegde soevereiniteit’zoals die in Europa bestaat.
De oude politiek van machtsevenwicht leidt immers onherroepelijk en altijd tot oorlog, zoals in het verleden gebleken is. Onvermijdelijk wil de ene partij toch altijd net iets sterker zijn dan de andere en dat zal altijd het evenwicht verstoren

Op iedere vraag naar concrete oplossingen, bijvoorbeeld in het allesbepalende conflict tussen Israël en de Palestijnen, heeft Kohstamm eigenlijk maar één antwoord: ‘Of het allemaal zal lukken, weet ik ook niet. Wel weet ik, dat het streven naar een rechtstatelijk verband van staten als dat van de Europese Unie, maar dan op wereldschaal, de enige weg is. Het alternatief is oorlog. Moet de wereld werkelijk een derde wereldoorlog meemaken om te leren van de geschiedenis?’

VPRO Marathoninterview - Max Kohnstamm: uur 2

vrijdag 23 juli 2004, 13:14 uur

Chris Kijne in gesprek met de negentigjarige Max Kohnstamm, een van de grondleggers van de Europese Unie.
Kohnstamm stierftoen hij 96 was, maar zijn woorden uit het jaar 2004 zijn er nog, wijsheid om te downloaden!
---------------------------------------------------

Waarom Max Kohnstamm?

Max Kohnstamm is de gast van Chris Kijne in VPRO’s marathoninterview. Voor een gesprek over een negentigjarig leven dat begint aan de rand van de Amsterdamse jodenbuurt. Via Amerika in de jaren dertig, een onvrijwillig verblijf in Duitse handen in Amersfoort en St. Michielsgestel in de oorlog en het persoonlijke secretariaat van koningin Wilhelmina vindt Kohnstamm uiteindelijk zijn bestemming bij de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, de voorloper van de Europese Unie.
Kohnstamm bevindt zich in het gezelschap van onder meer de Amerikaanse Presidenten Truman, Kennedy en Carter, Vaclav Havel, Mikhail Gorbachov, de Dalai Lama en VN-secretaris-generaal Kofi Annan. Tegelijk met de laatste werd hij dit voorjaar namelijk, evenals de genoemde groten der geschiedenis, gelauwerd door het Roosevelt-instituut. Op 8 mei ontving hij de Freedom from Fear-Award, uit handen van zijn petekind Prins Constantijn, voor zijn levenslange werk ten behoeve van de Europese eenwording. Een kroon op het leven van de dit jaar negentig geworden Max Kohnstamm.

Kohnstamm vertelt over de wereldvisie van zijn grote voorbeeld Jean Monnet, de Franse visionair die de samenwerkingsconstructie bedacht waarin de voormalige Europese vijanden een gezamenlijk economisch belang in kolen staal kregen, de voorloper van de Europese Unie.
Hij vertelt over zijn jeugd in Amsterdam, in een geassimileerd joods gezin en de reis naar Amerika, tijdens Roosevelts New Deal.
Terug in Nederland kwam al snel de bezetting. Begin 42 werd hij gearresteerd en zat hij vast in kamp Amersfoort. Waar hij zag dat eigenlijk niemand bestand is tegen de ontmenselijking en de vernedering. Dat waar het recht ophoudt, de hel begint.
Maar waar hij vooral begreep dat het de omstandigheden zijn die de mens maken. Dat je met mensen alles kunt doen wat je wilt. En dat het er dus om gaat de omstandigheden te creëren die het goede in de mens naar boven halen. Van die ervaring naar zijn werk in Europa loopt een rechte lijn.

Het gaat over zijn vrouw, die hij begin 41 tijdens het schaatsen had leren kennen, maar hij wilde haar niet in een te ongewis avontuur storten door zijn joods zijn. Maar na Amersfoort durfde hij haar toch te vragen.
Meteen na de oorlog kwam er een andere vrouw in zijn leven: koningin Wilhelmina. Kohnstamm werd haar particulier secretaris, zijn eerste baan. Hij spreekt met ontroering over haar.
Daarna bouwde hij namens Nederland de betrekkingen met Duitsland weer op, in het kader van de Marshall-hulp, ondanks de haatgevoelens. Vanuit dat werk kwam hij in contact met het plan Schumann: de briljante gedachte van Jean Monnet om de Europese naties gezamenlijk verantwoordelijk te maken voor de productie van kolen en staal. De kiem van de Europese gemeenschap.

Kohnstamm gaat verder in op de huidige problemen van Europa. De stap die nu gezet moet worden is het creëren op wereldschaal van een belangengemeenschap naar analogie van de ‘samengevoegde soevereiniteit’zoals die in Europa bestaat.
De oude politiek van machtsevenwicht leidt immers onherroepelijk en altijd tot oorlog, zoals in het verleden gebleken is. Onvermijdelijk wil de ene partij toch altijd net iets sterker zijn dan de andere en dat zal altijd het evenwicht verstoren

Op iedere vraag naar concrete oplossingen, bijvoorbeeld in het allesbepalende conflict tussen Israël en de Palestijnen, heeft Kohstamm eigenlijk maar één antwoord: ‘Of het allemaal zal lukken, weet ik ook niet. Wel weet ik, dat het streven naar een rechtstatelijk verband van staten als dat van de Europese Unie, maar dan op wereldschaal, de enige weg is. Het alternatief is oorlog. Moet de wereld werkelijk een derde wereldoorlog meemaken om te leren van de geschiedenis?’

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1