appjecalendarcheckchevron-downchevron-leftchevron-rightchevron-upclosedownloaddragfacebookfast-backwardfast-forwardgoogle-plusiconinstagramlinkedinlistlisten-livelogo-nporadio1logo-tour-de-france mailmicrophonepauseperson-man-2person-woman-4phonepinterestplayplaylistplyr-nextplyr-prevquestionquotesearchsharesorter--up-and-down star--open-and-filled star-openstarthumbdownthumbuptwitterwatch-livewhatsappyoutubeplyr-captions-off plyr-captions-on plyr-enter-fullscreen plyr-exit-fullscreen plyr-fast-forward plyr-muted plyr-pause plyr-play plyr-restart plyr-rewind plyr-volume
Afbeelding

Focus Wetenschap

Blijf op de hoogte van de ontwikkelingen in de wetenschap met deze podcast van NPO Radio 1. Met bijdragen van Nieuws en Co en Focus.

Podcast afleveringen

Als je een reanimatiecursus hebt gedaan, moet je die kennis zo nu en dan opfrissen. Uit onderzoek van het Radboud Universitair Medisch Centrum blijkt dat zo'n cursus niet per se via een trainer hoeft, maar dat je de cursus ook met behulp van Virtual Reality kunt doen. Daarnaast kwam naar voren dat deze VR-cursus een prima opstap is als je nog nooit hebt leren reanimeren. 'Iets doen is beter dan niets doen'. Verslaggever Martijn van der Zande bekeek de cursus in het Radboud UMC in Nijmegen.
Benieuwd? Download de app LifeSaver VR gratis op je telefoon.

Stapje dichter bij de oorzaak van Multiple Sclerose (MS)

maandag 18 november 2019, 20:00 uur

Onderzoekers aan het Radboud Universitair Medisch Centrum zijn een stapje dichter bij de oorzaak van Multiple Sclerose. Alles wat er in onze hersenen gebeurt draait om goede communicatie tussen de miljarden neuronen waaruit die hersenen zijn opgebouwd. Bij mensen met de ziekte MS gaat er iets mis in de communicatie tussen deze neuronen. En onderzoekers hebben een belangrijke afwijking gevonden in de genen van MS-patienten die deze communicatie bemoeilijkt.

Geert Poelmans is hoofdonderzoeker van deze genetische MS studie aan het Radboud UMC.

Onderzoekers van het Radboud UMC hebben een bijzondere ontdekking gedaan. Met behulp van stamcellen hebben ze zenuwcellen kunnen maken. Deze hebben ze op een elektrode gelegd en zo hebben ze hersenactiviteit kunnen meten. Bij mensen met een bepaalde genetische afwijking hebben ze op die manier in beeld kunnen brengen wat er mis is. Hersencellen van mensen met een verstandelijke beperking of bepaalde ontwikkelingsstoornissen communiceren anders met elkaar dan de hersencellen van mensen zonder die afwijkingen. Verslaggever Martijn van der Zande keek met onderzoeker Nael Nadif Kasri Donders mee hoe dit precies werkt.

Dat we juist overdag 100 kilometer per uur moeten gaan rijden en 's nachts 130 blijven rijden, dat is onlogisch volgens meteoroloog Bert Heusinkveld van de Universiteit Wageningen. In een mail aan ons legt hij zijn verbazing uit: Juist 's nachts komt er namelijk per auto meer stikstof in de natuurgebieden terecht.

Dat Amerikanen dol zijn op mysteries is geen geheim. De CIA bewaart dan ook allerlei classified information in archieven: gevoelige informatie die niet bedoeld is voor simpele burgers. Dat deze geheimhoudingsgekte zelfs reikt tot in de ruimte vertelt onze favoriete spacegeek Hens Zimmerman in de column van deze week.

In de jaren '70 zat een stel stoute astronauten in het eerste Amerikaanse ruimtestation Skylab. Ze wisten dat het verboden was foto's te maken van het nog altijd mysterieuze Area 51, maar daar hadden ze geen boodschap aan. Er werden foto's gemaakt en zodra de CIA dat ontdekte verdwenen ze in een archief. Waarom is deze plek zo duister en ontoegankelijk?

"Mensen met misofonie hebben echt ontzettend veel last van geluid en worden daarbij ook woedend", zo omschrijft psycholoog Inge Jager de nog relatief onbekende stoornis. Mensen met misofonie reageren reflexmatig op bepaalde geluiden. Dat gaat een stuk verder dan jouw irritatie om een klussende buurman op zaterdagochtend. Misofonen hebben het gevoel dat ze ontploffen van binnen en alleen al het zien van bijvoorbeeld een mes in een restaurant kan al voor angstgevoelens zorgen.

Waar komt die afkeer voor piepende messen, smakkende collega's en krakende chips vandaan? En hoe maak je je leven draaglijk als alledaagse geluiden je tot het uiterste drijven?

De processorchips van Intel, die in praktisch elke moderne computer zitten, zijn nog steeds kwetsbaar. Al meer dan een jaar geleden gaven onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam het lek voor het eerst aan Intel door, maar de computergigant heeft het nu nóg niet opgelost. Dat is een risico, omdat hackers zo wachtwoorden en andere vertrouwelijke informatie kunnen onderscheppen.

Een van de betrokken onderzoekers computerbeveiliging aan de Vrije Universiteit Amsterdam is Sebastian Österlund.

Jonge koolmezen zijn niet massaal gestorven aan het gif dat wij gebruiken tegen rupsen in buxus-struiken. U weet het misschien nog wel, in het voorjaar startten wetenschappers een onderzoek omdat er opvallend veel jonge mezen dood gingen én omdat er steeds meer buxusmotrupsen zijn die we bestrijden. Inmiddels zijn de resultaten van het onderzoek bekend en wij spreken erover met Adriaan Guldemond, onderzoeker bij het Centrum voor Landbouw en Milieu in Culemborg dat het onderzoek uitvoerde.

UvA doet óók onderzoek naar het neerslaan van stikstof

woensdag 13 november 2019, 18:27 uur

Wetenschappers van de Universiteit van Amsterdam gaan in opdracht van het Mesdag-zuivelfonds onderzoek doen naar de stikstofverbindingen die neerslaan in de buurt van melkveehouderijen. Het Mesdagfonds is de belangenorganisatie van de melkveehouders en wij praten over het doel en de werkwijze van het onderzoek met Annemarie van Wezel, hoogleraar milieu-ecologie en directeur van het instituut voor biodiversiteit en ecosysteem-dynamica van de UvA.

Natura 2000-gebieden schrappen is bijna onmogelijk

woensdag 13 november 2019, 18:25 uur

Het kwam maar kort ter sprake vanmorgen, maar in het pakket van maatregelen dat het kabinet wil nemen om Nederland uit de stikstofcrisis te krijgen staat iets opmerkelijks. Het wil onderzoeken of de status van kleine en structureel zwakke Natura 2000-gebieden moet worden aangepast. Met andere woorden: het kabinet wil onderzoeken of het natuurgebieden kwijt kan.

Wij praten over de wenselijkheid van deze maatregel met ecoloog Liesbeth Bakker van het Nederlands instituut voor ecologie en over de haalbaarheid ervan met onze EU-correspondent Thomas Spekschoor.

Zweetafdruk van een vinger verraadt heroïnegebruik

woensdag 13 november 2019, 16:42 uur

En die vingerafdrukken van zweet die laten we overal achter... Britse onderzoekers van de Universiteit van Surrey is het gelukt om via de zweetafdruk van een vinger te bepalen of iemand heroïne ingenomen heeft, hoe goed de gebruiker zijn handen ook wast.

Eerder lukte dit dezelfde Britse onderzoekers ook met cocaïne, toen in samenwerking met Marcel de Puit, deskundige bij het Nederlands Forensisch Instituut.

De val van de Berlijnse Muur is deze week 30 jaar geleden, een perfect moment voor een lesje ruimtevaartgeschiedenis! Columnist Hens Zimmerman verdiept zich in de allereerste Duitse kosmonaut: de Oost-Duitse Sigmund Jähn. Hij verbleef twee jaar in het Russische Zvjozdny Gorodok, vertaald: het sterrenstadje. Al snel verschenen zoveel afbeeldingen van deze DDR-kosmonaut dat mensen begonnen te zeggen: hoeveel Jähn is het tot het postkantoor? Voor de socialistische naties voelde de lancering van Sigmund als een grote overwinning op de kapitalisten.

Technische snufjes volstaan niet tegen stroperij

vrijdag 8 november 2019, 17:23 uur

Een hoorn van een neushoorn, maar dan gemaakt van paardenhaar. Daarmee hopen Britse en Chinese wetenschappers de stroperij te verminderen. Mooi bedacht, maar erg realistisch is dat niet volgens Bram Buscher. Hij is hoogleraar ontwikkelingssociologie aan de Wageningen Universiteit en houdt zich onder meer bezig met het tegengaan van stroperij rond het Krugerpark in Zuid-Afrika.

Het is 6 november 1919, Hanso Idzerda maakte als eerste Nederlander een radio-uitzending vanuit zijn huis in Den Haag. Precies 100 jaar later daalt Focus af naar de depots van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, om de geschiedenis van een eeuw Nederlandse radio te proeven. Hoe zag de eerste radiostudio eruit? En hoe klonk het? Mediaspecialist en conservator Bas Agterberg vertelt het in onze locatie-uitzending vanuit Beeld en Geluid!

5 miljoen voor onderzoek naar verticale landbouw

donderdag 7 november 2019, 18:13 uur

Sla, bessen en basilicum in lagen boven elkaar, dat zien we straks mogelijk in leegstaande kantoorpanden in de stad. Grootschalig onderzoek naar 'verticale landbouw' is een van de vijf projecten die vandaag een zak geld ontving van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk onderzoek.

Sander van Delden is plantenonderzoeker aan de universiteit van Wageningen en is één van de bedenkers van het verticale landbouw-project.

Topwetenschappers met nachtmerries, het wegknippen van ernstige genetische ziektes en een yoghurt-fabrikant die aan de basis stond van een wetenschappelijke revolutie. Ze komen allemaal voorbij in de film 'Human Nature': een film over crispr-cas. Crispr-cas is de technologie waarmee het kinderlijk eenvoudig is om DNA te veranderen. Vanavond is deze film voor het eerst in Nederland te zien op wetenschapsfilmfestival InScience. En Sam Riedijk heeft hem al bekeken. Zij is medisch psycholoog en universitair docent genetica en maatschappij aan het Erasmus Medisch Centrum. Vanuit haar expertise geeft ze haar kijk op de film.

Onderzoek: is ADHD te voorkomen?

woensdag 6 november 2019, 13:12 uur

Is het mogelijk om te voorspellen welke kinderen ADHD zullen ontwikkelen? En kan ADHD voorkómen worden bij kinderen die veel risico lopen? Wetenschappers van onder meer het Radboudumc en het UMCG hebben net gehoord dat ze subsidie krijgen om dat te onderzoeken. Wij praten erover met Nanda Rommelse, universitair hoofddocent psychiatrie bij het Radboudumc en klinisch neuropsycholoog in opleiding bij GGZ-instelling Karakter.

Bonus-inzichten van de Voyager-ruimtesondes

woensdag 6 november 2019, 12:56 uur

We gaan naar de rand van ons zonnestelsel, naar de ruimtesondes Voyager 1 en Voyager 2. Zojuist heeft het vakblad Nature Astronomy namelijk vijf artikelen gepubliceerd over hun vertrek uit ons zonnestelsel. En dat levert nieuwe inzichten op over de verste plek in de ruimte waar onze technologie ooit heen is gereisd. Wij praten erover met sterrenkundige Lucas Ellerbroek van de UvA.

Helpt autovrije zondag de bouwsector uit het slop?

woensdag 6 november 2019, 12:54 uur

In de Tweede Kamer gaan de meeste partijen er van uit dat het kabinet vrijdag met snelwerkende maatregelen komt om de stikstofcrisis aan te pakken. De meeste genoemde maatregel is het verlagen van de maximumsnelheid tot 100 kilometer per uur, maar ook wordt er gesproken over autoloze zondagen.

Hans Andringa praat ons bij vanuit de politiek en Wim de Vries, hoogleraar integrale stikstof-effect-analyse aan de Wageningen universiteit vertelt hoeveel stikstofverbindingen de bouw uitstoot én of de voorgenomen maatregelen volstaan om de bouwsector vlot te trekken.

Het nieuwe alomvattende keurmerk voor gezonde voedselkeuze leidt tot discussie. Logo's in vijf kleuren moeten ons gaan vertellen of een product gezond is of niet, maar welk product krijgt welke kleur? Citroenthee wordt door het nieuw keurmerk als ongezonder aangemerkt dan een diepvriespizza. En dat vindt een aantal wetenschappers belachelijk, want het nieuwe keurmerk zou niet in lijn zijn met de Nederlandse richtlijnen. Daarom ondertekenden 170 deskundigen een brandbrief die staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Paul Blokhuis, vandaag in ontvangst nam. We spreken Annet Roodenburg, Lector Voeding en Gezondheid. Zij was vanmiddag bij de overhandiging van de brief aanwezig.

Presentator Mirthe van der Drift tovert ons programma voor een nacht om tot waar historisch kookprogramma. Historicus en schrijver van Punch, kandeel en clairet Mariella Beukers brengt je met zelfgemaakte historische drankjes terug naar de zeventiende eeuw. Tegenwoordig haal je gewoon cola, appelsap en likeurtjes in de supermarkt, maar een paar eeuwen geleden moest je alles helemaal zelf maken.

Bloeddruk medicatie biedt betere bescherming tegen hartaanvallen en beroertes als de pillen voor het slapen gaan worden ingenomen. Dat suggereert een grootschalige Spaanse studie dat is gepubliceerd in de European Heart Journal. Onderzoekers denken dat dit te maken heeft met onze biologische klok, die onze reactie op medicatie zou beïnvloeden. Cardioloog Ahmet Adiyaman adviseert zijn patiënten al om de bloeddrukpillen voor het slapen gaan in te nemen en legt uit waarom.

Nederlandse onderzoekers hebben een hele zwerm kleine drones een onbekende omgeving laten ontdekken. Zelfstandig zonder navigatie een grote ruimte verkennen, is een hele klus voor een drone. Maar met een zwerm mini-dronetjes kan het in een paar minuten. Om de klus te klaren lieten de onderzoekers zich wederom inspireren door de insectenwereld. Marc-Robin Visscher ging kijken in Delft bij twee van de auteurs van de studie: Guido de Croon en Christophe de Wagter.

Het is eindelijk tijd voor de langverwachte column over quantum mechanica. Wekelijks stellen luisteraars vragen over dit populaire onderwerp. Het is nogal wat, maar onze huiskosmonaut Hens Zimmerman deinst nergens voor terug. Hij waagt zich aan deze ingewikkelde materie en probeert deze wat helderheid te verschaffen in de wonderlijke wereld van de quantum mechanica. Daarvoor gebruikt hij naast een hoop abstracte informatie drie concrete voorbeelden waaronder Schroedinger’s kat: het bekende voorbeeld waarin een kat tegelijkertijd zowel dood als levend kan zijn.

Na mazelen is afweersysteem langdurig afgezwakt

vrijdag 1 november 2019, 19:10 uur

Als het mazelenvirus het lichaam heeft verlaten dan laat het nog lange tijd zijn sporen achter... Het virus tast het afweersysteem hevig aan, wat patiënten langere tijd kwetsbaar maakt voor infecties. Gisteravond toonde zowel een Amerikaans onderzoek als een Engels onderzoek, beide in samenwerking met Nederlandse onderzoekers, aan hoe dit zit. Hiervoor gebruikte ze bloedsamples van Nederlandse kinderen van tijdens en na de mazelenuitbraak in de Biblebelt. Een van de onderzoekers is viroloog Rik de Swart, universitair hoofddocent bij de afdeling Viroscience van het Erasmus MC in Rotterdam. Hij doet al 10 jaar onderzoek naar mazelen.

Zo'n vijf-en-twintig jaar geleden hielden we het niet voor mogelijk dat een computerprogramma zou kunnen winnen van een schaakgrootmeester of een professionele go-speler. Maar de ontwikkelingen gaan snel, vandaag de dag is er een programma dat zelfs in staat was om grootmeester te worden in een veel complexer videospel, genaamd StarCraft II. Het computerprogramma, AlphaStar, was in staat om van bijna iedereen te winnen, zo blijkt uit de publicatie die gisteravond in Nature verscheen. We spraken hierover met Frank van Caspel, cognitiefilosoof en scheidsrechter bij internationale StarCraft evenementen.

InScience: gokken met genen en musicerende planten

vrijdag 1 november 2019, 16:00 uur

Genetische modificatie klinkt velen wat eng in de oren, maar zit er misschien ook een positieve kant aan? In Focus praat presentator Jacob de Vries met aankomend InScience-directeur Daisy van de Zande over de zin en onzin van genetische modificatie.

Kunstenaar Mies Loogman maakte een genengokmachine ... Daar win je geen geld mee, maar informatie over gentechnieken! Daarnaast laat designer Tom Kortbeek met zijn Bio Orchestra planten muziek componeren. Waar haalt hij het ritme en de tonen vandaan?

Kerken lopen leeg doordat we steeds geleerder zijn

donderdag 31 oktober 2019, 16:32 uur

Steeds meer Nederlanders zijn hoog opgeleid en daardoor lopen de kerken leeg. Dat concludeert Joris Kregting, onderzoeker religiewetenschappen, in zijn proefschrift waarop hij net is gepromoveerd aan de Radboud Universiteit.

Wordt radio leuker met een beetje drugs?

woensdag 30 oktober 2019, 16:07 uur

"Ik krijg er net een beetje zin in!"

Presentator Steven Smit ervaart tijdens de uitzending hoe het is om een paar druppels ALD 52 te nemen (een soort LSD). Wat doet microdoseren met iemand? En kunnen mensen ook verslaafd raken aan microdoseren? Op deze vragen proberen microdoseerder Sjanet de Geus en PhD onderzoeker aan de Universiteit van Maastricht Nadia Hutten antwoord te geven.

Helemaal vanuit Afrika weten trekvogels precies op het goede moment onze kant uit te vliegen om te kunnen broeden. En dat niet alleen: ze weten zich zelfs aan te passen aan klimaatverandering door steeds eerder naar Europa te vliegen... Hoe trekvogels hiertoe in staat zijn bleek uit een bijzonder nauwkeurige Duitse studie, gisteren gepubliceerd in Current Biology.

'Kijk daar een... Hoe heet dit beest eigenlijk?!'

dinsdag 29 oktober 2019, 15:00 uur

Kinderen zien nauwelijks nog het verschil tussen een mus en een merel. Zorgelijk denkt bioloog Michiel Hooykaas. Waarom? "Als je een soort leert kennen kan je meer waardering voor zo'n dier krijgen."

Hoe zit het met jouw kennis van het Nederlandse dierenrijk?
Bioloog en Friend of The Show Auke Florian Hiemstra heeft een haast onzichtbaar diertje in huis genomen. Miljarden vogelmijten krioelen door zijn huis - en die bijten en dat JEUKT!

"Een aangevroten eikel is nog geen bewijs voor de aanwezigheid van een eekhoorn", aldus je favoriete spacegeek Hens Zimmerman. Indirect bewijs is in de wetenschap nooit genoeg. Hens stort zich op de vraag of er nou buitenaards leven is. Deze week werd bekend dat tijdens de Vikingmissie in 1976 al aanwijzingen waren voor leven op Mars. Is dat wel zo? Of is het fake news? Hens legt aan de hand van belangrijke wetenschappelijk principes uit wat het zo lastig maakt dit met 100% zekerheid vast te stellen.

Techdeskundige Tjitze belt met een banaan

vrijdag 25 oktober 2019, 14:00 uur

Het is techtober! Een perfect moment voor een nieuwe update van onze techkenner Tjitze Zijlstra. Hij vertelt alles over de nieuwste gadgets, de quantum supremacy van Google en als klap op de vuurpijl heeft hij een bijzondere verrassing mee voor presentator Jacob: een banaan om mee te bellen.

"Ik loop met een boog om prullenbakken heen"

donderdag 24 oktober 2019, 12:05 uur

Je telt je eigen voetstappen op straat, je vermijdt openbare bankjes en prullenbakken of denkt na wat er zou gebeuren als je voor de trein springt. Wat nou als dit soort gedachten nooit ophouden en je leven gaan beheersen? Wetenschapsjournalist Pier Wouda en dwangstoornispatiënt Maaike van der Linden praten over hoe het is om dwanggedachten te hebben.

We gaan terug in de tijd. Zo'n 66 miljoen jaar geleden sloeg in Mexico een meteoriet in, waardoor onder meer de dinosauriërs uitstierven. Dat wisten we al. Maar diezelfde meteoriet veroorzaakte óók een snelle verzuring van de oceanen, met massale sterfte van het zeeleven tot gevolg. Dat stellen wetenschappers in het vakblad PNAS. Katja Peijnenburg is evolutiebioloog en marien bioloog bij Naturalis en bekeek het onderzoek voor ons. Zelf doet ze onderzoek naar onder meer de verzuring van oceanen en de gevolgen daarvan voor het zeeleven.

Wat de quantum-doorbraak van Google voor u betekent

donderdag 24 oktober 2019, 10:30 uur

De geruchten gingen al ruim een maand rond, maar nu is het officieel: Google heeft een quantumcomputer zover gekregen dat die berekeningen uitvoert waar supercomputers op vastlopen. De computer zou in iets meer dan drie minuten een berekening uitvoeren waar supercomputers 10.000 jaar over doen.

Het onderzoek is vanmorgen verschenen in het vakblad Nature en wij praten erover met Lieven Vandersypen. Hij is hoogleraar quantum-nano-wetenschappen aan QuTech en de TU Delft. Hij werkt zelf samen met het bedrijf Intel, kent wetenschappers bij Google en legt uit wat wij straks aan de computers hebben.

Hoe herstelt de zeebodem zich als vissers wegblijven?

donderdag 24 oktober 2019, 09:32 uur

Met een grote kaasschaaf over de bodem van de Noordzee, dat gaan onderzoekers de van het Nederlands instituut voor onderzoek der zee de komende week doen. Ze zoeken bijzonder bodemleven ten noorden van Texel.

Er is namelijk een Noordzeeakkoord in de maak waarin waarschijnlijk wordt beslist dat een deel van de Noordzee wordt gesloten voor visserij.

Wetenschappers willen weten hoe de bodem zich dan herstelt en komende week doen ze een nulmeting. Maino Remmers bezoekt onderzoeksschip de Pelagia met Rob Witbaard, die de expeditie leidt.

"De Milva: een kamp voor vriendinnen!", aldus een wervingsbrochure van defensie uit de jaren '50. Inmiddels is het 75 jaar geleden dat vrouwen officieel onderdeel werden van de Nederlandse krijgsmacht. Historica Kim Bootsma vertelt dat het 75-jarig jubileum niet helemaal terecht is; al in de 17e eeuw hadden vrouwen een grote rol binnen het leger.

Hoe is het om als vrouw een hoge positie bij de infanterie te vervullen? Dat horen we van Helga Meindertsma, de eerste vrouwelijke officier bij de infanterie in 1988. De wervingscampagnes zijn wat stoerder geworden, maar hoe vanzelfsprekend zijn vrouwen bij defensie in 2019?

Het is waar, want het is wetenschappelijk bewezen! Is dat wel zo? De Nederlandse boeren denken daar bijvoorbeeld heel anders over... Zij trekken de stikstofmetingen van het RIVM in twijfel. Wetenschapsjournalist en hoofdredacteur van ScienceGuide Sicco de Knecht begrijpt de boeren wel. Een thermometer in de werkelijkheid steken, kunnen zelfs wetenschappers niet.

Wat zijn zware neutronensterren? Gelden er privacyregels in de ruimte? En is er leven op Mars? Al 75 weken beantwoordt onze huiskosmonaut Hens Zimmerman allerlei ruimtevragen in zijn column Zimmerman in Space. Om dit te vieren vandaag een extra lange aflevering!

Hens Zimmerman verliet voor de 75e column eenmalig zijn audiokelder om de Space Expo te bezoeken. Directeur Rob van den Berg neemt Hens en zijn dochter annex spacesidekick Gloria mee langs de geschiedenis van de ruimtevaart. De nieuwste space race is momenteel gaande, welk land zal als eerst weer landen op de maan? En belangrijker nog: de eerste mens die op Mars zal lopen, loopt nu al rond op aarde... en dat zou zomaar Gloria kunnen zijn!

Onze boeren voeden lang niet de hele wereld

donderdag 17 oktober 2019, 16:45 uur

Onze boeren voeden de wereld. Die claim horen we geregeld in de discussies over onze veestapel, de uitstoot van stikstof en onze natuurgebieden. Maar klopt dat wel? Produceren wij eten voor de hele wereld? En hoeveel voedsel halen we zelf van over de grens? Jeroen de Jager zoekt het uit. Samen met Hanneke Muilwijk van het Planbureau voor de Leefomgeving gaat hij naar de Haagse buurtsuper.

Zorgt een hoge natuurlijke testosteronspiegel voor oneerlijke concurrentie? Die vraag beheerst al jaren de atletiekcarrière van de Zuid-Afrikaanse topatlete Caster Semenya. Haar hoge testosteronspiegel zou haar volgens de mondiale atletiekfederatie IAAF een oneerlijk voordeel geven. Maar het wetenschappelijke bewijs is niet overtuigend. Nu komen Zweedse onderzoekers met een nieuwe studie die meer duidelijkheid moet geven over de relatie tussen testosteron en sportprestaties van vrouwen. Bert Otten, hoogleraar bewegingswetenschappen aan de Rijksuniversiteit Groningen heeft de studie doorgenomen en licht hem toe.

Huidige model van taal in de hersenen klopt niet

woensdag 16 oktober 2019, 18:10 uur

Wat u vroeger op school over taal heeft geleerd, dat klopt niet helemaal. Er zijn meer hersengebieden die zich met taal bezig houden dan eerder werd gedacht. Taal is dan ook een van de meest complexe cognitieve functies die we beheersen. Én uniek menselijk. Peter Hagoort, directeur van het Max Planck Instituut, pleit voor een nieuw model van taal in de hersenen.

Ook kwam vandaag het eerste boek uit waarin alle disciplines die zich tegenwoordig met taal bezighouden samenkomen: van genetica tot kunstmatige intelligentie. Door de samenwerking tussen de verschillende vakgebieden weten veel meer over taal dan vroeger. Hagoort is de editor van het boek en vertelt waarom dit boek er moest komen.

Zo lang hardlopen dat je gaat hallucineren: Ultraracing

woensdag 16 oktober 2019, 13:00 uur

Dagen en nachten lang hardlopen door de bergen: Sommige mensen doen het voor de lol. Deze extreme sport wordt Ultraracen genoemd. Arjan van Binsbergen doet het ook: 170 kilometer stijgen en dalen zonder te slapen. Arjan en sportpsycholoog Ciska de Bruijn zijn vannacht te gast in Focus om over deze intense lichaamsbeweging te praten.

Herken je meisjes aan roze jurkjes en jongens aan hun stoere spijkerbroeken? Dat was vroeger heel anders, vertelt historicus Tirza Westland. Misschien denk je dat genderneutrale kleding echt een hype van nu is, maar al in de negentiende eeuw droegen zowel jongens als meisjes gewoon jurkjes. Probeer dan maar eens het geslacht te raden van een kindje!

Nobelprijs Economie gaat naar armoedebestrijding

dinsdag 15 oktober 2019, 17:39 uur

Wat moet je doen om mensen uit de armoede te krijgen? De Nobelprijs voor de Economie gaat naar drie wetenschappers die hier concrete antwoorden op wisten te geven met een door hen ontwikkelde onderzoeksmethode, die nu de gouden standaard is binnen de ontwikkelingseconomie. Franziska Gassmann is hoogleraar sociale zekerheid en ontwikkeling aan de Universiteit Maastricht en legt uit waarom ze blij is met de keuze voor deze winnaars.

3000 kilometer door Australië afleggen op niets dan zonne-energie: Het klinkt onmogelijk, maar tweejaarlijks gaan verschillende teams deze uitdaging aan. In 2019 doet voor het eerst het TopDutch Solar Racing team mee, een team uit Groningen. Focus belde met Eline Hesda om live updates te ontvangen over hun tocht door de outback van Australië.

Expeditie naar de zanger van de oceaan: de ijswalvis

dinsdag 15 oktober 2019, 15:38 uur

Wie de Beste Zanger van Nederland is, daar verschillen de meningen over maar de oceaan heeft een overduidelijke winnaar: de ijswalvis. Het dier produceert complexe geluiden van vaak meerdere tonen tegelijk en kan meer dan 200 jaar oud worden. Onderzoekers willen dit bijzondere dier gaan opzoeken tussen het zee-ijs in het Noordpool-gebied, maar daarvoor moet een schip gebouwd worden dat 6 miljoen kost. Niet elk schip is bestand tegen ijs... Initiatiefnemer en marien bioloog Herman Sips vertelt over de expeditie.

Hoe denken wij in Nederland over het genetisch aanpassen van embryo's? Die vraag wordt prangender doordat er technologisch steeds meer mogelijk is. Denk bijvoorbeeld aan de genetisch aangepaste tweeling die krap een jaar geleden plotseling in China opdook. Daarom is de zogeheten 'DNA-dialoog' van start gegaan: door het hele land worden er gesprekken over dit onderwerp georganiseerd, onder meer door het Erasmus Medisch Centrum en het Rathenau Instituut. Sam Riedijk, medisch psycholoog en universitair docent genetica en maatschappij aan het Erasmus MC, is een van de initiatiefnemers en vertelt over het gesprek en de eerste dialoog die gisteravond plaatsvond.

Waar zou onze huiskosmonaut zijn zonder zijn trouwe luisteraars? Zijn mailbox stroomt over van enthousiaste vragen van fans. Deze week legt Hens niet alleen het verschil uit tussen AM- en FM-radio, maar ook wat DAB+ en morse met elkaar te maken hebben; en dat alles begint met een vraag over straling van luisteraar Roel: hoe kan straling ons eigenlijk zo ontzettend veel informatie geven?

Vorige pagina Back to top
NPO Radio 1