Waarom zou je je nog verkiesbaar stellen voor de gemeenteraad?

In De Week van onderzocht politiek redacteur Sandrine een week lang waarom je je nog verkiesbaar zou stellen voor de gemeenteraadsverkiezingen. Dat onderzoek was nog niet zo makkelijk. "Het is moeilijk om er een beeld van te krijgen, omdat we 342 gemeentes hebben in Nederland", zegt Sandrine. "Dat betekent dat we ongeveer 8.500 raadsleden hebben. Het is daarom moeilijk om over die groep iets eenduidigs te zeggen."

En daarom ging ze te rade bij John Bijl, die jarenlang raadsleden heeft begeleid. Hij geeft aan dat een raadslid tegenwoordig tussen de achttien en twintig uur per week bezig is met raadswerk. In een grote gemeente kan dat oplopen tot dertig uur per week. Raadsleden doen dit als deeltijdfunctie naast hun baan. Als dat met een uur per jaar groeit, zoals Bijl aangaf, gaat het richting een fulltime functie. "Maar het kan ook een meerwaarde hebben als een raadslid ook nog ergens anders een functie heeft", zegt Sandrine. "Dan staan ze met één been in de samenleving en het andere been in de politiek." 

Salaris

Het aantal uren en salaris verschillen per gemeente, afhankelijk van het aantal inwoners. Tot 40.000 inwoners verdient een gemeenteraadslid zo'n 1.300 euro per maand - boven de 375.000 inwoners is dat 3.200 euro per maand. "En dat terwijl het dus best een zware functie is met een hoge werkdruk en sociale druk", vertelt Sandrine. Want naast de hoge werkdruk, krijgen raadsleden ook te maken met agressie en intimidatie.

In 2024 gaf 40% van de raadsleden aan dat ze weleens te maken hebben met agressie. Dan gaat het niet zozeer om fysieke agressie, maar om verbale agressie. Face to face- en online intimidatie zijn hierin ongeveer even bepalend. Toch geven veel raadsleden aan dat stoppen met het werk wel een brug te ver is. "Maar áls ze stoppen, speelt agressie, naast een hoop andere redenen, wel een rol", stelt Sandrine. 

Vrouwen

Uit het onderzoek van Zahra Runderkamp van de Universiteit van Amsterdam blijkt dat agressie jonge vrouwen afschrikt om de politiek in te gaan. Vrouwen met een migratieachtergrond ondervinden ook meer belemmeringen door discriminatie. Runderkamp geeft aan dat sommige vrouwen hun politieke ambitie niet helemaal loslaten, maar wel hun strategie aanpassen. "Ze zijn bijvoorbeeld minder zichtbaar op sociale media of kiezen voor een rol achter de schermen van de politiek", aldus Runderkamp. "Als dit jonge meiden afschrikt, is dat heel zorgelijk voor het percentage vrouwen in de lokale politiek."

Warm hart

Hoge werkdruk, sociale druk en agressie. Wie wil er dan nog op de kieslijst? Volgens de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden worden de kieslijsten goed gevuld. "Je hoort natuurlijk wel in de media dat het op sommige plekken lastig is om nieuwe leden te vinden, waardoor ze met minder mensen verder gaan of soms fuseren met een andere partij", vertelt Sandrine. Ze pleegde de hele week belletjes naar de politieke partijen en die geven aan dat wel lastiger is om mensen te vinden dan vier of acht jaar geleden. "De mensen die dus toch besluiten de lokale politiek in te gaan, zijn vaak mensen met een warm hart voor hun gemeente en de democratie daar."

Hein Maas is één van die mensen. Hij is voor het eerst kandidaat in Vught namens het CDA. Hij twijfelde niet over zijn keuze en noemt het een eervolle functie. 

Meer weten?

Kijk hier alle bevindingen terug van Sandrine uit De Week Van!