Europarlementariër Jeroen Lenaers wil snel terugkeerhubs: 'Voorwaarde voor slagen migratiepact'

Vandaag is het langverwachte Europees Asiel- en Migratiepact officieel in werking getreden. Asielzoekers moeten vanaf nu aan de buitengrens van de Europese Unie worden gescreend. Asielzoekers die zonder geldige papieren de EU binnenkomen, worden sneller geregistreerd, gecontroleerd op identiteit en veiligheid en in sommige gevallen via een versnelde procedure beoordeeld. Ook moet het moeilijker worden om in meerdere EU-landen asiel aan te vragen en komt er meer nadruk te liggen op de terugkeer van afgewezen asielzoekers.

Het Europees Asiel- en Migratiepact staat echter los van de veelbesproken Europese terugkeerverordening, waarover het Europees Parlement volgende week pas stemt. Een opvallend onderdeel van deze verordening zijn de terugkeerhubs: opvang- en verblijflocaties buiten de Europese Unie waar afgewezen asielzoekers en andere vreemdelingen zonder verblijfsrecht tijdelijk kunnen worden ondergebracht in afwachting van hun uiteindelijke terugkeer naar het land van herkomst.

'We moeten terugkeer realiseren'

Het migratiepact valt of staat met de terugkeerwet, stellen critici. "Het pact heeft ook zonder de nieuwe regels voor terugkeer al heel veel waarde. Juist omdat je die Europese landen met elkaar laat samenwerken in plaats van de chaos die we de afgelopen jaren hadden", reageert Europarlementariër Lenaers. "Maar", stelt de CDA'er, "op lange termijn gaat het niet werken als we er niet in slagen om de terugkeer beter te organiseren."

Momenteel keert slechts twintig procent van de mensen die niet in de EU mogen blijven terug naar het land van herkomst. "Dat moet absoluut verbeteren als we het pact houdbaar willen houden. Terugkeerhubs zijn daar een belangrijk onderdeel van. Die worden op korte termijn mogelijk. Wat daar goed aan is: je hebt een grote kans dat mensen die in Europa zijn en niet kunnen terugkeren in de illegaliteit verdwijnen of alsnog gaan asielshoppen in Europa. In een terugkeerhub zijn ze in ieder geval in de regio waar ze naartoe moeten terugkeren."

'Broedende kip niet storen'

Asielminister Bart van den Brink ziet de terugkeerhubs wel zitten. Lenaers: "Europese ministers zijn, zoals ik begrijp, in gesprek met een aantal landen buiten Europa. Ik kijk uit naar de details." Hij wil niet prijsgeven of hij meer weet. "Je moet een broedende kip niet storen. Het is belangrijk dat de ministers hun werk doen en dat er zo snel mogelijk terugkeerhubs komen."

Hoeveel van deze hubs er nodig zijn, durft hij niet te zeggen. "Dat zal afhankelijk zijn van de afspraken die je maakt met derde landen. Er zijn ook geen stabiele cijfers. Het aantal asielaanvragen gaat op en neer, net als het aantal afgewezen verzoeken."

Bestuurders doen er goed aan te beginnen met één terugkeerhub, denkt Lenaers. "Dan kun je het instrument verder ontwikkelen, zodat het een echte oplossing wordt."