Toponderhandelaar raadt kabinet en oppositie aan: 'Inschikken, alleen dan kom je verder'

Maandag is het zover: premier Rob Jetten (D66) staat met zijn minderheidskabinet op het bordes. Regeren belooft een hele opgave te worden. D66, VVD en CDA zijn samen goed voor 66 zetels en moeten daarom voor iedere keuze met andere partijen in zee.

Van Rossum is altijd voorstander geweest van een minderheidskabinet. Daarvoor moeten we wel anders gaan kijken naar de politiek. "Flauw gezegd: als je de meerderheidscalculator erop loslaat in de Eerste en Tweede Kamer heeft niemand de macht. Niemand heeft het alternatief. Je zult het met z'n allen moeten doen. Ik denk dat iedereen dat inziet. Als je het goed doet kun je als oppositie veel dingen binnenhalen zonder dat je te veel verantwoordelijkheid draagt. Als je goed onderhandelt vanuit de oppositie heb je een gouden tijd."

'Klaver als kingmaker'

De toponderhandelaar prijst de reactie van GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver op het coalitieakkoord. "Afhoudend, maar constructief. Hij kan een kingmaker zijn. Dat is de ideale rol om in te zitten tijdens onderhandelingen."

Toch zullen alle partijen water bij de wijn moeten doen. Een groot deel van de oppositie is tegen de verhoging van de AOW-leeftijd. Partijen zullen bij dit soort gevoelige onderwerpen moeten inschikken, vindt Van Rossum. "Als je grote dingen wil veranderen - en dat is waar dit kabinet voor staat - zul je wat dingen anders moeten doen. Afspraken zullen gaan sneuvelen. Je moet de durf hebben om te zeggen: hoe kunnen we dit met z'n allen anders doen. Als je verworvenheden bij je wil houden, ga je geen verandering kunnen bewerkstelligen."

Je zult een bezweringsformule moeten vinden waar iedereen mee kan leven, vervolgt Van Rossum. "Uiteindelijk zul je tot elkaar moeten komen waarbij zowel Klaver als de achterban het naar hun coalitie kunnen verkopen."

De toponderhandelaar stelt het volgende motto voor: "Inschikken, zodat we vooruitkomen." Ideologisch moet het motto niet zijn, "want er is geen meerderheid."

Maatschappelijk middenveld

Van Rossum raadt de coalitie aan om steun te zoeken bij het maatschappelijk middenveld. "Dat doen ze al goed. Op deze manier kun je je populariteit vergroten. Uiteindelijk moet je ervoor zorgen dat maatregelen die je wil nemen op steun uit de samenleving kan bogen. Dat geldt nu meer dan bij vorige meerderheidskabinetten."

Een debat over de regeringsverklaring vindt hij in de huidige politieke situatie "niet logisch". "Misschien moet de coalitie een aantal weken met het maatschappelijk middenveld en oppositie gaan praten om te kijken waar ruimte is. We moeten waken dat we het niet met allerlei oude reflexen beoordelen, want het is nu eenmaal anders. Je kunt moeilijk zeggen: ik heb altijd een auto gehad dus ik moet altijd met de auto naar werk. Als de auto kapot is, moet je iets anders verzinnen. Vanuit alternatieven gaan denken."