Hoeveel democratie blijft er lokaal over? 'Steeds meer wordt besloten in Den Haag, terwijl de gevolgen lokaal landen'

Steeds meer lokaal

Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen kozen steeds meer mensen voor een lokale partij in plaats van een landelijke, vertelt Marianne Zwagerman. "Uit mijn hoofd zeg ik dat 40 procent van de mensen lokaal stemde en dus niet meer op een landelijke partij." Zwagerman vertelt dat Maurice de Hond allerlei onderzoeken doet voor de komende gemeenteraadsverkiezingen. "Het lijkt erop dat dit percentage bij de komende verkiezingen nog groter zal zijn. En in gemeenten onder de 25.000 inwoners – dat noem ik even plattelandsgemeenten – is dat een nog grotere groep die op lokale partijen stemt."

Zwagerman vraagt zich af waarom lokale partijen steeds meer vertrouwen krijgen en landelijke partijen steeds minder. Rick van Velthuysen legt uit dat het zijn van een lokale partij zowel voor- als nadelen heeft. Een voordeel is volgens Van Velthuysen de directe lijnen met politiek Den Haag: "Het is vooral, denk ik, de steun die je krijgt vanuit de partij en de directe lijnen. Dat maakt het wel heel erg aangenaam."

Maar deze directe lijnen hadden voor Van Velthuysen ook nadelen: "Tegelijkertijd merkte je ook dat je ondertussen meer aan het stoeien was met de partij die je diende, dan dat je het gevoel had dat je in de arena bezig was om standpunten te verdedigen tegenover de mensen tegen wie je het moet opnemen, namelijk de raadsleden van andere partijen. Dus dat maakte het gewoon lastig."

Gemeenten als uitvoeringsorganisatie

Veel besluiten die in Den Haag worden genomen hebben uiteindelijk juist in dorpen en kleinere gemeenten uitwerking. Denk aan windmolens, natuurbeleid of de terugkeer van de wolf: beleid dat landelijk wordt bedacht, maar lokaal de grootste impact heeft. Daardoor voelen inwoners buiten de grote steden zich vaak minder gehoord.

Dat sentiment vertaalt zich ook in de politiek. Lokale partijen winnen al jaren terrein, vooral in kleinere gemeenten. "Gemeenten worden gewoon als een uitvoeringsorganisatie gezien", stelt Van Velthuysen. "Dus waar gaan mensen op 18 maart dan voor naar de stembus? Gaan ze stemmen voor wie de rotzooi uit Den Haag mag gaan uitvoeren?"

Lokale politici aan het woord

In de uitzending spreken Zwagerman en Van Velthuysen met twee lokale politici: Ralf Sluijs van Hart voor Den Haag en Lennart van der Linden van Echt Voor Barendrecht over hun ervaringen met de kloof tussen landelijk en lokaal beleid. Lennart van der Linden ziet hoe de machtsverhoudingen zijn veranderd: "De wet is de wet. Als een gemeente niet meewerkt, kan de provincie of het Rijk uiteindelijk ingrijpen en het overnemen."

Van der Linden benadrukt dat gemeenten nog steeds invloed hebben op onderwerpen die mensen dagelijks raken: verkeer, veiligheid in de wijk, woningbouw en het onderhoud van de openbare ruimte. Juist daarom is het volgens hem van belang om te gaan stemmen, omdat je invloed hebt op je directe leefomgeving. Sluijs is het met Van der Linden eens en denkt dat veel mensen juist daardoor lokaal stemmen. "Als je met een landelijke partij-jas langs de deuren gaat, heb je het al snel over Den Haag. Wij praten met mensen over hun straat en hun buurt."

Benieuwd naar het volledige gesprek tussen Marianne Zwagerman, Rick van Velthuysen, Lennart van der Linden en Ralf Sluijs? Beluister dan nu de nieuwste aflevering van Op z’n Kop!