Emoji's zorgen geregeld voor misverstanden: 'Je stuurt niet dezelfde naar je oma als naar je vrienden'

Niet iedereen ziet hetzelfde in een emoji

Verheijen gebruikt zelf graag het smeltende gezichtje. "Die kan ongemak, stress of ironie uitdrukken." Juist die verschillende betekenissen maken emoji's volgens haar interessant. "Veel emoji's hebben eigenlijk geen officiële betekenis. Het is maar net wat de gebruiker ervan maakt en hoe jij hem zelf interpreteert." Dat kan ook voor misverstanden zorgen. De ontvanger moet een emoji namelijk op dezelfde manier begrijpen als de verzender. En dat gaat niet altijd goed. 

Vooral tussen verschillende generaties kunnen betekenissen uiteenlopen. Een voorbeeld is de doodshoofd-emoji. Die werd door jongeren lange tijd gebruikt om aan te geven dat iets heel grappig was: "Ik ga dood van het lachen." Wie die betekenis niet kent, kan het symbool heel anders opvatten.

Van boos naar trots

Niet alleen leeftijd speelt een rol. Ook cultuur kan bepalen hoe een emoji wordt geïnterpreteerd. Zo wordt een gezichtje met stoom uit de neus in Nederland vaak gezien als boos of geïrriteerd. In Aziatische culturen kan dezelfde emoji juist trots of zelfvertrouwen uitdrukken. Volgens Verheijen werkt dat eigenlijk hetzelfde als bij taal. Woorden kunnen in de loop van de tijd een andere betekenis of lading krijgen. "Dat is hoe taalverandering gaat." 

Ook emoji's veranderen voortdurend van betekenis. Zodra een bepaalde emoji door een oudere generatie wordt overgenomen, gaan jongeren vaak op zoek naar een nieuwe manier om zich uit te drukken. Zo wordt de hard huilende emoji tegenwoordig juist veel gebruikt bij grappige situaties, terwijl die oorspronkelijk bedoeld was om verdriet uit te drukken.

Pas je emoji-gebruik aan

Ook tussen mannen en vrouwen zijn verschillen zichtbaar. Onderzoek laat volgens Verheijen zien dat vrouwen over het algemeen meer emoji's gebruiken dan mannen. Ook gebruiken zij meer verschillende emoji's, waaronder symbolen die gevoelens en emoties uitdrukken, zoals hartjes. En er is nog iets bijzonders aan emoji's: als ze eenmaal bestaan, kunnen ze niet zomaar worden verwijderd. 

Nieuwe emoji's worden toegevoegd aan de internationale Unicode-standaard. Het Unicode Consortium bepaalt welke nieuwe emoji's erbij komen. De afgelopen jaren ging het om zo'n tien tot twintig nieuwe emoji's per jaar. De emoji zelf blijft dus bestaan, maar de betekenis ervan kan in de loop van de tijd wél veranderen. Toch is er volgens de taalwetenschapper vooral één belangrijke regel: kijk naar degene aan wie je een bericht stuurt. "Je stuurt niet dezelfde naar je oma als naar je vrienden." In de taalwetenschap heet dat taalstijlaccommodatie: je past je manier van communiceren aan je gesprekspartner aan