Oudere actrices zijn meer dan alleen lief en schattig

Van Dop wijst hierbij op onderzoek van Vrouwen in Beeld en ACT, uitgevoerd door de Universiteit van Utrecht. Daaruit blijkt dat vrouwelijke hoofdrollen vooral worden ingevuld door jonge, witte vrouwen tussen de 15 en 35 jaar. Naarmate vrouwen ouder worden, verdwijnen ze steeds meer uit beeld. Voor vrouwen van zestig jaar en ouder zijn hoofdrollen vrijwel volledig afwezig. Komen ze nog wel voor, dan is dat meestal in komedies, jeugdfilms of als bijpersonage.

Vooral bijrollen

Onderzoeker Willemien Sanders bevestigt dat beeld in de uitzending. Zij geeft aan dat slechts 9 procent van de vrouwelijke hoofdpersonages ouder is dan 45 jaar; in producties met een ensemblecast is dat zelfs maar 4 procent. Ter vergelijking: in werkelijkheid is ruim 16 procent van de Nederlandse vrouwen ouder dan veertig. "Oudere vrouwen spelen letterlijk vooral bijrollen," concludeert Sanders.

'Een aanname over wat de markt wil'

Van Dop begon twaalf jaar geleden aan een thriller met een vrouw van 66-plus in de hoofdrol. Het project kreeg ontwikkelingsgeld van het Filmfonds, maar werd uiteindelijk afgewezen voor realisering. Een van de belangrijkste argumenten was twijfel of de film zou kunnen concurreren op de markt.

Dat raakt volgens haar aan een fundamenteel probleem. "Het is een aanname over wat de markt wil," zegt ze. "Terwijl vrouwen van vijftig plus juist de grootste groep bioscoop- en streamingbezoekers vormen." Toch zien zij hun eigen verhalen nauwelijks terug op het scherm. 

Dubbele uitsluiting

Als actrice merkt Van Dop de gevolgen ook persoonlijk. Waar ze op haar 26e al moederrollen speelde, krijgt ze diezelfde rollen nu niet meer aangeboden, terwijl ze in werkelijkheid tieners heeft. Tegelijkertijd spelen mannen van haar leeftijd nog steeds tegenover jongere vrouwen. "Vrouwen worden dubbel getroffen: ze zijn vrouw én oud," zegt ze. "Daarmee gooien we kennis, ervaring en spelkwaliteit weg."

Verantwoordelijkheid van makers

Bij Omroep MAX wordt geprobeerd het beeld te kantelen, vertelt hoofd drama Gemma Derksen. Series met oudere vrouwen in de hoofdrol zijn in ontwikkeling, maar krijgen lastig een plek binnen de NPO, waar de focus vaak ligt op jongere doelgroepen.

 Van Dop vindt dat het probleem verder gaat dan alleen casting. "De verhalen die we vertellen bepalen hoe we naar vrouwen kijken," zegt ze. "Als we geen vrouwelijke minister-president laten zien, gaan meisjes ook niet denken: dat kan ik ook."

Oproep tot samenwerking

Daarom roept Van Dop op tot een breed front van makers, financiers en acteurs, vrouwen én mannen, om dit te doorbreken. Ze ziet hoopvolle solidariteit binnen het vak, ook onder jonge actrices. "We moeten samenwerken. De verantwoordelijkheid ligt bij ons allemaal."